Sáng ngày 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Mở rộng đối tượng đấu giá viên, bổ sung cơ chế đấu giá trực tuyến
Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật kế thừa những quy định đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn, đồng thời khắc phục các hạn chế, bất cập hiện hành. Dự thảo gồm 7 Chương, 64 Điều, với nhiều điểm mới đáng chú ý.
Trước hết, về tiêu chuẩn đấu giá viên, dự thảo Luật mở rộng đối tượng được hành nghề khi cho phép cá nhân có trình độ đại học trở lên thuộc tất cả các ngành, lĩnh vực đều có thể trở thành đấu giá viên.
Đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản, dự thảo quy định việc thành lập, tổ chức và hoạt động theo pháp luật về doanh nghiệp, với điều kiện đăng ký ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đấu giá tài sản.
Một nhóm nội dung quan trọng khác là sửa đổi trình tự, thủ tục đấu giá tài sản bắt buộc phải bán thông qua đấu giá. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên mức từ 20% đến 50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Quy định này hướng tới tăng trách nhiệm của người tham gia, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc.
Dự thảo cũng bổ sung quy định người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đã đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, người không có nhu cầu mua thực sự tham gia đấu giá để trục lợi.
Bên cạnh đó, dự thảo đơn giản hóa thủ tục đấu giá đối với một số tài sản có giá khởi điểm nhỏ hoặc cần xử lý nhanh; bổ sung quy định đấu giá trực tuyến trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản; đồng thời sửa đổi quy định về hủy kết quả đấu giá và rà soát quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia.
Đối với tài sản thuộc sở hữu của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá, dự thảo bổ sung một chương riêng quy định trình tự, thủ tục thực hiện. Theo đó, chủ sở hữu có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục linh hoạt, lựa chọn hình thức và phương thức đấu giá phù hợp. Tổ chức hành nghề đấu giá cũng được phép hợp tác với các tổ chức hành nghề đấu giá trong và ngoài nước.
Liên quan đến chế tài đối với người trúng đấu giá, dự thảo bổ sung quy định cấm cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc” tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở. Đồng thời, người trúng đấu giá có hành vi vi phạm pháp luật về đấu giá hoặc pháp luật liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy sẽ không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.
Cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ mức tiền đặt trước và cơ chế xử lý vi phạm
Trình bày Báo cáo thẩm tra tóm tắt, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra nhận thấy hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm sự thống nhất giữa Tờ trình, Báo cáo tiếp thu, giải trình, dự thảo Luật và các dự thảo văn bản quy định chi tiết; đồng thời bổ sung, làm rõ cơ sở thực tiễn và đánh giá tác động đối với những quy định ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân.
Về tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh.
Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cần làm rõ căn cứ lựa chọn khoảng 20-50% và tiêu chí xác định mức cụ thể trong khoảng này, bảo đảm cân bằng giữa yêu cầu phòng ngừa vi phạm và tính cạnh tranh của hoạt động đấu giá.
Đối với việc lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản và phạm vi áp dụng. Trường hợp áp dụng cơ chế chỉ định, cần xác định rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, trách nhiệm giải trình và yêu cầu công khai kết quả. Nếu có từ hai tổ chức hành nghề đấu giá trở lên đáp ứng yêu cầu, việc lựa chọn phải dựa trên các tiêu chí khách quan, công khai, bình đẳng, tránh phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người có tài sản.
Về đăng ký tham gia đấu giá và xác định người trúng đấu giá khi không có giá trả hợp lệ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát các Điều 28, 29, 32, 33 và 34 của dự thảo để bảo đảm tính đồng bộ. Cần phân định rõ các giai đoạn đăng ký tham gia, tham dự phiên đấu giá và thực hiện hành vi trả giá; làm rõ hậu quả pháp lý cũng như cách xử lý tiền đặt trước trong từng trường hợp.
Đối với đấu giá trực tuyến, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ cơ sở thực tiễn, khoa học của ngưỡng giá khởi điểm, đồng thời nghiên cứu cơ chế ngăn ngừa việc chia nhỏ tài sản hoặc cố tình xác định giá khởi điểm không phù hợp nhằm né tránh quy định.
Một vấn đề khác được lưu ý là cơ chế xác định người trả giá liền kề, nhất là trường hợp có từ hai người trở lên cùng trả một mức giá trong đấu giá bằng bỏ phiếu hoặc đấu giá trực tuyến. Theo cơ quan thẩm tra, cần quy định các tiêu chí khách quan như thời điểm trả giá hoặc dữ liệu kỹ thuật có thể kiểm chứng. Nếu không thể xác định, có thể áp dụng cơ chế bốc thăm công khai nhằm bảo đảm minh bạch và hạn chế tranh chấp.
Về bước giá, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xác định rõ nguyên tắc, tiêu chí ngay trong Luật để tránh việc đưa ra bước giá quá cao hoặc quá thấp, làm ảnh hưởng đến tính cạnh tranh và khả năng hình thành mức giá sát thị trường. Đối với tài sản công có giá trị lớn hoặc tài sản đặc thù, việc xác định bước giá cần có căn cứ khách quan, minh bạch và có thể kiểm tra, giám sát.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ người mua ngay tình trong trường hợp kết quả đấu giá bị hủy, đồng thời, đề nghị tiếp tục rà soát đầy đủ các quy định chuyển tiếp đối với những trường hợp đang thực hiện theo Luật hiện hành, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để bảo đảm Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) được triển khai đồng bộ khi có hiệu lực.
