Tại họp báo quý III/2026 của Bộ Tài chính chiều ngày 6/10, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, thông tin về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), dự kiến thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.
Từ “hỗ trợ” sang tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển
Theo bà Trịnh Thị Hương, thực tế triển khai chính sách thời gian qua cho thấy một số chính sách chưa tạo ra tác động hỗ trợ rõ nét, khả năng tiếp cận chính sách của doanh nghiệp còn hạn chế, trong khi kết quả hỗ trợ chưa phản ánh rõ hiệu quả đối với sự phát triển của doanh nghiệp.
Từ thực tế này, dự thảo Luật Phát triển DNNVV được thiết kế theo hướng chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp. Việc hỗ trợ được đặt trong một lộ trình phát triển, từ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, doanh nghiệp siêu nhỏ lên doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp nhỏ lên doanh nghiệp vừa và tiếp tục phát triển lên quy mô lớn hơn.
Điểm đáng chú ý là cách đánh giá chính sách cũng được thay đổi. Thay vì chủ yếu nhìn vào số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ, dự thảo hướng tới đánh giá sự phát triển và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp sau hỗ trợ. Công tác quản lý chính sách được chuyển từ chú trọng quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình, đồng thời đẩy mạnh số hóa quá trình hỗ trợ.
Tư duy mới được thể hiện ngay trong tên gọi của dự án luật. Từ “Luật Hỗ trợ DNNVV”, dự luật được nâng cấp thành “Luật Phát triển DNNVV”, thể hiện sự chuyển dịch từ “hỗ trợ doanh nghiệp” sang “kiến tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển”.
Theo đó, Nhà nước không chỉ trực tiếp cung cấp hỗ trợ mà hướng tới kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp. Doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong việc lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ, trong khi ngân sách nhà nước đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội.
Các chính sách hỗ trợ chung được thiết kế nhằm khơi thông những điểm nghẽn đang cản trở hoạt động của DNNVV, tập trung vào vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường. Cùng với khả năng tiếp cận các nguồn vốn và phương thức tài chính mới, doanh nghiệp được định hướng nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, đáp ứng thị trường, kết nối đầu ra và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.
Doanh thu 10 tỷ đồng, thêm lựa chọn tính thuế
Một trong những đề xuất có tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp là đơn giản hóa thủ tục thuế.
Theo bà Trịnh Thị Hương, mục tiêu chính sách thuế đối với DNNVV hiện nay không chỉ dừng ở miễn, giảm thuế mà còn phải bảo đảm “thủ tục áp dụng thuế đơn giản, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp”.
Cụ thể, dự thảo Luật bổ sung quy định nâng mức doanh thu đến 10 tỷ đồng để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản, theo phương thức thuế suất nhân với doanh thu. Theo tài liệu của Bộ Tài chính, chính sách này có thể thực hiện ngay khi Luật có hiệu lực.
Điểm đáng chú ý nằm ở phạm vi doanh nghiệp có thể tiếp cận chính sách. Dự kiến khoảng 99,86% hộ, cá nhân kinh doanh và 81% doanh nghiệp có thể được áp dụng thủ tục nộp thuế đơn giản theo đề xuất này.
"Như vậy, thay vì chỉ tiếp cận chính sách thuế dưới góc độ miễn, giảm, dự thảo đặt thêm trọng tâm vào việc làm cho quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế đơn giản hơn. Đây cũng là một trong những cách giảm chi phí tuân thủ được đặt ra trong dự thảo Luật", bà Hương nhấn mạnh.
Bên cạnh chính sách thuế, dự thảo còn dành một nhóm chính sách trọng tâm cho DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Doanh nghiệp sau chuyển đổi được đề xuất rút ngắn thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống 1 ngày làm việc, miễn một số phí, lệ phí ban đầu và áp dụng cơ chế thuế, kế toán, biểu mẫu, báo cáo tối giản trong 36 tháng.
Dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ nền tảng số, phần mềm, dịch vụ kế toán, cơ chế hướng dẫn và cảnh báo tuân thủ trong giai đoạn đầu. Với mô hình “doanh nghiệp một người” đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp không bắt buộc phải có Chủ tịch công ty, kế toán trưởng và được tổ chức công tác kế toán phù hợp, áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản.
Từ những thay đổi này, mục tiêu của dự án Luật được xác định không chỉ là mở rộng phạm vi hỗ trợ mà quan trọng hơn là đưa chính sách đến đúng đối tượng, đúng thời điểm doanh nghiệp cần và giúp doanh nghiệp tiếp cận chính sách thuận lợi hơn, qua đó tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh phát triển hiệu quả hơn.
Dự thảo Luật Phát triển DNNVV có gì mới?
Dự án Luật Phát triển DNNVV được thiết kế gồm 5 chương, 35 điều, thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.
Một số định hướng đáng chú ý:
Đổi cách hỗ trợ: Từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp.
Lấy doanh nghiệp làm trung tâm: Nhà nước chuyển từ trực tiếp cung cấp hỗ trợ sang kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp.
Tập trung vào các điểm nghẽn: Tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.
Đơn giản hóa thuế: Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản theo thuế suất nhân với doanh thu.
Hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh: Đề xuất rút thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống 1 ngày làm việc, đồng thời áp dụng cơ chế thuế, kế toán, biểu mẫu và báo cáo tối giản trong 36 tháng sau chuyển đổi.
Đo bằng hiệu quả: Thước đo chính sách chuyển từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang sự phát triển và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp sau hỗ trợ.
