Không để hồ sơ mắc kẹt vì đùn đẩy trách nhiệm
Một trong những phiền hà đối với người nộp thuế là phải liên hệ nhiều lần, bổ sung hồ sơ do hướng dẫn chưa đầy đủ hoặc chờ đợi khi phát sinh vướng mắc trong quá trình giải quyết thủ tục. Với những trường hợp cần phối hợp giữa các đơn vị hoặc vượt thẩm quyền, việc xác định rõ trách nhiệm xử lý càng có ý nghĩa quan trọng.
Quyết định số 1361/QĐ-CT ngày 30/9/2026 của Cục Thuế về việc ban hành Quy tắc giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế đặt ra yêu cầu chấn chỉnh những bất cập này. Theo đó, cơ quan thuế không chỉ phải giải quyết hồ sơ đúng quy định mà còn cần chủ động tháo gỡ vướng mắc, hạn chế thời gian và chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.
Đáng chú ý, trách nhiệm của công chức không dừng ở việc tiếp nhận hoặc chuyển hồ sơ. Công việc phải được theo dõi từ khi tiếp nhận đến khi hoàn thành; kết quả cần được kiểm tra trước khi trả. Những vấn đề phát sinh trong quá trình giải quyết, nếu thuộc trách nhiệm và thẩm quyền của cơ quan thuế, cũng phải được tiếp nhận, xử lý theo quy định.
Quy tắc yêu cầu hồ sơ đủ điều kiện phải được chủ động kiểm tra, xử lý, không chờ đến hạn và không để người nộp thuế phải nhắc mới giải quyết. Với hồ sơ có nguy cơ chậm, công chức phải theo dõi, đôn đốc và xử lý nguyên nhân từ sớm.
Đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền, công chức phải kịp thời báo cáo, đề xuất phương án và trình người có thẩm quyền xem xét, quyết định. Người có thẩm quyền cũng phải xử lý kịp thời, không để hồ sơ bị ách tắc vì chờ đợi hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các đơn vị.
Yêu cầu này hướng tới thay đổi cách thức thực thi công vụ: thay vì để người nộp thuế tự tìm đầu mối xử lý những vấn đề nội bộ, cơ quan thuế phải chủ động phối hợp và chịu trách nhiệm đến cùng đối với công việc thuộc phạm vi giải quyết.
Hạn chế yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần
Bên cạnh việc siết trách nhiệm xử lý, Quy tắc mới chú trọng giảm những thủ tục và yêu cầu không cần thiết đối với người nộp thuế.
Theo đó, công chức thuế phải hướng dẫn đầy đủ, rõ ràng ngay từ đầu; kiểm tra hồ sơ và dữ liệu trước khi yêu cầu bổ sung. Người nộp thuế cần được biết rõ phải thực hiện những gì, căn cứ nào được áp dụng, cách thức thực hiện và bước tiếp theo của quy trình. Tình trạng phải sửa đổi, bổ sung hoặc liên hệ nhiều lần do hướng dẫn thiếu rõ ràng, chưa đầy đủ hoặc chưa thống nhất cần được hạn chế tối đa.
Một yêu cầu khác là cơ quan thuế phải chủ động khai thác dữ liệu đã có và được phép sử dụng, không yêu cầu người nộp thuế cung cấp lại những thông tin không cần thiết. Khi dữ liệu không khớp, phải kiểm tra nguyên nhân và phân biệt lỗi của người nộp thuế với lỗi dữ liệu, hệ thống hoặc quy trình của cơ quan thuế.
Tuy nhiên, Quyết định 1361/QĐ-CT không làm thay đổi thành phần hồ sơ, điều kiện, trình tự hay quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế theo quy định pháp luật. Trọng tâm là chuẩn hóa tác phong, trách nhiệm và cách thức xử lý công việc của công chức thuế.
Quy tắc cũng nhấn mạnh việc giao tiếp đúng mực, lắng nghe và sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu khi hướng dẫn người nộp thuế; đồng thời yêu cầu thực hiện minh bạch, liêm chính, không gây khó khăn, không đặt ra yêu cầu không có căn cứ và không né tránh trách nhiệm. Các dấu hiệu nhũng nhiễu, vụ lợi hoặc vi phạm phải được phát hiện, báo cáo, kiểm tra và xử lý kịp thời.
Để bảo đảm thực hiện, Cục Thuế yêu cầu công khai các quy tắc tại nơi tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính và trên các kênh thông tin điện tử, Cổng Dịch vụ công, ứng dụng eTax Mobile, đường dây nóng để người nộp thuế nắm bắt, tham gia giám sát. Thủ trưởng các đơn vị có trách nhiệm kiểm tra, giám sát nội bộ và chấn chỉnh vi phạm.
Đáng chú ý, kết quả thực hiện Quy tắc là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá, xếp loại chất lượng công chức và bình xét danh hiệu thi đua hằng năm. Trường hợp xảy ra vi phạm nghiêm trọng, thủ trưởng đơn vị và cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm kỷ luật theo quy định.
Việc ban hành Quy tắc đặt ra yêu cầu rõ hơn về trách nhiệm của cơ quan thuế trong từng khâu giải quyết thủ tục. Hiệu quả thực hiện sẽ thể hiện ở việc hồ sơ được xử lý đúng quy định, vướng mắc được chủ động tháo gỡ, yêu cầu bổ sung không cần thiết được hạn chế và người nộp thuế không phải mất thêm thời gian vì những bất cập trong quá trình thực thi công vụ.
