Theo Giám đốc AMRO, cú sốc tiếp theo hiếm khi chờ cú sốc trước qua đi. Một nền kinh tế đang tái thiết sau cơn bão có thể phải đối mặt với sự tăng vọt chi phí nhập khẩu năng lượng. Một chính phủ đang hỗ trợ các hộ gia đình đối phó với giá thực phẩm tăng cao có thể thấy chi phí vay mượn của mình tăng lên. Một sự bùng nổ đầu tư hỗ trợ tăng trưởng ngày hôm nay có thể trở thành nguồn gốc của sự bất ổn tài chính vào ngày mai. Điều quan trọng là những rủi ro này tương tác với nhau như thế nào.
Trong bài phát biểu khai mạc hội thảo “ASEAN trong bối cảnh toàn cầu đang thay đổi”, do AMRO, IMF và ADB đồng tổ chức ngày 14/10 trong khuôn khổ Hội nghị thường niên IMF, Giám đốc điều hành IMF Kristalina Georgieva nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì nguồn dự trữ tài chính trong khi hỗ trợ những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các cú sốc. Thay vì kìm hãm giá năng lượng thông qua các khoản trợ cấp rộng rãi, các chính phủ nên hướng hỗ trợ đến những người cần nó nhất.
Nguyên tắc rất đơn giản: bảo vệ con người, chứ không phải giá cả. Việc áp dụng nguyên tắc này trở nên khó khăn hơn khi nhiều cú sốc cùng xảy ra.
Rủi ro khác nhau, thời gian biểu khác nhau.
Tại phiên họp toàn thể của Ủy ban Tiền tệ và Tài chính Quốc tế (IMFC), sự hiểu biết chung về những rủi ro phía trước đã được ghi nhận. Điều kiện kinh tế và phạm vi chính sách có thể khác nhau, nhưng những lo ngại về sự bất ổn thương mại, giá năng lượng, lạm phát, nợ công, thay đổi công nghệ và biến đổi khí hậu đều được chia sẻ rộng rãi. Thách thức chung là làm thế nào để bảo vệ sự ổn định và tăng trưởng khi những áp lực này chồng chéo lên nhau.
Những bất đồng thương mại định hình lại sản xuất và đầu tư. Giá năng lượng tăng cao gây áp lực lên các hộ gia đình, doanh nghiệp và ngân sách nhà nước cùng một lúc. Đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ tăng trưởng, nhưng nếu kỳ vọng vượt quá xa so với thu nhập và năng suất, sự hỗ trợ đó có thể dẫn đến sự điều chỉnh thị trường.
Rủi ro khí hậu càng làm trầm trọng thêm vấn đề. Tại một hội thảo do AMRO và Nhóm đặc nhiệm về Khí hậu, Phát triển và Kiến trúc Tài chính Quốc tế đồng tổ chức vào ngày 12/10, cách mà sự gián đoạn năng lượng và thời tiết cực đoan có thể tác động lẫn nhau đã được nhấn mạnh. Khi thiệt hại về cơ sở hạ tầng trùng hợp với hóa đơn nhập khẩu tăng cao, việc tài trợ cho quá trình phục hồi trong khi vẫn duy trì ổn định tài chính và ngân sách trở nên khó khăn hơn. Chúng ta phải ngăn chặn các cú sốc kinh tế biến thành khủng hoảng tài chính.
Mặt khác, mối lo ngại ngày càng tăng về hiện tượng El Niño, đặc biệt là những tác động của nó đối với giá lương thực. Ảnh hưởng sẽ khác nhau tùy thuộc vào nền kinh tế, loại cây trồng và chu kỳ thu hoạch, nhưng tác động tiềm tàng đến lạm phát vào cuối năm 2026 và đầu năm 2027 cần được chú ý. Các hộ gia đình chi tiêu phần lớn thu nhập cho thực phẩm đặc biệt dễ bị ảnh hưởng.
Những áp lực này tác động theo những nhịp độ khác nhau. Diễn biến về năng lượng và thương mại cần được chú ý ngay lập tức. Thời tiết ảnh hưởng đến giá cả với độ trễ, thông qua mùa màng và hàng tồn kho. AI đang tác động đến thị trường, trong khi việc đánh giá hiệu quả năng suất của nó sẽ cần nhiều thời gian hơn.
Còn một sự không phù hợp về thời gian nữa: AI phát triển với tốc độ kỹ thuật số, nhưng các nhà máy điện và lưới điện cần thiết cho công nghệ này lại mất nhiều năm để xây dựng. Việc lập kế hoạch, phê duyệt và xây dựng chỉ có thể được đẩy nhanh đến một mức độ nhất định. Nguồn cung cấp điện có thể trở thành nút thắt cổ chai đối với chính những khoản đầu tư đang thúc đẩy tăng trưởng.
Các nhà hoạch định chính sách phải quản lý những nhịp độ khác nhau này đồng thời nhận ra mối liên hệ giữa chúng.
Một khuôn khổ hành động
Tại hội thảo cấp cao, một khuôn khổ gọi là ACT đã được đề xuất, đó là:Hoạch định chính sách linh hoạt, Truyền thông đáng tin cậy và Các biện pháp có mục tiêu.
Hoạch định chính sách linh hoạt nghĩa là cập nhật các phán đoán khi bằng chứng thay đổi và điều chỉnh các công cụ chính sách cho phù hợp. Việc giá năng lượng tăng tạm thời làm tăng lạm phát đòi hỏi phản ứng khác so với việc giá năng lượng tăng lan sang tiền lương, giá cả chung và kỳ vọng lạm phát. Sự linh hoạt đòi hỏi cả tốc độ và khả năng phán đoán.
Truyền đạt thông tin đáng tin cậy nghĩa là giải thích rõ ràng các mục tiêu chính sách, lý do đằng sau các quyết định và giới hạn mà chính sách có thể đạt được. Chính phủ và ngân hàng trung ương cần phải minh bạch về những gì họ biết, những gì vẫn còn chưa chắc chắn và lý do tại sao các đánh giá của họ thay đổi. Uy tín phụ thuộc vào sự thẳng thắn và nhất quán, kể cả khi triển vọng không chắc chắn.
Các biện pháp có mục tiêu cụ thể hướng nguồn lực khan hiếm đến các hộ gia đình và lĩnh vực cần thiết nhất. Việc trợ cấp giá cả kéo dài và trên diện rộng có thể làm cạn kiệt nguồn ngân sách cần thiết cho trường hợp khẩn cấp tiếp theo. Viện trợ cần có tiêu chí đủ điều kiện rõ ràng, thời gian xác định và cơ chế xem xét. Việc cứu trợ ngày hôm nay phải chừa chỗ cho các biện pháp ứng phó trong tương lai.
Làm cho sự hợp tác hiệu quả
Hành động quốc gia cần sự hỗ trợ từ khu vực và toàn cầu. Tại phiên họp toàn thể của IMFC, các cuộc thảo luận về việc tăng cường Mạng lưới An toàn Tài chính Toàn cầu bao gồm việc đề cập đến Bản ghi nhớ (MOU) giữa AMRO và IMF cũng như lời kêu gọi tăng cường Sáng kiến Đa phương hóa Chiang Mai (CMIM), cơ chế tài chính của khu vực. Những trao đổi này đã củng cố tầm quan trọng của việc kết nối các tầng bảo vệ ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu.
Trong các cuộc họp, AMRO và IMF đã gia hạn Biên bản ghi nhớ (MOU) đến năm 2029, tăng cường hợp tác trong trao đổi kiến thức, trao đổi nhân sự, phát triển năng lực và nghiên cứu. Công việc này xây dựng các mối quan hệ và sự hiểu biết chung cần thiết để sớm xác định các điểm yếu và phối hợp khi áp lực gia tăng.
Cần phải có cùng một định hướng thực tiễn để dẫn dắt các nỗ lực nhằm tăng cường CMIM. Một mạng lưới an sinh xã hội chỉ hữu ích khi nó có khả năng thực hiện được. Quy mô của nó rất quan trọng, nhưng sự phù hợp của các công cụ và tốc độ hỗ trợ đến được với nền kinh tế cũng vậy.
Việc kết nối hoạt động giám sát và tư vấn chính sách của AMRO, nguồn tài trợ của CMIM và sự hợp tác với IMF là điều thiết yếu để các thỏa thuận trong khu vực phát huy hiệu quả.
Khả năng sẵn sàng hoạt động cũng cần được chú trọng hơn, bao gồm cả an ninh mạng. Thanh toán kỹ thuật số, kết nối xuyên biên giới và AI có thể cải thiện hiệu quả và khả năng tiếp cận tài chính. Những yếu tố này cũng làm sâu sắc thêm sự phụ thuộc giữa các hệ thống, cho phép sự gián đoạn ở một phần của mạng lưới lan rộng.
Nếu hệ thống thanh toán gặp sự cố trong thời kỳ thị trường hỗn loạn, thanh khoản có thể vẫn có sẵn nhưng không đến được với những người cần. Do đó, khả năng phục hồi trên mạng là một phần của cơ sở hạ tầng giúp hỗ trợ tài chính hiệu quả. Ở đây,nguyên tắc ACTcũng được áp dụng: Phát hiện và phản hồinhanh chóng, được hỗ trợ bởi các quy trình phục hồi đã được thử nghiệm; Truyền thôngđáng tin cậy, kịp thời và rõ ràng; và Đầu tưcó mục tiêuvào các hệ thống và nhà cung cấp quan trọng. Việc chia sẻ thông tin xuyên biên giới và các thỏa thuận phục hồi phải được thử nghiệm trước khi cần đến.
Tăng cường sức mạnh trước cuộc khủng hoảng tiếp theo
ASEAN+3 đã dành hàng thập kỷ để xây dựng hợp tác tài chính dựa trên những bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Kinh nghiệm đó tạo nền tảng để ứng phó với những cú sốc kết hợp mới. Những mối quan ngại chung giờ đây cần được chuyển hóa thành hợp tác thực tiễn.
Kinh nghiệm của khu vực cho thấy những gì các nền kinh tế có thể đạt được bằng cách cùng nhau phát triển. Duy trì tiến bộ đó đòi hỏi các nền kinh tế phải hành động, được hỗ trợ bởi các thỏa thuận khu vực và toàn cầu hoạt động hiệu quả khi cần thiết.
Chúng ta không thể dự đoán mọi cú sốc hay thứ tự chúng xảy ra. Nhưng chúng ta có thể xây dựng năng lực để chống chọi với sự hội tụ của các cú sốc. Niềm tin được thiết lập trước một cuộc khủng hoảng sẽ trở thành sức mạnh mà chúng ta có thể dựa vào trong lúc khủng hoảng.
