Tại cuộc họp báo của Ủy ban Tiền tệ và Tài chính Quốc tế (IMFC) ngày 17/10, trong khuôn khổ Hội nghị thường niên IMF - Ngân hàng Thế giới năm 2026 tại Bangkok, Thái Lan, Chủ tịch IMFC Mohammed Aljadaan, Bộ trưởng Bộ Tài chính Saudi Arabia và Giám đốc điều hành IMF Kristalina Georgieva đã chỉ ra những thách thức đối với triển vọng kinh tế toàn cầu.
Theo ông Mohammed Aljadaan, kinh tế thế giới tiếp tục thể hiện khả năng chống chịu, nhưng chiến tranh và xung đột, gián đoạn thương mại, căng thẳng chuỗi cung ứng đang gây tổn thất kinh tế và gia tăng áp lực giá cả. Trong khi đó, nợ công cao cùng lợi suất trái phiếu chính phủ tăng làm trầm trọng thêm những điểm yếu tài chính và thắt chặt điều kiện tài chính.
Trước tình hình này, các thành viên IMFC nhấn mạnh sự cần thiết của những kế hoạch tài khóa trung hạn đáng tin cậy nhằm khôi phục dư địa ngân sách, đồng thời bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương và duy trì đầu tư thúc đẩy tăng trưởng. Ông Aljadaan cũng khẳng định tính độc lập của ngân hàng trung ương có ý nghĩa thiết yếu đối với ổn định giá cả và uy tín chính sách.
Quản lý nợ công tiếp tục là ưu tiên quan trọng. Các thành viên tái khẳng định cam kết thúc đẩy tái cơ cấu nợ kịp thời, có thể dự đoán và phối hợp tốt hơn, trong đó có việc triển khai Khung chung G20. Cải cách cơ cấu cũng cần hướng tới thúc đẩy tăng trưởng và đầu tư tư nhân.
AI làm gia tăng sự phân hóa giữa các nền kinh tế
Giám đốc điều hành IMF Kristalina Georgieva cho biết các cuộc thảo luận tại Hội nghị phản ánh cả sự lạc quan về sức chống chịu của kinh tế toàn cầu, tiềm năng AI và sự năng động của châu Á, lẫn những lo ngại về lạm phát, nợ cao, chiến tranh và rủi ro khí hậu.
Theo bà Georgieva, sức chống chịu kinh tế là kết quả của quá trình đầu tư vào các chính sách và thể chế tốt. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào một động lực tăng trưởng, chẳng hạn làn sóng đầu tư AI, có thể khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương hơn.
Bà cũng lưu ý rằng các nền kinh tế đang chịu tác động khác nhau tùy thuộc vào mức độ tham gia chuỗi giá trị AI, vị thế xuất khẩu năng lượng và ảnh hưởng từ xung đột. Những quốc gia thu nhập thấp, phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị AI có nguy cơ tụt hậu, trong khi nguồn lực ứng phó với các cú sốc còn hạn chế.
Đối với các nước này, IMF khuyến nghị chính phủ xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện trong nước, bảo đảm nguồn thu ngân sách công bằng, ưu tiên chi tiêu cho phát triển và bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Bà Georgieva nhấn mạnh không phải mọi quốc gia thu nhập thấp đều cần điều chỉnh tài khóa mạnh, nhất là những nước đã đạt tiến bộ trong giảm nợ và củng cố ngân sách.
Dù vậy, chi phí trả nợ vẫn là sức ép đáng kể. Theo số liệu bà Georgieva nêu tại cuộc họp, tỷ lệ thanh toán nợ trên tổng thu ngân sách tại các nước thu nhập thấp đã tăng từ 8% lên 14% trong những năm gần đây. IMF kêu gọi hỗ trợ các nước có nợ không bền vững tái cơ cấu nợ nhanh chóng, đồng thời giúp những nước có nợ bền vững nhưng thiếu thanh khoản huy động nguồn lực và thu hút đầu tư tư nhân.
Phối hợp chính sách, tăng cường hợp tác quốc tế
Bên cạnh chính sách tài khóa, IMF nhấn mạnh vai trò của các ngân hàng trung ương trong duy trì ổn định giá cả và yêu cầu các cơ quan quản lý, giám sát cảnh giác trước rủi ro từ đòn bẩy gia tăng, các tổ chức tài chính phi ngân hàng, tấn công mạng và gian lận.
Với AI, các quốc gia cần tận dụng tiềm năng nâng cao năng suất, đồng thời xây dựng cơ chế bảo vệ người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế trước những rủi ro phát sinh. Sự phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp công nghệ và các bên liên quan có ý nghĩa quan trọng trong quá trình này.
Các thành viên IMFC cũng tái khẳng định cam kết đối với một IMF vững mạnh, được cấp đủ nguồn lực và có tính đại diện cho các thành viên. Bà Georgieva cho biết IMF đã nhận được hơn 100 triệu USD cam kết đóng góp mới từ 10 đối tác trong tuần diễn ra hội nghị nhằm hỗ trợ hoạt động phát triển năng lực.
Theo ông Aljadaan, ổn định và thịnh vượng lâu dài chỉ có thể đạt được thông qua hội nhập kinh tế sâu rộng hơn, thay vì phân mảnh. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều cú sốc đan xen, hợp tác quốc tế tiếp tục là yếu tố quan trọng để củng cố ổn định, hỗ trợ các nền kinh tế dễ bị tổn thương và duy trì tăng trưởng bền vững.
