Thay đổi tư duy phát triển logistics
Tại Diễn đàn Logistics Vùng lần thứ VII năm 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng Đồng bằng sông Hồng”, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho rằng Đồng bằng sông Hồng có nhiều điều kiện để phát triển logistics nhưng vẫn tồn tại những điểm nghẽn về hạ tầng, kết nối và năng lực cung ứng dịch vụ.
Theo phát biểu của Phó Thủ tướng, vùng có 11 tỉnh, thành phố, diện tích hơn 26.000 km2, dân số khoảng 23 triệu người và đóng góp hơn 29% GDP cả nước, tạo ra thị trường cung ứng và tiêu thụ lớn cho hoạt động logistics. Tuy nhiên, chi phí logistics còn cao, sức cạnh tranh hạn chế; sự liên kết giữa logistics với sản xuất và xuất khẩu chưa chặt chẽ. Vùng cũng chưa có các trung tâm logistics quy mô lớn, trong khi hạ tầng kho bãi, cảng cạn, giao thông kết nối và hệ thống vận tải đa phương thức còn nhiều hạn chế.
Trước thực tế này, Phó Thủ tướng yêu cầu thay đổi tư duy và cách làm, chuyển từ hỗ trợ sang kiến tạo, đưa logistics trở thành một ngành kinh tế quan trọng. Mục tiêu được đặt ra là phát triển các trung tâm logistics lớn, liên vùng; tăng giá trị gia tăng và giảm chi phí logistics về mức tương đương với mặt bằng chung của thế giới. Theo định hướng được nêu tại diễn đàn, đến năm 2035 logistics phấn đấu đóng góp 5-7% GDP và đến năm 2050 đạt 7-10% GDP, với tốc độ tăng trưởng 15-20%.
Một trong những trọng tâm là phát triển hạ tầng tích hợp, kết nối đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy nội địa và hàng không, trong đó đặc biệt chú trọng đường sắt. Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục, tăng cường chia sẻ dữ liệu để nâng cao hiệu quả vận hành toàn hệ thống.
Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy phát triển kinh tế theo địa giới hành chính sang một không gian phát triển vùng thống nhất. Theo đó, mỗi địa phương cần được đặt trong chuỗi giá trị chung, phát huy đúng chức năng và lợi thế thay vì hình thành các hệ thống logistics riêng lẻ.
Với cách tiếp cận này, logistics không chỉ là hoạt động vận chuyển, lưu kho mà cần được kết nối với sản xuất, thương mại và từng chuỗi ngành hàng. VCCI cho rằng cần phát triển các mô hình logistics chuyên nghiệp, chuyên sâu, phù hợp với đặc điểm của từng ngành hàng; đồng thời tăng khả năng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia và tận dụng các hiệp định thương mại tự do.
Hải Phòng và yêu cầu hình thành hệ sinh thái logistics
Trong cấu trúc logistics liên vùng, Hải Phòng được xác định là một đầu mối quan trọng gắn với cảng biển và chuỗi cung ứng toàn cầu. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng định hướng Hải Phòng phát triển thành trung tâm logistics quốc tế gắn với cảng biển quy mô lớn, tập trung các đầu mối dịch vụ kết nối với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị ưu tiên phát triển các cảng cửa ngõ lớn, trong đó có Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn; cải thiện thủ tục, đầu tư hạ tầng cảng trung chuyển quốc tế, thu hút các hãng tàu lớn, nhà khai thác cảng quốc tế và các trung tâm phân phối của tập đoàn đa quốc gia.
Tại Hải Phòng, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu cho biết logistics của thành phố giai đoạn 2021-2025 tăng trưởng trên 10%/năm, đóng góp khoảng 11,5% GRDP. Thành phố định hướng phát triển logistics theo hướng kết nối đồng bộ cảng biển, sân bay, đường sắt và các trung tâm logistics, đồng thời thúc đẩy số hóa, tự động hóa và chuyển đổi xanh.
Các hạ tầng được Hải Phòng xác định cần tập trung gồm cảng nước sâu Nam Đồ Sơn, Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hệ thống đường cao tốc, kết nối với sân bay Gia Bình, các tuyến giao thông Đông - Tây và vành đai thành phố. Cùng với đó là định hướng phát triển trung tâm logistics, Khu thương mại tự do, khu kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển nước sâu.
Theo Phó Thủ tướng, các địa phương cần tránh tình trạng đầu tư phân tán, trùng lặp; sau khi quy hoạch tỉnh được phê duyệt phải quy hoạch đầy đủ các yếu tố cần thiết để hình thành các trung tâm logistics đủ lớn, có khả năng cung cấp dịch vụ quốc tế. Đồng thời, cần xây dựng nền tảng trao đổi dữ liệu, tăng cường phối hợp giữa các địa phương và phát triển logistics thông minh, xanh, bền vững.
Ở góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng một giờ chờ đợi, một thủ tục chồng chéo hay một kết nối đứt gãy giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường biển đều tạo thêm chi phí cho toàn chuỗi. Vì vậy, cải thiện môi trường kinh doanh trong logistics cần được thực hiện xuyên suốt toàn bộ chuỗi thay vì chỉ tập trung vào từng khâu riêng lẻ.
Phát triển logistics xanh cũng được đặt trong yêu cầu chung của hệ thống. Theo VCCI, chuỗi cung ứng xanh đòi hỏi phương tiện vận tải xanh hơn, kho bãi hiệu quả hơn, cảng xanh hơn, tối ưu tuyến đường và đo lường phát thải. Đây được xem là một phần của yêu cầu nâng cao hiệu quả và tính bền vững của logistics.
Như vậy, yêu cầu đặt ra với logistics Đồng bằng sông Hồng không chỉ là bổ sung thêm hạ tầng mà là tổ chức lại các mắt xích trong một hệ thống liên kết vùng. Khi cảng biển, đường sắt, đường bộ, trung tâm logistics, dữ liệu và các chuỗi sản xuất - thương mại được kết nối, mục tiêu giảm chi phí và nâng cao giá trị gia tăng của ngành logistics mới có cơ sở để thực hiện.
