Xuất khẩu rau quả lấy lại đà tăng trưởng
Sau giai đoạn tăng trưởng chậm trong những tháng đầu năm, xuất khẩu rau quả đã phục hồi từ tháng 6 và tiếp tục duy trì đà tăng trong nửa đầu tháng 7/2026, đưa kim ngạch toàn ngành vượt 4,23 tỷ USD. Kết quả này được thúc đẩy bởi nhu cầu nhập khẩu phục hồi tại nhiều thị trường lớn, đặc biệt là Trung Quốc, cùng với việc doanh nghiệp chủ động đáp ứng các yêu cầu về kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng sản phẩm
Theo số liệu của Cục Hải quan, tính đến ngày 15/7/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 4,232 tỷ USD, tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả đạt 3,704 tỷ USD, tăng 19,4% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 6 đạt 936,3 triệu USD, tăng 31,4% so với tháng trước và tăng 16,6% so với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy đà phục hồi ngày càng rõ nét.
Kết quả trên phản ánh sự cải thiện đồng thời ở cả yếu tố thị trường và năng lực cung ứng của doanh nghiệp. Sau thời gian chịu tác động từ các quy định kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt của nhiều nước nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, các doanh nghiệp và địa phương đã tích cực hoàn thiện mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, nâng cao chất lượng sản phẩm và kiểm soát tốt hơn dư lượng hóa chất. Đây là nền tảng quan trọng giúp hoạt động xuất khẩu dần trở lại quỹ đạo tăng trưởng.
Một yếu tố khác góp phần thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu là nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới tại nhiều thị trường tiếp tục duy trì ở mức cao. Ngoài các mặt hàng chủ lực như sầu riêng, chuối, thanh long, xoài, dừa và chanh leo, nhiều loại trái cây chế biến cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm tiện lợi và sản phẩm có thời hạn bảo quản dài tại các thị trường phát triển.
Bên cạnh đó, lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục phát huy hiệu quả khi nhiều mặt hàng rau quả Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan, góp phần nâng cao sức cạnh tranh tại các thị trường như Liên minh châu Âu (EU), Anh, Australia và một số quốc gia châu Á.
Trung Quốc vẫn là thị trường quyết định, nhưng cuộc chơi ngày càng khắt khe
Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò là thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam, đồng thời là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng của toàn ngành. Tuy nhiên, cùng với nhu cầu nhập khẩu lớn, thị trường này cũng đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm, buộc doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao năng lực cạnh tranh nếu muốn duy trì thị phần.
Theo số liệu của Cục Hải quan, trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc đạt 2,038 tỷ USD, tăng 24,9% so với cùng kỳ năm 2025 và chiếm 55% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước. Riêng tháng 6, xuất khẩu sang thị trường này đạt 621,3 triệu USD, tăng hơn 56% so với tháng trước. Tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc cũng tăng từ 52,6% lên 55%, cho thấy vai trò ngày càng lớn của thị trường hơn 1,4 tỷ dân đối với ngành rau quả Việt Nam.
Nhu cầu nhập khẩu ổn định của Trung Quốc tiếp tục tạo dư địa tăng trưởng cho nhiều loại trái cây nhiệt đới như sầu riêng, chuối, thanh long và xoài. Lợi thế về vị trí địa lý, thời gian vận chuyển ngắn và chi phí logistics cạnh tranh giúp trái cây Việt Nam giữ được độ tươi, nâng cao sức cạnh tranh so với nhiều đối thủ.
Tuy nhiên, cùng với cơ hội là những yêu cầu ngày càng khắt khe. Trung Quốc đang siết chặt kiểm soát nhập khẩu thông qua các quy định về kiểm dịch thực vật, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm. Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư bài bản hơn vào vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và hệ thống kiểm soát chất lượng nếu muốn duy trì xuất khẩu ổn định.
Đối với sầu riêng – mặt hàng có giá trị xuất khẩu lớn nhất của ngành rau quả – các yêu cầu kỹ thuật còn nghiêm ngặt hơn. Chỉ những doanh nghiệp xây dựng được chuỗi liên kết sản xuất khép kín, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc mới có thể duy trì lợi thế tại thị trường này.
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), giá sầu riêng tại Trung Quốc thời gian gần đây giảm đáng kể nhờ chi phí logistics thấp hơn, thuế nhập khẩu được điều chỉnh và thời gian vận chuyển được rút ngắn thông qua tuyến vận tải chuỗi lạnh Lancang – Mekong Express. Giá bán giảm giúp người tiêu dùng dễ tiếp cận hơn, qua đó thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ tại thị trường hơn 1,4 tỷ dân.
Dù vậy, áp lực cạnh tranh cũng ngày càng gia tăng. Bên cạnh Thái Lan – quốc gia nhiều năm dẫn đầu xuất khẩu sầu riêng vào Trung Quốc – Campuchia đang được mở rộng danh mục trái cây xuất khẩu chính ngạch, trong khi Malaysia tiếp tục phát triển phân khúc sầu riêng cao cấp. Điều này cho thấy lợi thế về khoảng cách địa lý không còn là yếu tố quyết định, mà chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và xây dựng thương hiệu mới là chìa khóa để rau quả Việt Nam giữ vững vị thế tại thị trường Trung Quốc.
Bên cạnh Trung Quốc, nhiều thị trường xuất khẩu chủ lực khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, góp phần giảm dần sự phụ thuộc của ngành rau quả vào một thị trường duy nhất.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam với kim ngạch 292,1 triệu USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm trước. Tiếp theo là Hàn Quốc đạt 170,4 triệu USD, tăng 8,1%; Nhật Bản đạt 126,5 triệu USD, tăng 3,8%; trong khi Hà Lan nổi bật với mức tăng 46,8%, đạt hơn 117 triệu USD.
Đáng chú ý, nhiều thị trường có quy mô chưa lớn nhưng tăng trưởng rất mạnh như Malaysia (56,7%), Nga (55,6%), Đức (47,1%), Canada (32,2%) và Campuchia (trên 200%). Kết quả này cho thấy chiến lược đa dạng hóa thị trường đang từng bước phát huy hiệu quả, tạo thêm dư địa tăng trưởng và giảm bớt rủi ro phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Triển vọng xuất khẩu những tháng cuối năm
Các nhà phân tích dự báo, bước sang nửa cuối năm 2026, triển vọng xuất khẩu rau quả được đánh giá khá tích cực nhờ nhiều yếu tố thuận lợi.
Trước hết, đây là giai đoạn thu hoạch chính vụ của nhiều loại trái cây có giá trị xuất khẩu cao như sầu riêng, chuối, dừa, chanh leo và một số loại trái cây nhiệt đới khác. Nếu nguồn cung duy trì ổn định, chất lượng được kiểm soát chặt chẽ, kim ngạch xuất khẩu nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.
Bên cạnh đó, các FTA tiếp tục tạo lợi thế về thuế quan, trong khi nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn được kỳ vọng phục hồi cùng với sự cải thiện của kinh tế toàn cầu. Đây sẽ là cơ hội để doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu, đặc biệt tại các thị trường có giá trị gia tăng cao như: EU, Anh, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Song, ngành rau quả vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Các quy định kỹ thuật và kiểm dịch ngày càng nghiêm ngặt, cạnh tranh từ Thái Lan, Malaysia, Philippines và Campuchia gia tăng, trong khi biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và chi phí sản xuất tăng vẫn là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến năng lực cung ứng.
Để duy trì tốc độ tăng trưởng bền vững, các chuyên gia cho rằng ngành rau quả cần tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tăng tỷ lệ chế biến sâu, đẩy mạnh xây dựng thương hiệu quốc gia cho các sản phẩm chủ lực, đồng thời giảm dần sự phụ thuộc vào một số ít thị trường truyền thống. Song song với đó là việc nâng cao năng lực dự báo thị trường, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng trồng và truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của các nước nhập khẩu.
