Không phải thiếu tiền, mà cần đúng “địa chỉ” cho tiền
Trong một nền kinh tế, vốn tín dụng giống như dòng nước. Dòng nước lớn chưa chắc tạo ra mùa màng nếu không chảy đúng nơi cần thiết. Câu chuyện tín dụng tại tỉnh Lâm Đồng hiện nay cũng vậy.
Theo số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 10 cho thấy, nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn đạt 251.517 tỷ đồng, chiếm 55,72% tổng nguồn vốn huy động của Khu vực 10 và tăng 9,70% so với đầu năm. Dư nợ tín dụng đạt 377.441 tỷ đồng, chiếm 64,73% tổng dư nợ toàn khu vực, tăng 1,74% so với đầu năm.
Nhìn từ hai con số này, có thể thấy một nghịch lý tích cực khả năng cung ứng vốn đang lớn hơn tốc độ hấp thụ vốn của nền kinh tế. Đây không phải tín hiệu đáng lo nếu nhìn dưới góc độ dư địa tăng trưởng. Ngược lại, nó cho thấy hệ thống ngân hàng vẫn còn khoảng trống để cung ứng thêm vốn khi nền kinh tế xuất hiện những dự án đủ khả năng tạo dòng tiền và giá trị gia tăng.
Tăng trưởng tín dụng chỉ có ý nghĩa khi tăng trưởng đó được chuyển hóa thành tăng trưởng kinh tế thực. Một khoản vốn nằm trong tài khoản chưa tạo ra GDP. Một khoản vay phục vụ sản xuất, mở rộng nhà máy, đầu tư công nghệ, tăng công suất chế biến, phát triển vùng nguyên liệu hay mở rộng thị trường xuất khẩu mới thực sự tạo thêm năng lực cho nền kinh tế. Vì thế, câu hỏi quan trọng của tỉnh Lâm Đồng lúc này là “dòng vốn sẽ đi đâu để tạo ra đồng giá trị tiếp theo?”.
Dòng vốn đang đứng trước một nền kinh tế nhiều dư địa
Lâm Đồng đang sở hữu một cấu trúc kinh tế có nhiều “điểm đặt vốn”. Nông nghiệp vẫn là nền tảng lớn. Công nghiệp chế biến đang mở rộng, du lịch tăng trưởng nhanh và xuất khẩu còn nhiều dư địa. Hạ tầng đang được thúc đẩy bằng đầu tư công.
Đáng chú ý, các chỉ số kinh tế năm 2026 cho thấy sức bật đang hình thành khá rõ chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 10,48%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 18,08%; doanh thu du lịch tăng 21,96%. Thu ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt 21.233 tỷ đồng, tăng 12,63% so với cùng kỳ.
Những con số này cho thấy nền kinh tế đang có sức cầu và hoạt động sản xuất - kinh doanh tương đối tích cực. Nhưng để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, Lâm Đồng cần nhiều hơn một chu kỳ phục hồi.
Tỉnh Lâm Đồng đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên. Khi đó, nguồn vốn tín dụng phải đóng vai trò như một chất xúc tác: hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng công suất, đổi mới công nghệ và chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất. Đây là nơi ngân hàng có thể tạo ra tác động lớn nhất.
Nông nghiệp không chỉ cần vốn, mà cần vốn cho một cuộc chuyển đổi: Dư nợ tín dụng đối với ngành nông, lâm, thủy sản tại Khu vực 10 đạt 188.851 tỷ đồng, tăng 8,48% so với đầu năm. Riêng Lâm Đồng chiếm khoảng 85,21%. Dư nợ tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt 317.023 tỷ đồng, chiếm hơn một nửa tổng dư nợ toàn khu vực.
Những con số này phản ánh đúng vị thế của Lâm Đồng. Nhưng cũng chính vì quy mô lớn, yêu cầu đối với dòng vốn nông nghiệp phải thay đổi. Lâm Đồng hiện có khoảng 328.732ha cà phê, sản lượng ước đạt 1,001 triệu tấn, mức cao nhất từ trước đến nay. Nếu chỉ nhìn vào sản lượng, đây đã là một lợi thế rất lớn. Nhưng thị trường quốc tế đang thay đổi luật chơi. Cà phê không còn chỉ được định giá bởi số lượng và chất lượng hạt. Nguồn gốc ở đâu? Vùng trồng có hợp pháp không? Có phá rừng hay không? Nông dân sử dụng nước, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật thế nào? Dữ liệu có được ghi nhận đầy đủ không? Người lao động có được bảo đảm quyền lợi không?
Những câu hỏi ấy đang biến ESG, truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu thành một phần của năng lực cạnh tranh. Vì thế, tín dụng cho cà phê Lâm Đồng trong tương lai không chỉ là vốn cho một vụ mùa. Đó phải là vốn cho một hệ sinh thái giá trị.
Vốn cho tưới tiết kiệm,vốn cho kho bảo quản, chế biến sâu, vốn cho số hóa vùng trồng, cho hệ thống truy xuất và vốn cho doanh nghiệp xây dựng chuỗi liên kết. Khi đó, tín dụng không chỉ giúp người nông dân có tiền sản xuất. Nó giúp cả chuỗi cà phê chuyển lên một nấc giá trị mới.
Từ nguyên liệu đến xuất khẩu: khoảng cách của giá trị nằm ở đây
Một tín hiệu đáng chú ý khác là tín dụng cho lĩnh vực xuất khẩu toàn Khu vực 10 đạt 13.238 tỷ đồng, tăng 16,16% so với đầu năm; riêng Lâm Đồng tăng 13,16%. Đây là một trong những tốc độ tăng đáng chú ý trong cơ cấu tín dụng.
Nó phản ánh nhu cầu vốn đang dịch chuyển cùng với quá trình mở rộng thị trường. Nhưng nếu muốn tạo ra bước nhảy lớn hơn, Lâm Đồng cần giải bài toán giá trị gia tăng.
Một tấn nông sản xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu và một tấn sản phẩm đã qua chế biến sâu có thể mang lại giá trị hoàn toàn khác nhau. Một chuyến hàng có đầy đủ dữ liệu truy xuất và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cũng có khả năng mở cửa thị trường tốt hơn một lô hàng chỉ đáp ứng yêu cầu tối thiểu.
Do đó, dòng vốn tín dụng cần đi xa hơn việc “nuôi” doanh nghiệp qua một chu kỳ kinh doanh. Nó phải giúp doanh nghiệp nâng cấp mô hình kinh doanh. Đây cũng là lý do tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được quan tâm đặc biệt.
Dư nợ đối với nhóm doanh nghiệp này tại Lâm Đồng tăng 0,43% so với đầu năm, trong khi toàn Khu vực 10 giảm 5,39%, mức tăng của Lâm Đồng còn khiêm tốn.
Nhưng nếu nhóm doanh nghiệp này được tiếp cận vốn tốt hơn, họ có thể trở thành một trong những lực lượng hấp thụ vốn quan trọng nhất của nền kinh tế từ chế biến nông sản, logistics, dịch vụ du lịch đến công nghiệp hỗ trợ và thương mại.
Đầu tư công mở đường, tín dụng phải đi tiếp
Có một mối quan hệ rất đáng chú ý giữa hai dòng vốn đang cùng vận động tại Lâm Đồng vốn đầu tư công và vốn tín dụng. Đầu tư công tạo ra hạ tầng, tín dụng tạo ra năng lực khai thác hạ tầng ấy.
Nếu một tuyến đường được xây dựng nhưng doanh nghiệp không có vốn mở rộng sản xuất, hiệu ứng kinh tế sẽ chưa thể phát huy hết. Ngược lại, doanh nghiệp có vốn nhưng hạ tầng giao thông, logistics, điện, mặt bằng sản xuất chưa đáp ứng thì chi phí vẫn cao và khả năng mở rộng bị hạn chế.
Lâm Đồng đang đẩy mạnh giải ngân đầu tư công. Đến hết tháng 9/2026, tỉnh đã giải ngân hơn 10.792 tỷ đồng, đạt gần 55% kế hoạch; riêng quý III giải ngân hơn 4.500 tỷ đồng.
Tuy nhiên, quý IV vẫn còn khoảng 10.493 tỷ đồng phải giải ngân, điều này tạo ra một yêu cầu kép. Đầu tư công phải chạy nhanh hơn; tín dụng phải sẵn sàng chạy theo những công trình và không gian kinh tế mới được mở ra. Khi hai dòng vốn gặp nhau, tác động đến tăng trưởng sẽ lớn hơn nhiều so với việc mỗi nguồn vốn vận hành riêng rẽ.
Xung lực mới không nằm ở “bơm vốn”, mà ở chất lượng hấp thụ vốn: Đây có lẽ là điểm quan trọng nhất của câu chuyện tín dụng Lâm Đồng.
Một nền kinh tế muốn tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào việc tăng lượng tiền đưa ra thị trường, nó cần năng lực hấp thụ vốn.
Doanh nghiệp phải có dự án tốt, thị trường phải có nhu cầu. Hạ tầng phải đi trước một bước, thủ tục phải thông thoáng và tài sản, dòng tiền và phương án kinh doanh phải đủ minh bạch để ngân hàng đánh giá.
Ở phía ngân hàng, phương thức cấp tín dụng cũng cần ngày càng dựa nhiều hơn vào khả năng tạo dòng tiền của dự án, thay vì quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.
Đó là cách để vốn tìm đến những doanh nghiệp đang có cơ hội nhưng chưa sở hữu quá nhiều tài sản hữu hình.
Với Lâm Đồng, điều này đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực mới như nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi xanh, công nghiệp chế biến, logistics, du lịch chất lượng cao và kinh tế số.
Một đồng vốn, nhiều vòng giá trị: Lâm Đồng đang có lợi thế mà không phải địa phương nào cũng sở hữu cùng lúc: Quy mô nông nghiệp lớn, sản phẩm có thương hiệu, tiềm năng du lịch, dư địa công nghiệp chế biến và một hệ thống tài chính có quy mô vốn đáng kể.
Bài toán hiện nay là kết nối những lợi thế ấy. Một đồng vốn tín dụng cho cà phê nếu chỉ tạo ra thêm một vụ mùa sẽ có giá trị nhất định. Nhưng nếu đồng vốn ấy giúp xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đầu tư chế biến, truy xuất nguồn gốc và mở cửa thị trường xuất khẩu, nó sẽ tạo ra nhiều vòng giá trị hơn.
Một khoản vay cho doanh nghiệp du lịch nếu chỉ giúp duy trì hoạt động có ý nghĩa khác với khoản vốn giúp doanh nghiệp nâng cấp sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
Một khoản vay cho doanh nghiệp chế biến cũng vậy: khác biệt nằm ở chỗ nó chỉ tài trợ vốn lưu động hay giúp doanh nghiệp đầu tư công nghệ, nâng công suất và tiến vào những phân khúc có giá trị cao hơn. Đó chính là sự khác biệt giữa tín dụng hỗ trợ tăng trưởng và tín dụng tạo ra tăng trưởng.
Ông Bùi Hữu Thọ, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 10 nêu quan điểm: “Lâm Đồng cần chuyển từ bài toán tăng vốn sang bài toán tăng năng suất vốn”.
Theo góc nhìn phát triển, dư địa lớn nhất của Lâm Đồng không nằm ở việc mở rộng tín dụng bằng mọi giá, mà ở khả năng nâng hiệu quả của từng đồng vốn được đưa vào nền kinh tế.
Tỉnh đang có những nền tảng rất rõ nông nghiệp quy mô lớn, công nghiệp chế biến, du lịch, xuất khẩu và đầu tư hạ tầng. Vấn đề là phải kết nối các nền tảng này thành chuỗi giá trị có khả năng tạo dòng tiền bền vững.
Trong nông nghiệp, tín dụng cần hỗ trợ mạnh hơn cho công nghệ, chế biến, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi. Trong công nghiệp, vốn cần đi vào đổi mới thiết bị, nâng năng suất và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Với du lịch, cần hướng đến những dự án nâng chất lượng sản phẩm thay vì chỉ tăng số lượng cơ sở lưu trú. Nếu làm tốt, ngân hàng không chỉ là nơi cung ứng vốn, mà trở thành một mắt xích trong quá trình tái phân bổ nguồn lực của nền kinh tế - đưa tiền từ nơi đang có khả năng sinh lời thấp đến nơi có khả năng tạo ra giá trị cao hơn. Đó cũng là cách Lâm Đồng biến lợi thế về quy mô thành lợi thế về năng suất và giá trị.
Điểm rơi của dòng vốn
Có thể hình dung nền kinh tế Lâm Đồng lúc này như một hệ thống đang tăng tốc. Đầu tư công đang tạo thêm hạ tầng. Doanh nghiệp cần vốn để mở rộng. Nông nghiệp cần vốn để chuyển đổi. Công nghiệp cần vốn để nâng công suất. Xuất khẩu cần vốn để đáp ứng những chuẩn mực mới. Du lịch cần vốn để nâng chất lượng.
Hệ thống ngân hàng đang có một nguồn lực đáng kể để đáp ứng những nhu cầu ấy. Vấn đề còn lại là độ chính xác của dòng vốn. Nếu dòng vốn đi đúng địa chỉ, hơn 251.500 tỷ đồng vốn huy động và hơn 377.400 tỷ đồng dư nợ không còn là những con số tài chính thuần túy. Chúng sẽ trở thành những nhà máy mới, những vùng nguyên liệu mới, những sản phẩm xuất khẩu mới, những công nghệ mới và những việc làm mới. Khi đó, tín dụng không chỉ đi theo tăng trưởng.
Tín dụng sẽ đi trước, mở đường cho tăng trưởng, với Lâm Đồng, đó có thể chính là một trong những xung lực quan trọng nhất để biến mục tiêu tăng trưởng từ một con số trên kế hoạch thành năng lực tăng trưởng thực chất của nền kinh tế.
