Sáng ngày 2/10/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ Tài chính Tiêu dùng thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức hội thảo với chủ đề “Tài chính tiêu dùng minh bạch và có trách nhiệm – Nền tảng cho phát triển bền vững”. Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Đào Minh Tú dự và phát biểu tại hội nghị.
Tài chính tiêu dùng góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tài chính cho người dân
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhấn mạnh rằng đằng sau những con số về dư nợ hay tăng trưởng thị trường, tài chính tiêu dùng thực chất giải quyết các nhu cầu vô cùng thiết thực của người dân như đóng học phí, chi phí khám chữa bệnh, mua phương tiện làm việc hay trang thiết bị gia dụng. Thay vì phải trì hoãn hoặc tìm đến các nguồn vốn thiếu an toàn, người dân có thể chủ động hơn trước các nhu cầu chính đáng của cuộc sống nhờ tài chính tiêu dùng.
Ở tầm vĩ mô, khi dòng vốn chuyển hóa thành sức mua thực tế, hàng hóa và dịch vụ sẽ được lưu thông tốt hơn, qua đó hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Số liệu thống kê cho thấy, đến cuối tháng 8/2026, dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và dư nợ tín dụng qua thẻ của toàn hệ thống đạt khoảng 4,62 triệu tỷ đồng, tăng 21,75% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 22,56% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế.
"Quy mô này cho thấy tài chính tiêu dùng đã trở thành một bộ phận đáng kể của hoạt động tín dụng, gắn trực tiếp với sức mua của người dân và sự lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ. Trong bối cảnh tiêu dùng trong nước ngày càng được kỳ vọng là một động lực quan trọng của tăng trưởng, một thị trường tài chính tiêu dùng lành mạnh sẽ góp phần kết nối nhu cầu của người dân với hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Nhận diện đúng ranh giới để vay vốn an toàn, hợp pháp
Một giá trị nhân văn và quan trọng khác của tài chính tiêu dùng là mở rộng khả năng tiếp cận tài chính chính thức. Không phải người dân nào cũng có tài sản bảo đảm, hồ sơ tín dụng đầy đủ hoặc điều kiện để tiếp cận ngay các khoản vay theo phương thức truyền thống. Với những người lao động có thu nhập trung bình, thu nhập thấp, người làm việc tại các khu công nghiệp hay những nhóm khách hàng có nhu cầu vay nhỏ và ngắn hạn, một kênh tín dụng hợp pháp, thuận tiện và phù hợp có thể tạo ra khác biệt rất lớn. "Khi khoảng trống tín dụng chính thức được thu hẹp, dư địa cho “tín dụng đen”, cho vay nặng lãi và các ứng dụng cho vay bất hợp pháp cũng sẽ từng bước bị thu hẹp theo", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Trong bức tranh đó, TS. Đào Minh Tú cho rằng, các công ty tài chính được Ngân hàng Nhà nước cấp phép có một vai trò riêng và cần được nhìn nhận đầy đủ. Tính đến cuối tháng 8/2026, dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và dư nợ tín dụng qua thẻ của khối này đạt gần 185 nghìn tỷ đồng, tăng 13,37% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, cho vay phục vụ nhu cầu đời sống đạt gần 134 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 19%, còn dư nợ tín dụng qua thẻ đạt trên 51 nghìn tỷ đồng.
Với đặc thù khoản vay có giá trị không lớn, quy trình phù hợp với nhiều nhóm khách hàng và khả năng ứng dụng công nghệ nhanh, các công ty tài chính đã góp phần đưa tín dụng chính thức đến gần hơn với người dân, nhất là những khách hàng khó đáp ứng đầy đủ điều kiện vay vốn tại ngân hàng thương mại. Đây là một mắt xích bổ sung cho các kênh tín dụng truyền thống và góp phần thực hiện mục tiêu tài chính toàn diện.
Bên cạnh những kết quả tích cực, sự bùng nổ về quy mô cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về chất lượng tăng trưởng, quản trị rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng. TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh, ranh giới quan trọng nhất mà người dân cần nhận biết là lựa chọn các tổ chức được Ngân hàng Nhà nước cấp phép – những đơn vị hoạt động tuân thủ pháp luật và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước, hoàn toàn khác biệt với các ứng dụng núp bóng công nghệ đầy rủi ro.
"Tôi cũng muốn nhấn mạnh cụm từ “được Ngân hàng Nhà nước cấp phép”. Đây không phải là một chi tiết mang tính thủ tục, mà là ranh giới người tiêu dùng cần nhận biết rõ. Một công ty tài chính được cấp phép là tổ chức hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, chịu sự quản lý, thanh tra, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh và cho biết, điều này hoàn toàn khác với những tổ chức, cá nhân hoặc ứng dụng cho vay không được cấp phép, hoạt động núp bóng công nghệ và có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người vay.
Gắn tăng trưởng quy mô với minh bạch và trách nhiệm
Sự gia tăng về quy mô tín dụng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng tăng trưởng. Quy mô càng mở rộng thì trách nhiệm thẩm định, quản trị rủi ro, minh bạch thông tin và bảo vệ khách hàng càng phải được coi trọng. Bởi vậy, để tín dụng chính thức thực sự trở thành lựa chọn đáng tin cậy, mở rộng khả năng tiếp cận cần đi cùng minh bạch và trách nhiệm.
Theo TS. Đào Minh Tú, minh bạch trước hết nằm ở những điều rất cụ thể: người vay cần biết mình thực nhận bao nhiêu, lãi suất và các khoản phí là gì, tổng nghĩa vụ phải trả ra sao, kỳ hạn thanh toán như thế nào, điều gì xảy ra nếu chậm trả và có thể liên hệ với ai khi phát sinh vướng mắc. Thông tin càng rõ ràng, dễ hiểu thì khách hàng càng có cơ sở để cân nhắc và lựa chọn khoản vay phù hợp với khả năng tài chính của mình.
Bên cạnh đó, trách nhiệm cũng cần được đặt ở cả 2 phía. Với tổ chức cho vay, đó là trách nhiệm thẩm định phù hợp, tư vấn trung thực, bảo vệ dữ liệu khách hàng, thực hiện nhắc nợ và thu hồi nợ đúng quy định, văn minh, đồng thời giải quyết kịp thời các phản ánh phát sinh. Với người vay, đó là trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, đọc kỹ hợp đồng, cân nhắc khả năng trả nợ, sử dụng vốn hợp lý và thực hiện đúng cam kết. Khi cả hai bên cùng ý thức được quyền và nghĩa vụ của mình, quan hệ tín dụng sẽ bền vững hơn và niềm tin thị trường cũng được củng cố.
TS. Đào Minh Tú cho rằng, yêu cầu này càng trở nên quan trọng trong môi trường số. Bởi, ngày nay, một khách hàng có thể hoàn tất nhiều bước của quá trình vay chỉ trong vài phút trên điện thoại. Công nghệ đem lại tốc độ và sự thuận tiện rất lớn, nhưng cũng khiến quyết định tài chính có thể được đưa ra quá nhanh nếu người vay chưa hiểu đầy đủ sản phẩm.
"Vì vậy, cùng với đổi mới công nghệ, thị trường cần đầu tư mạnh hơn cho giáo dục tài chính, cho cách trình bày thông tin dễ hiểu, cho bảo vệ dữ liệu cá nhân và cho những công cụ giúp khách hàng nhận diện tổ chức cho vay hợp pháp. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị bền vững khi đi cùng với niềm tin", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Nhìn nhận về tiềm năng, TS. Đào Minh Tú đánh giá, cùng với quá trình phục hồi kinh tế và nhu cầu tiêu dùng gia tăng, thị trường đang có thêm dư địa để phát triển. Với quy mô dân số khoảng 108 triệu người, nhu cầu tiêu dùng của Việt Nam vẫn còn lớn, qua đó tạo cơ sở để tín dụng tiêu dùng tiếp tục mở rộng và hỗ trợ dòng vốn cho sản xuất, kinh doanh.
Để đáp ứng kỳ vọng đó và bước vào giai đoạn phát triển mới, các công ty tài chính cần chủ động cải cách, đổi mới nhận diện và làm mới nội dung hoạt động. Sức mạnh của hệ thống chỉ có thể được phát huy thông qua sự kết nối, tinh thần tự nguyện và trách nhiệm cao của mỗi thành viên. Do đó, các doanh nghiệp cần cụ thể hóa hoạt động bằng các nội dung mang tính quy ước, xây dựng quy chế và sổ tay chung.
Đồng thời, cần đẩy mạnh truyền thông về công cuộc đổi mới, vai trò trách nhiệm và các cam kết cung cấp dịch vụ thuận lợi để người dân dễ dàng nhận biết, tiếp cận và củng cố niềm tin vững chắc vào tín dụng chính thức.
Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của hội thảo, khi tập trung vào các nội dung thiết thực: nhìn lại thị trường tài chính tiêu dùng qua dữ liệu; giúp người dân hiểu đúng trước khi vay; khuyến khích sự chủ động trong suốt hành trình vay; và đặc biệt là trao đổi về cách nhận diện tổ chức cho vay được cấp phép, minh bạch lãi, phí và hợp đồng, trách nhiệm của bên cho vay và người vay, giá trị của lịch sử tín dụng, cũng như vai trò của cơ quan quản lý, dữ liệu và truyền thông trong xây dựng niềm tin.
"Việc xây dựng một thị trường tài chính tiêu dùng lành mạnh, minh bạch và có trách nhiệm là lợi ích chung của người tiêu dùng, của các tổ chức tín dụng và của cả nền kinh tế. Chúng tôi mong muốn người dân khi có nhu cầu vay vốn sẽ nghĩ đến tín dụng chính thức như một lựa chọn an toàn, minh bạch và đáng tin cậy", TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
