Xuất khẩu rau quả 5 tháng đạt 2,98 tỷ USD, tăng gần 30%
Số liệu thống kê từ Cục Hải quan cho biết, nửa đầu tháng 5/2026, xuất khẩu rau quả đạt 307,39 triệu USD. Ước tính cả tháng 5 đạt khoảng 614,8 triệu USD, tăng 15,1% so với tháng trước nhưng giảm nhẹ 0,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu rau quả ước đạt 2,98 tỷ USD, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm trước.
Theo nhận định của Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công thương, xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong tháng 5/2026 tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực nhờ sự kết hợp của các yếu tố thị trường, chính sách nội địa và quy luật mùa vụ. Tháng 5 là thời điểm nhiều loại trái cây chủ lực của Việt Nam như sầu riêng, vải thiều, xoài, dừa... bước vào hoặc chuẩn bị bước vào giai đoạn thu hoạch chính vụ. Nguồn cung dồi dào từ các vùng nguyên liệu trong nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu trong quý II và quý III/2026.
Đáng chú ý, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu đang có sự chuyển dịch rõ nét từ nhóm trái cây tươi truyền thống sang các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao hơn.
Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan, tỷ trọng nhóm sản phẩm chế biến trong tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả đã tăng từ 29,33% trong 4 tháng đầu năm 2025 lên 35,82% trong cùng kỳ năm 2026. Xu hướng này góp phần nâng cao giá trị gia tăng của ngành, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào tính mùa vụ của trái cây tươi.
Các sản phẩm xuất khẩu chính ngạch đã được ký Nghị định thư với thị trường Trung Quốc tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định.
Trong đó, sầu riêng tươi và sầu riêng đông lạnh dẫn đầu toàn ngành về kim ngạch xuất khẩu, chiếm 14,26% tổng trị giá xuất khẩu rau quả. Nhờ lợi thế nguồn cung nghịch vụ kéo dài đến tháng 3, cùng với việc Trung Quốc phê duyệt đồng loạt mã số vùng trồng và Nghị định thư đối với sầu riêng đông lạnh, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt 293,13 triệu USD, tăng 59,7% so với cùng kỳ năm 2025.
Bên cạnh đó, nhóm hạt và hạt dẻ ghi nhận mức tăng trưởng đột biến, trở thành một trong những nhóm hàng có tỷ trọng cao trong cơ cấu xuất khẩu rau quả. Đáng chú ý, xuất khẩu hạt dẻ cười đạt 224,63 triệu USD trong 4 tháng đầu năm 2026, tăng tới 204,6% so với cùng kỳ năm trước.
Xuất khẩu dừa và các sản phẩm chế biến từ dừa đạt 198,38 triệu USD, tăng 14,9%, đứng thứ 4 trong các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành. Việc mở rộng xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường lớn tiếp tục tạo động lực cho tăng trưởng ổn định của ngành dừa.
Trong khi đó, các loại trái cây như thanh long, mít và chanh leo duy trì mức tăng trưởng khả quan nhờ nhu cầu tiêu thụ ổn định từ các thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ và Hàn Quốc.
Bưởi và chanh được đánh giá là 2 mặt hàng còn nhiều dư địa tăng trưởng. Tháng 4/2026, Việt Nam chính thức ký Nghị định thư xuất khẩu bưởi và chanh tươi sang Trung Quốc, đồng thời xuất khẩu lô bưởi đầu tiên sang Australia. Hiện hai loại trái cây này đang được đẩy mạnh chuẩn hóa vùng trồng nhằm mở rộng xuất khẩu trong thời gian tới.
Thị phần rau quả Việt Nam tại Trung Quốc tiếp tục tăng
Các báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc (MARA) và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) cho thấy, thị trường rau quả nước này đang có nhiều thay đổi dưới tác động của chính sách tự chủ nguồn cung và việc tăng cường các hàng rào kỹ thuật đối với hàng nhập khẩu.
Theo Báo cáo Triển vọng Nông nghiệp Trung Quốc giai đoạn 2026-2035, nước này tiếp tục mở rộng sản xuất và ứng dụng công nghệ cao đối với các loại rau quả ôn đới và cận nhiệt đới như việt quất, nho và anh đào. Năng lực xuất khẩu rau quả sản xuất trong nước dự kiến tăng 6,4% đối với rau và 5% đối với trái cây trong năm nay nhờ nguồn cung nội địa dồi dào.
Trong khi đó, sức mua tại thị trường Trung Quốc có sự phân cực rõ rệt sau giai đoạn cao điểm Tết. Điều này giúp nhu cầu nhập khẩu trái cây nhiệt đới chất lượng cao tiếp tục tăng trưởng.
Theo số liệu của GACC, trong 4 tháng đầu năm 2026, nước này nhập khẩu rau, hoa, củ, quả và sản phẩm chế biến (không bao gồm hạt điều) trị giá 8,04 tỷ USD, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong cơ cấu nhập khẩu, sầu riêng, chuối, thanh long và dừa tươi là những mặt hàng được nhập khẩu nhiều nhất.
Riêng mặt hàng sầu riêng, Trung Quốc nhập khẩu 356,27 nghìn tấn trong 4 tháng đầu năm 2026, trị giá 1,7 tỷ USD, tăng 253,8% về lượng và tăng 207,2% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Thái Lan tiếp tục là nhà cung cấp lớn nhất với 288,55 nghìn tấn, Việt Nam đứng thứ 2 với 62,88 nghìn tấn.
Trung Quốc giảm nhập khẩu rau quả từ Chile, New Zealand, Australia và Indonesia nhưng tăng mạnh nhập khẩu từ Thái Lan, Việt Nam, Malaysia và Nga. Nhờ đó, thị phần rau quả của Việt Nam trong tổng kim ngạch nhập khẩu rau quả của Trung Quốc đã tăng từ 11,71% trong 4 tháng đầu năm 2025 lên 14,54% trong cùng kỳ năm 2026. Thị phần của Thái Lan cũng tăng từ 18,44% lên 26,82%.
Cơ hội lớn nhưng yêu cầu ngày càng khắt khe
Một trong những diễn biến đáng chú ý của thị trường trong năm 2026 là việc Trung Quốc tăng cường kiểm soát hoạt động nhập khẩu nông sản.
Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã áp dụng quy định siết chặt hồ sơ pháp lý đối với 2.589 sản phẩm thuộc 20 nhóm ngành nông nghiệp, bao gồm toàn bộ trái cây, rau tươi và các mặt hàng gia vị như ớt, tiêu, quế.
Theo quy định mới, hàng hóa nhập khẩu phải có thư xác nhận và mã số đăng ký doanh nghiệp nước ngoài trùng khớp hoàn toàn với thông tin trên tờ khai hải quan. Đồng thời, cơ quan chức năng Trung Quốc chuyển mạnh từ kiểm tra số lượng sang đánh giá rủi ro kiểm dịch ngay tại cửa khẩu.
Các chuyên gia thương mại nông sản dự báo tổng lượng trái cây tiêu thụ tại Trung Quốc trong năm 2026 có thể đạt khoảng 319 triệu tấn, trong đó lượng nhập khẩu tiệm cận 15 triệu tấn. Xu hướng tiêu dùng lành mạnh cùng nhu cầu sử dụng trái cây tươi ngày càng tăng của tầng lớp trung lưu tiếp tục là động lực quan trọng đối với thị trường nhập khẩu.
Bên cạnh đó, Trung Quốc đang đẩy mạnh ký kết các Nghị định thư kiểm dịch thực vật nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Đáng chú ý, nước này đã phê duyệt nhập khẩu chính ngạch quả mít tươi của Việt Nam từ ngày 1/6/2026 và đang đẩy nhanh quá trình xem xét đối với một số mặt hàng khác như dừa tươi và sầu riêng đông lạnh.
Từ nay đến cuối năm 2026, Trung Quốc vẫn được đánh giá là thị trường xuất khẩu rau quả giàu tiềm năng đối với Việt Nam. Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng sẽ phụ thuộc ngày càng lớn vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn GAP, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và minh bạch hóa quy trình đóng gói của doanh nghiệp xuất khẩu.
