Trần LDR tăng lên 95%, nhưng dư địa cho vay không hẳn rộng hơn
Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 50/2026/TT-NHNN ngày 30/9/2026, quy định các giới hạn và tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Văn bản có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN, với một số quy định mới về thanh khoản và cơ cấu nguồn vốn được áp dụng theo lộ trình đến năm 2028.
Một trong những thay đổi được quan tâm là tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR). Theo quy định mới, mức trần LDR được nâng từ 85% lên 95%. Tuy nhiên, việc điều chỉnh này đi kèm với thay đổi đáng kể trong phương pháp tính toán, khiến mức trần mới không đồng nghĩa với việc các ngân hàng có thêm dư địa cho vay.
Trong báo cáo cập nhật về ngành ngân hàng mới đây, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định Thông tư 50 thực chất đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với cơ cấu tài sản và nguồn vốn ngân hàng so với quy định hiện hành, dù mức trần LDR danh nghĩa cao hơn.
Theo VDSC, sự khác biệt chủ yếu nằm ở cách xác định nguồn vốn được tính vào mẫu số của tỷ lệ LDR. Nếu như quy định cũ ghi nhận toàn bộ tiền gửi liên ngân hàng và giấy tờ có giá phát hành đủ điều kiện theo phương pháp hiện hành, quy định mới chỉ tính phần đi vay ròng trên thị trường liên ngân hàng và trái phiếu trong nước đáp ứng điều kiện vốn cấp 2.
Bên cạnh đó, các khoản đầu tư trái phiếu doanh nghiệp và một số hình thức cấp tín dụng ngoài cho vay được khấu trừ khỏi mẫu số. Ngược lại, vốn chủ sở hữu sau điều chỉnh và nguồn vay nước ngoài được bổ sung vào phương pháp tính mới, nhưng theo VDSC, các yếu tố này chỉ bù đắp được một phần tác động từ những khoản bị loại trừ.
Sự thay đổi thể hiện rõ qua kết quả ước tính của VDSC trên số liệu báo cáo tài chính quý II/2026 của 27 ngân hàng. Theo phương pháp tính hiện hành, cả 27 ngân hàng đều đáp ứng mức trần LDR 85%. Tuy nhiên, khi áp dụng cách tính của Thông tư 50 với mức trần 95%, số ngân hàng đáp ứng chỉ còn 14.
Cũng theo tính toán của VDSC, tỷ lệ LDR theo phương pháp mới cao hơn phương pháp cũ tại toàn bộ 27 ngân hàng được khảo sát, với mức tăng trung vị 15 điểm phần trăm, vượt mức tăng 10 điểm phần trăm của trần quy định. Dư địa bình quân so với mức trần vì vậy thu hẹp từ 10 điểm phần trăm xuống còn 1 điểm phần trăm.
Dù vậy, kết quả trên chỉ là ước tính dựa trên dữ liệu tại thời điểm cuối quý II/2026, không đồng nghĩa với việc 13 ngân hàng đang vi phạm các tỷ lệ an toàn. Theo lộ trình, tỷ lệ LDR mới chỉ bắt buộc áp dụng khi ngân hàng chuyển sang cơ chế thanh khoản mới, chậm nhất từ ngày 1/10/2028, trừ trường hợp đăng ký áp dụng sớm.
Nhiều ngân hàng lớn được dự báo chịu áp lực điều chỉnh nguồn vốn
Khi xem xét tác động đối với từng ngân hàng, VDSC nhận định áp lực điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn có thể tập trung tại nhóm đang dẫn dắt tăng trưởng tín dụng, bao gồm cả các ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn.
Cụ thể, theo kết quả ước tính tại quý II/2026, hai trong ba ngân hàng quốc doanh được khảo sát là BIDV (BID) và VietinBank (CTG) nằm trong nhóm có tỷ lệ LDR vượt mức trần 95% nếu áp dụng ngay phương pháp tính mới.
Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn, bốn trong bảy ngân hàng được VDSC đề cập là MB (MBB), Techcombank (TCB), VPBank (VPB) và ACB cũng thuộc nhóm có áp lực điều chỉnh theo phương pháp tính này.
Điểm chung của các ngân hàng trên không nằm ở việc chưa đáp ứng quy định đang có hiệu lực, mà ở khoảng cách giữa cơ cấu tài sản, nguồn vốn tại thời điểm khảo sát với yêu cầu dự kiến áp dụng trong tương lai.
Theo phân tích của VDSC, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào đặc điểm huy động và sử dụng vốn của từng ngân hàng. Những ngân hàng có tỷ trọng đầu tư trái phiếu doanh nghiệp lớn, phụ thuộc nhiều vào trái phiếu thông thường không đủ điều kiện tính vào vốn cấp 2 hoặc đang ở vị thế cho vay ròng trên thị trường liên ngân hàng có thể gặp bất lợi khi chuyển sang công thức LDR mới.
Ở chiều ngược lại, các ngân hàng sở hữu nền vốn chủ sở hữu lớn, có tỷ trọng vay nước ngoài cao hoặc ít phụ thuộc vào giấy tờ có giá thông thường được đánh giá có lợi thế tương đối hơn trong việc đáp ứng yêu cầu mới.
Riêng nhóm ngân hàng quốc doanh, VDSC nhận định nền tảng huy động tiền gửi lớn, bao gồm nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước, có thể giúp hạn chế một phần ảnh hưởng từ những thay đổi trong cách tính.
Tuy nhiên, phương pháp LDR mới cũng không phải ràng buộc duy nhất. Thông tư 50 đồng thời đưa vào áp dụng các tiêu chuẩn thanh khoản theo hướng tiệm cận Basel III, trong đó có tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR).
Theo lộ trình, LCR bắt đầu ở mức tối thiểu 50% từ tháng 10/2028 và tăng dần lên 100% vào tháng 10/2033. Trong khi đó, NSFR được áp dụng từ mức 90% vào tháng 10/2028, nâng lên 95% vào tháng 10/2029 và đạt 100% từ tháng 10/2030.
Khác với cách quản lý chủ yếu dựa trên kỳ hạn nguồn vốn hiện hành, NSFR đánh giá mức độ ổn định của nguồn tài trợ trong tương quan với kỳ hạn, chất lượng và tính thanh khoản của tài sản. Theo VDSC, đây có thể là một trong những ràng buộc quan trọng nhất đối với cơ cấu nguồn vốn ngân hàng trong giai đoạn 2028–2030.
Đối với các ngân hàng sử dụng nhiều nguồn vốn ngắn hạn từ thị trường liên ngân hàng để tài trợ cho hoạt động cho vay dài hạn, việc đáp ứng đồng thời LDR và NSFR có thể đòi hỏi những điều chỉnh lớn hơn về huy động và sử dụng vốn.
Chi phí vốn được dự báo chịu sức ép trong giai đoạn 2027–2028
Mặc dù Thông tư 50 đặt ra những yêu cầu mới về an toàn hoạt động, lộ trình chuyển đổi được thiết kế để các ngân hàng có thời gian chuẩn bị trước khi các tỷ lệ thanh khoản và LDR mới trở thành nghĩa vụ bắt buộc.
So với dự thảo công bố tháng 4/2026, văn bản chính thức đã điều chỉnh theo hướng giảm bớt áp lực chuyển đổi ban đầu. Chẳng hạn, mức LCR khởi điểm được hạ từ 70% xuống 50%, đồng thời thời hạn đạt mức 100% được kéo dài đến tháng 10/2033 thay vì đầu năm 2031 như phương án dự thảo.
Theo VDSC, việc điều chỉnh này giúp giảm áp lực tuân thủ trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, các yêu cầu mới đối với LDR và NSFR vẫn có thể thúc đẩy quá trình cơ cấu lại nguồn vốn của ngành ngân hàng trong những năm tới.
Một trong những phương án được VDSC đề cập là tăng vốn chủ sở hữu, qua đó cải thiện nền tảng vốn và khả năng đáp ứng tỷ lệ LDR mới. Bên cạnh đó, các ngân hàng có thể điều chỉnh hoạt động phát hành giấy tờ có giá, chuyển từ trái phiếu thông thường sang trái phiếu đủ điều kiện vốn cấp 2 hoặc tìm kiếm thêm nguồn vay quốc tế.
Hoạt động huy động tiền gửi cũng có thể thay đổi theo hướng kéo dài kỳ hạn, đặc biệt đối với nguồn vốn từ khách hàng cá nhân, nhằm nâng cao mức độ ổn định của nguồn tài trợ theo tiêu chuẩn NSFR.
Những điều chỉnh này được dự báo sẽ kéo theo áp lực về chi phí huy động. VDSC nhận định chi phí vốn của ngành ngân hàng nhiều khả năng gia tăng trong giai đoạn 2027–2028 khi các tổ chức tín dụng chuẩn bị đáp ứng những yêu cầu mới.
Dù vậy, riêng tác động từ việc tuân thủ tỷ lệ LCR đối với biên lãi ròng (NIM) trong giai đoạn này được VDSC đánh giá là không đáng kể, nhờ mức khởi điểm thấp hơn và lộ trình chuyển đổi dài hơn so với dự thảo.
Ở góc độ dài hạn, VDSC cho rằng việc chuyển sang khung quản lý an toàn theo hướng Basel III có thể tạo nền tảng để Ngân hàng Nhà nước từng bước giảm phụ thuộc vào cơ chế phân bổ hạn mức tăng trưởng tín dụng hiện nay. Tuy nhiên, đây mới là nhận định của đơn vị phân tích về định hướng điều hành trong tương lai.
Trước mắt, từ nay đến thời điểm áp dụng bắt buộc vào tháng 10/2028, mức độ chuẩn bị của từng ngân hàng, đặc biệt là các kế hoạch tăng vốn và điều chỉnh cơ cấu huy động sẽ là những yếu tố cần theo dõi để đánh giá tác động thực tế của Thông tư 50 đối với hoạt động kinh doanh toàn ngành.
