Để hỗ trợ khách hàng giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện giao dịch thanh toán, góp phần ngăn chặn nguy cơ lừa đảo gian lận, NHNN yêu cầu các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (CN NHNNg) cung cấp dịch vụ đăng ký hạn mức và thời gian chờ cho khách hàng. Các ngân hàng, CN NHNNg xây dựng phương án triển khai cụ thể, thực hiện trước ngày 1/3/2027.
Chủ động lựa chọn hạn mức giao dịch và thời gian chờ phù hợp
Theo ông Phạm Anh Tuấn, điểm khác biệt cốt lõi của quy định này so với cơ chế giao dịch hiện nay là tăng cường tính chủ động của khách hàng cá nhân trong việc phòng ngừa rủi ro lừa đảo đối với các giao dịch chuyển tiền trực tuyến.
Theo đó, thay vì áp dụng một cơ chế chung cho tất cả khách hàng, quy định mới cho phép khách hàng chủ động lựa chọn hạn mức giao dịch và thời gian chờ phù hợp với nhu cầu sử dụng cũng như mức độ chấp nhận rủi ro của mình. Đây là một công cụ để khách hàng tự thiết lập thêm một lớp bảo vệ đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc tiềm ẩn rủi ro.
Cụ thể, thời gian chờ tối thiểu 24 giờ được áp dụng đối với các giao dịch chuyển đến tài khoản thụ hưởng chưa từng nhận số tiền có giá trị bằng hoặc vượt hạn mức đã đăng ký từ khách hàng đó trong vòng 1 năm liền kề trước đó kể từ thời điểm khách hàng thực hiện giao dịch.
Nói rõ hơn, đây là dịch vụ cho phép khách hàng có thể tự đăng ký hạn mức và tự đăng ký thời gian chờ khi chuyển tiền tới các tài khoản thụ hưởng chưa từng nhận số tiền có giá trị bằng hoặc vượt hạn mức đã đăng ký từ khách hàng đó trong vòng 1 năm liền kề trước đó kể từ thời điểm khách hàng thực hiện giao dịch.
Quy định này nhằm giảm thiểu rủi ro trong quá trình thanh toán và góp phần ngăn ngừa các hành vi lừa đảo, gian lận. Bởi lẽ, thời gian qua đã xuất hiện tình trạng nhiều người dân bị các đối tượng xấu, bằng nhiều thủ đoạn lừa đảo, đã tự thực hiện chuyển tiền cho các đối tượng mạo danh. Sau khi phát hiện ra bị lừa thì đã không thể ngăn chặn giao dịch.
Để dễ hiểu, giả sử bạn cài đặt hạn mức là 100 triệu đồng và thời gian chờ là 24 giờ, thì khi thực hiện 1 giao dịch bằng hoặc vượt quá mức này tới tài khoản của người thụ hưởng chưa từng nhận khoản tiền 100 triệu đồng từ bạn trong vòng 1 năm liền kề trước đó, thì hệ thống ngân hàng sẽ áp dụng thời gian chờ là 24 giờ cho giao dịch này. Còn giả sử như bạn cần chuyển khoản tiền có giá trị lớn hơn 100 triệu đồng tới tài khoản của người chưa từng nhận khoản tiền đó từ bạn trong vòng 1 năm, thì bạn có thể vào ứng dụng ngân hàng điều chỉnh hạn mức.
Ông Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh, khách hàng được chủ động lựa chọn hạn mức giao dịch sẽ áp dụng thời gian chờ. Trường hợp khách hàng không đăng ký, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán sẽ áp dụng hạn mức mặc định là 400 triệu đồng và thời gian chờ tối thiểu 24 giờ; sau đó khách hàng vẫn có thể chủ động điều chỉnh hạn mức theo nhu cầu sử dụng hoặc không đăng ký sử dụng dịch vụ.
Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ lừa đảo chuyển tiền trực tuyến xảy ra khi nạn nhân bị các đối tượng thao túng tâm lý, tạo áp lực hoặc hối thúc phải chuyển tiền ngay. Việc có thêm khoảng thời gian chờ sẽ giúp khách hàng đủ thời gian để cắt đứt trạng thái tâm lý bị thao túng của nạn nhân, bình tĩnh cân nhắc lại quyết định giao dịch, kiểm tra lại thông tin, trao đổi với người thân hoặc liên hệ ngân hàng khi phát hiện dấu hiệu bất thường, qua đó giảm nguy cơ bị lừa đảo và tạo điều kiện để ngân hàng hỗ trợ xử lý kịp thời khi cần thiết.
Có thể khẳng định, quy định này không thay thế các biện pháp bảo đảm an toàn giao dịch hiện hành như xác thực sinh trắc học, xác thực đa yếu tố, OTP, giám sát giao dịch bất thường hay cảnh báo rủi ro của ngân hàng, mà bổ sung thêm một lớp bảo vệ dựa trên sự chủ động của chính khách hàng. Qua đó, khách hàng có thêm thời gian để cân nhắc trước khi hoàn tất các giao dịch có giá trị lớn hoặc tiềm ẩn rủi ro, góp phần hạn chế các vụ lừa đảo chuyển tiền trực tuyến đang có xu hướng diễn biến ngày càng tinh vi.
Những điều cần lưu ý khi lựa chọn hạn mức giao dịch áp dụng thời gian chờ
Đối với khách hàng, việc lựa chọn hạn mức giao dịch áp dụng thời gian chờ phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng và mức độ chấp nhận rủi ro của từng khách hàng. Theo ông Phạm Anh Tuấn, NHNN không quy định một mức hạn mức chung phù hợp với tất cả mọi người. Theo đó, khách hàng có thể cân nhắc một số yếu tố như sau:
Thứ nhất, nhu cầu giao dịch thực tế:Khách hàng có thể xem xét giá trị và tần suất các giao dịch chuyển tiền của mình, đặc biệt là các giao dịch chuyển tiền đến tài khoản thụ hưởng mới. Nếu ít phát sinh các giao dịch có giá trị lớn đến người thụ hưởng mới, khách hàng có thể lựa chọn hạn mức ở mức phù hợp với nhu cầu chi tiêu thông thường để tăng phạm vi các giao dịch được bảo vệ bởi cơ chế thời gian chờ. Ngược lại, đối với những khách hàng thường xuyên phát sinh các giao dịch có giá trị lớn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc các nhu cầu chính đáng khác, có thể lựa chọn hạn mức cao hơn để bảo đảm hoạt động thanh toán không bị gián đoạn.
Thứ hai, mức độ am hiểu công nghệ và khả năng tự bảo vệ:Người cao tuổi, người ít sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử hoặc những người có nguy cơ cao trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo có thể cân nhắc lựa chọn hạn mức phù hợp để tăng thêm một lớp bảo vệ đối với các giao dịch có giá trị lớn. Thành viên trong gia đình cũng có thể quan tâm, tư vấn, hỗ trợ người thân trong việc thiết lập và quản lý các tính năng bảo vệ tài khoản.
Thứ ba, mục đích sử dụng của từng tài khoản thanh toán: Đối với khách hàng sử dụng nhiều tài khoản thanh toán, có thể cân nhắc thiết lập hạn mức khác nhau phù hợp với mục đích sử dụng của từng tài khoản. Chẳng hạn, tài khoản phục vụ chi tiêu thường xuyên có thể thiết lập hạn mức phù hợp với nhu cầu thanh toán hàng ngày; trong khi tài khoản chủ yếu dùng để tích lũy hoặc quản lý nguồn tiền lớn có thể lựa chọn hạn mức thận trọng hơn nhằm tăng cường khả năng kiểm soát rủi ro.
Nhìn chung, cơ chế này được thiết kế theo hướng khách hàng chủ động lựa chọn. Hạn mức không phải là cố định, mà có thể được điều chỉnh theo nhu cầu sử dụng trong từng thời kỳ. Mục tiêu của chính sách là giúp khách hàng cân bằng giữa sự thuận tiện trong thanh toán và an toàn tài sản, đồng thời có thêm thời gian để phát hiện, ngăn chặn các giao dịch có dấu hiệu gian lận, lừa đảo trước khi tiền được chuyển đến người thụ hưởng.
