Phát biểu khai mạc và chỉ đạo Diễn đàn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, giám sát là một trong 3 chức năng hiến định của Quốc hội; là phương thức quan trọng để kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm Hiến pháp và Pháp luật được thực thi nghiêm minh; đồng thời là động lực thúc đẩy hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của Nhân dân.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, những kết quả đạt được thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng yêu cầu phát triển mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với hoạt động giám sát của Quốc hội. Đất nước đang triển khai đồng thời nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược; nhiều nhiệm vụ có tính đột phá, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển và quản trị quốc gia.
“Không thể giám sát những vấn đề mới bằng tư duy cũ, phương thức cũ và công cụ cũ”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, không chỉ trong hoạt động giám sát, ngay cả công tác xây dựng pháp luật cũng phải đổi mới tư duy và cách thức thực hiện; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao chất lượng, rút ngắn thời gian, bảo đảm xây dựng pháp luật nhanh, trúng, đúng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng, Quốc hội khóa XVI cần kiến tạo một phương thức giám sát mới: Có tầm nhìn chiến lược, chủ động dự báo, dựa trên dữ liệu và bằng chứng, tập trung đúng trọng tâm, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để xem xét việc đã làm, mà phải góp phần định hình việc cần làm; không chỉ phát hiện hạn chế, mà phải tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo rủi ro, thúc đẩy hành động và kiến tạo phát triển.
“Giá trị cuối cùng của hoạt động giám sát không nằm ở số lượng cuộc giám sát hay số lượng kiến nghị, mà ở những chuyển biến thực chất trong hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và cải thiện đời sống Nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Diễn đàn tập trung làm rõ 4 định hướng nhằm tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát.
Thứ nhất, lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề cử tri, Nhân dân đặc biệt quan tâm; không dàn trải, không né tránh, không chạy theo sự vụ.
Thứ hai, gắn chặt hoạt động giám sát với hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; mọi kiến nghị giám sát phải được chuyển hóa thành sửa đổi chính sách, xác định rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến thực chất.
Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát trên nền tảng dữ liệu, bằng chứng và công nghệ; từng bước hình thành phương thức giám sát số, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm.
Thứ tư, siết chặt việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, kết quả và theo dõi đến cùng việc thực hiện.
Chủ tịch Quốc hội bày tỏ mong muốn Diễn đàn không chỉ tạo thêm những kiến nghị mới mà quan trọng hơn là góp phần hình thành tư duy giám sát mới cho Quốc hội khóa XVI: Giám sát để kiến tạo phát triển; giám sát vì hiệu lực quản trị quốc gia; cao nhất là phục vụ Nhân dân, vì sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
