Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57) là lời hiệu triệu, kim chỉ nam cho công cuộc chuyển đổi số quốc gia, hướng tới sự phát triển trong kỷ nguyên mới. Toàn ngành Ngân hàng đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, đạt được những thành tựu quan trọng trên cả hai trụ cột là phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW gắn với Đề án 06 (Quyết định 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030).
Trong công tác chỉ đạo, định hướng, Thống đốc NHNN đã chỉ đạo kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc của Ngành, tập trung vào 5 trụ cột gồm: phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06. NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động ngành Ngân hàng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW với 105 nhiệm vụ trọng tâm.
Kiến tạo hành lang pháp lý và đầu tư hạ tầng công nghệ
Công tác hoàn thiện thể chế tiếp tục được triển khai theo hướng tháo gỡ điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý cho thanh toán số, ngân hàng số, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cho vay bằng phương tiện điện tử và giám sát hệ thống thanh toán, qua đó thúc đẩy chuyển đổi số. Hạ tầng thanh toán được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển, hoạt động thông suốt, an toàn. Mạng lưới thanh toán bao phủ rộng khắp. Việt Nam tích cực mở rộng kết nối thanh toán song phương xuyên biên giới, hiện tại đã hoàn thành kết nối thanh toán song phương qua mã QR với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, và đang tiếp tục mở rộng sang các thị trường khác trong khu vực.
Đa số ngân hàng đã quan tâm đầu tư, nâng cấp nền tảng công nghệ thông tin phục vụ chuyển đổi số. Theo báo cáo của các ngân hàng, gần 90% ngân hàng báo cáo đã từng bước ứng dụng các công nghệ mới trong các hoạt động phân tích nhu cầu khách hàng, quản trị rủi ro, phòng chống gian lận và phát triển sản phẩm, dịch vụ. Nhiều ngân hàng thương mại có tỷ lệ giao dịch thực hiện qua kênh số đạt trên 90%, cho thấy mức độ trưởng thành số và khả năng thích ứng nhanh với yêu cầu chuyển đổi số của thị trường.
Hệ sinh thái thanh toán số với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch, xuyên suốt với các ngành, lĩnh vực khác, đem lại giá trị thiết thực đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng. Đến hết năm 2025, có hơn 88,9% người Việt Nam trưởng thành có tài khoản ngân hàng. Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) tăng trưởng mạnh, trong năm 2025, TTKDTM gấp 28 lần GDP. Trong 4 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm 2025, giao dịch TTKDTM tăng 36,02% về số lượng và 10,74% về giá trị; qua kênh Internet tăng 57,96% về số lượng và 24,08% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 33,46% về số lượng và 3,93% về giá trị; qua mã QR tăng 12,95% về số lượng và 46,32% về giá trị.
Lan tỏa kỹ năng số - Số hóa quy trình giải quyết hồ sơ
NHNN đã phát động phong trào "Bình dân học vụ số", hướng tới mục tiêu hình thành phong trào “học tập số” thường xuyên và liên tục. Tính đến 5 tháng đầu năm 2026, NHNN tiếp tục cử 299 lượt cán bộ tham gia 15 khóa đào tạo trong nước và quốc tế, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, quản lý và hoạch định chính sách trong bối cảnh công nghệ tài chính phát triển nhanh. Đến nay, 100% cán bộ công chức viên chức của NHNN đã được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cơ bản. Để đảm bảo sự lan tỏa sâu rộng, NHNN đã xây dựng được lực lượng nòng cốt gồm 336 “Đại sứ số” và 2.296 “Hạt nhân số” tại tất cả các đơn vị. Song song với đó, công tác đào tạo lãnh đạo cũng được chú trọng, đã có 548 lượt lãnh đạo cấp phòng và cấp vụ được bồi dưỡng các nội dung liên quan, giúp nâng cao tư duy quản trị và năng lực ra quyết định dựa trên dữ liệu và công nghệ.
Đồng thời, NHNN tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình giải quyết hồ sơ và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tính đến ngày 15/5/2026, NHNN có tổng số thủ tục hành chính là 280, trong đó có: 54 thủ tục hành chính là dịch vụ công trực tuyến toàn trình (đảm bảo 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến). Đến nay, 100% hồ sơ công việc xử lý trên môi trường điện tử, 100% văn bản, hồ sơ công việc tại NHNN được xử lý toàn trình trên môi trường điện tử, góp phần giảm thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả điều hành và từng bước hình thành thói quen làm việc số trong toàn hệ thống.
An toàn tài khoản cho khách hàng trên không gian mạng
Công tác đảm bảo an ninh mạng, bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu được ngành Ngân hàng đặc biệt quan tâm. Bên cạnh đó, NHNN tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao.
Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) do NHNN xây dựng, vận hành đã được triển khai đến 147 đơn vị cho phép các ngân hàng khai thác, kiểm tra trạng thái nghi ngờ tài khoản thanh toán/Ví điện tử/thẻ ngân hàng/đơn vị chấp nhận thanh toán. Tính đến hết ngày 01/6/2026, hệ thống SIMO đã cảnh báo cho hơn 4,5 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 5 nghìn tỷ đồng.
Bên cạnh đó, thực hiện Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 6/1/2022, ngành Ngân hàng đã tiên phong triển khai kết nối đối chiếu xác minh thông tin khách hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (bao gồm sinh trắc học), hồ sơ đăng ký và sử dụng dịch vụ ngân hàng trực tuyến. Đến 15/5/2026, toàn ngành Ngân hàng đã đối chiếu sinh trắc học thành công hơn 161,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và trên 2,19 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VNeID, góp phần nâng cao an toàn hệ thống và hạn chế rủi ro giả mạo.
Đồng bộ giải pháp “hóa giải” thách thức
Bên cạnh những thành quả, quá trình chuyển đổi số ngân hàng cũng đối mặt nhiều khó khăn, thách thức. Tội phạm công nghệ cao, gian lận trực tuyến và lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi, đặc biệt là việc lợi dụng AI, Deepfake, giả mạo sinh trắc học, giọng nói, hình ảnh, website, ứng dụng ngân hàng để chiếm đoạt thông tin, tài sản của khách hàng, đặt ra áp lực lớn đối với ngành Ngân hàng trong bảo đảm an toàn hệ thống, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống gian lận và duy trì niềm tin của người sử dụng dịch vụ số. Nguồn nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin, đặc biệt về dữ liệu, an toàn, an ninh mạng còn thiếu. Trong khi đó, việc cập nhật, chia sẻ dữ liệu phục vụ báo cáo chưa đồng bộ; chưa có hướng dẫn cụ thể về cơ chế chia sẻ thông tin của khách hàng giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia với các TCTD. Tỷ lệ cung ứng và sử dụng một số dịch vụ ngân hàng trên kênh số còn chưa tương xứng với tiềm năng và mức độ phát triển của hạ tầng số ngành Ngân hàng.
Thời gian tới, để thúc đẩy chuyển đổi số ngân hàng, đảm bảo an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, ngành Ngân hàng xác định, sẽ tập trung vào một số định hướng, giải pháp trọng tâm như sau:
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý nhằm phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thứ hai, đẩy mạnh phát triển dữ liệu và kết nối, chia sẻ dữ liệu. Ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục làm giàu, chuẩn hóa, khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu chuyên ngành; phát huy vai trò của dữ liệu trong hỗ trợ ra quyết định của Ngân hàng Trung ương. Nghiên cứu xây dựng kiến trúc dữ liệu, kho dữ liệu dùng chung của ngành Ngân hàng; nghiên cứu, thử nghiệm các nền tảng công nghệ mới phục vụ quản lý nhà nước, giám sát, điều hành và cung ứng dịch vụ ngân hàng số. Tăng cường hoạt động của Mạng lưới ứng cứu sự cố an toàn thông tin, an ninh mạng ngành Ngân hàng.
Thứ ba, tiếp tục xây dựng cơ chế thu hút, tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và giữ chân nhân sự chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ thông tin, dữ liệu, AI, an toàn thông tin, Fintech. Xây dựng lộ trình nâng cao mức độ tự chủ công nghệ trong ngành Ngân hàng; khuyến khích sử dụng sản phẩm, giải pháp công nghệ trong nước đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, an toàn, bảo mật. Tăng cường chuyển giao công nghệ, đào tạo đội ngũ làm chủ hệ thống lõi, cơ sở dữ liệu, hạ tầng mạng, an ninh mạng; từng bước giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài đối với các thành phần quan trọng.
Thứ tư, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế chia sẻ, khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia như dân cư, thuế, bảo hiểm xã hội. Việc chia sẻ dữ liệu cần bảo đảm đúng quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và quyền lợi của khách hàng.
Thứ năm, đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn sử dụng dịch vụ ngân hàng số an toàn, dễ hiểu, phù hợp với người cao tuổi, người dân ở vùng sâu, vùng xa, người ít tiếp cận công nghệ.
Thứ sáu, tăng cường phối hợp giữa ngành Ngân hàng với các bộ, ngành, địa phương trong triển khai thanh toán không dùng tiền mặt; chuẩn hóa kết nối, mở rộng điểm chấp nhận thanh toán, bảo đảm trải nghiệm thuận tiện cho người dân; đồng thời khai thác sâu hơn hệ sinh thái thanh toán để phát triển các dịch vụ tài chính số khác như tiết kiệm, vay, thẻ tín dụng và bảo hiểm; tăng cường phối hợp các Bộ, ngành trong đấu tranh phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao và lừa đảo trực tuyến.
