Từ tăng trưởng sản lượng sang tăng trưởng giá trị
Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển Bền vững Việt Nam (VCSF) 2026 với chủ đề “Tăng trưởng bứt phá – Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình” quy tụ hơn 400 đại biểu là lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.
Phát biểu khai mạc, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai con đường riêng biệt mà là một hành trình chung.
Theo ông Hồ Sỹ Hùng, VCCI sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng thông qua thúc đẩy đối thoại chính sách, kết nối doanh nghiệp với các đối tác trong nước và quốc tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chia sẻ các mô hình kinh doanh bền vững, hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia vào các chuỗi giá trị.
Tại phiên toàn thể, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, Đồng Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), sử dụng hành trình của hạt cà phê để phân tích bài toán chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị một cách bền vững.
Theo ông, để tạo ra giá trị cao hơn, không thể chỉ tập trung vào một khâu mà cần nâng cấp đồng bộ toàn bộ chuỗi, từ nông dân, nhà máy, bao bì, logistics đến xuất khẩu.
Báo cáo Thị trường Cà phê tháng 8/2026 của Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO) cho thấy Việt Nam đã vượt Brazil để trở thành quốc gia xuất khẩu cà phê hòa tan lớn nhất thế giới trong tháng này. Kết quả cho thấy ngành cà phê Việt Nam đang từng bước gia tăng tỷ trọng chế biến sâu.
Tuy nhiên, phần lớn kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam vẫn đến từ cà phê nhân. Điều này cho thấy Việt Nam đã xác lập vị thế về quy mô, nhưng dư địa để nâng cao vị thế về giá trị vẫn còn lớn. Để hiện thực hóa mục tiêu này, toàn bộ chuỗi giá trị cần được nâng cấp đồng bộ, phù hợp với định hướng của Nghị quyết 10-NQ/TW.
Nâng chất từ nông hộ đến nhà máy
tich-vbcsd-trinh-bay-tham-luan-kien-tao-loi-the-canh-tranh-cho-viet-nam-hanh-trinh-tu-nong-trai-vuon-ra-the-gioi-voi-hanh-t.jpg
Theo ông Binu Jacob, mắt xích đầu tiên của chuỗi giá trị là người nông dân. Trong hơn một thập kỷ triển khai Chương trình NESCAFÉ Plan tại Tây Nguyên, Nestlé Việt Nam đã hỗ trợ các nông hộ áp dụng phương pháp nông nghiệp tái sinh, cung cấp cây giống năng suất cao, kháng bệnh, thúc đẩy tưới tiết kiệm nước, sử dụng phân hữu cơ vi sinh và ứng dụng các công cụ canh tác số.
Chương trình đã góp phần tái canh hơn 100.000 ha diện tích cà phê già cỗi, tiết kiệm 40–60% lượng nước tưới, giảm khoảng 20% lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, đồng thời nâng cao thu nhập cho nông hộ.
Việc cải thiện năng suất, số hóa dữ liệu nông hộ và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp người trồng cà phê nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo nguồn nguyên liệu ổn định, đồng đều cho các khâu chế biến sâu.
Tại nhà máy, giá trị của hạt cà phê tiếp tục được gia tăng thông qua tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và số hóa trong kiểm soát chất lượng, cùng việc tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo và vận hành theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Công nghệ chế biến sâu cho phép những sản phẩm như cà phê viên nén đạt giá trị cao hơn nhiều lần so với nguyên liệu ban đầu. Đây cũng là minh chứng cho dư địa gia tăng giá trị của ngành cà phê nếu chuyển mạnh từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến và phát triển sản phẩm.
Không chỉ ở khâu chế biến, sản xuất bao bì, hậu cần và kho vận cũng là những mắt xích mà doanh nghiệp Việt Nam có thể nâng cấp để giữ lại nhiều giá trị hơn trong nước.
Doanh nghiệp nội địa cần được nâng cấp cùng chuỗi
Một điểm đáng chú ý trong câu chuyện nâng cấp chuỗi giá trị là vai trò của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Theo ông Binu Jacob, đóng góp bền vững của thế hệ nhà đầu tư mới không chỉ nằm ở quy mô vốn mà còn ở khả năng nâng cao năng lực cho các nhà cung cấp trong nước.
Quá trình này có thể diễn ra thông qua chuyển giao và nâng cao các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, chuyển đổi số và ESG. Khi đáp ứng được những chuẩn mực quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng sẽ có cơ hội tiếp cận các thị trường có giá trị cao hơn, thay vì chỉ phụ thuộc vào một khách hàng hoặc một phân khúc.
Ở khâu xuất khẩu, những yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế cũng có thể trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh.
Khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn như Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) vì vậy không chỉ nên được nhìn nhận là rào cản kỹ thuật. Nếu chuẩn bị tốt, đây có thể trở thành lợi thế để cà phê Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
p-nong-nghiep-tai-sinh-giup-ho-nang-cao-thu-nhap-dong-thoi-gop-phan-tao-ra-nguon-cung-on-dinh-dong-deu-co-kha-nang-truy-xuat.jpg
Nền tảng cho khả năng đáp ứng các yêu cầu này là dữ liệu nông hộ và bản đồ vùng nguyên liệu được số hóa thông qua các chương trình hợp tác, đồng thời gắn kết chặt chẽ với người trồng cà phê.
Theo ông Binu Jacob, phát triển bền vững chỉ thực chất và bền lâu khi gắn với lợi ích kinh tế thiết thực của từng mắt xích trong chuỗi giá trị, từ nông dân, nhà máy đến các doanh nghiệp tham gia chuỗi.
“Sự bền vững chỉ có được khi chúng ta xây dựng được một hệ sinh thái, nơi mọi năng lực được củng cố và tăng cường đồng bộ, từ tiêu chuẩn trong nước đến yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế”, ông nói.
Theo ông, những tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế không nên chỉ được xem là rào cản mà cần được biến thành cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chứng minh năng lực, tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn và từng bước vươn ra thế giới.
Sau hơn ba thập kỷ hoạt động tại Việt Nam, Nestlé Việt Nam là một trong những doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cà phê, từ hỗ trợ vùng nguyên liệu đến chế biến sản phẩm. Câu chuyện của ngành cà phê cho thấy nâng cấp chuỗi giá trị không chỉ là yêu cầu đối với một ngành hàng, mà còn là hướng đi quan trọng để nền kinh tế chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng.
