Lãi suất tăng không chỉ tác động tới người đi vay. Đây còn là một trong những biến số có khả năng làm thay đổi tương quan hấp dẫn giữa tiền gửi, trái phiếu, cổ phiếu và bất động sản.
Khi gửi tiết kiệm mang lại mức sinh lời tốt hơn, nhà đầu tư có thêm một lựa chọn tương đối an toàn để so sánh với các tài sản rủi ro. Trong khi đó, doanh nghiệp phải chịu chi phí vay cao hơn, người mua nhà sử dụng đòn bẩy chịu áp lực lớn hơn và mức định giá nhà đầu tư sẵn sàng trả cho cổ phiếu cũng có thể thay đổi.
Bởi vậy, khi bước vào giai đoạn lãi suất cao, chiến lược phù hợp không nhất thiết là rút toàn bộ tiền khỏi thị trường, mà là điều chỉnh cách phân bổ vốn và nâng tiêu chuẩn đối với từng khoản đầu tư.
Giữ tiền linh hoạt và giảm phụ thuộc vào vốn vay
Thứ nhất, đừng xem tiền mặt là khoản vốn “đứng yên”. Khi lãi suất thấp, giữ quá nhiều tiền có thể tạo chi phí cơ hội lớn. Nhưng khi lãi suất tăng, phần tiền chưa tìm được cơ hội đầu tư phù hợp có thể được gửi kỳ hạn ngắn để vừa tạo lợi tức, vừa giữ khả năng xoay chuyển.
Một cách đơn giản là chia tiền gửi thành nhiều kỳ hạn thay vì khóa toàn bộ vốn trong một sổ dài hạn. Chẳng hạn, nhà đầu tư có thể phân bổ một phần ở kỳ hạn ngắn và một phần ở kỳ hạn dài hơn. Khi xuất hiện cơ hội trên thị trường, vẫn có một lượng vốn sắp đáo hạn để sử dụng.
Thứ hai, hạn chế sử dụng đòn bẩy quá lớn. Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng khi lãi suất tăng. Với chứng khoán, chi phí vay ký quỹ cao hơn khiến điểm hòa vốn của giao dịch tăng lên. Nếu cổ phiếu chỉ tăng 8% nhưng tổng chi phí vốn đã chiếm một phần đáng kể mức lợi nhuận đó, hiệu quả thực tế có thể thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.
Trong bất động sản, tác động còn rõ hơn. Một khoản vay vài tỷ đồng có thể khiến số tiền trả lãi hàng tháng tăng đáng kể khi mặt bằng lãi suất thay đổi.
Thứ ba, giữ một phần vốn sẵn sàng cho cơ hội mới. Lãi suất cao thường tạo áp lực lên định giá của nhiều loại tài sản. Đây có thể là giai đoạn không cần vội sử dụng hết tiền. Giữ một tỷ lệ tiền linh hoạt giúp nhà đầu tư có khả năng giải ngân khi giá tài sản trở nên hấp dẫn hơn, thay vì phải bán một khoản đầu tư khác trong thời điểm bất lợi để lấy tiền mua.
Khắt khe hơn với cổ phiếu, trái phiếu và bất động sản
Thứ tư, ưu tiên doanh nghiệp có bảng cân đối tài chính lành mạnh. Khi lãi suất thấp, doanh nghiệp vay nhiều vẫn có thể duy trì chi phí vốn ở mức dễ chịu. Nhưng khi lãi vay tăng, sự khác biệt giữa doanh nghiệp nhiều nợ và doanh nghiệp có lượng tiền mặt lớn trở nên rõ hơn. Nhà đầu tư cổ phiếu có thể kiểm tra một số yếu tố cơ bản như nợ vay, chi phí lãi vay, dòng tiền hoạt động và khả năng thanh toán.
Thứ năm, yêu cầu mức sinh lời cao hơn trước khi chấp nhận rủi ro. Đây là thay đổi quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua. Giả sử tiền gửi an toàn chỉ mang lại 3-4%/năm, nhà đầu tư có thể chấp nhận một tài sản rủi ro hơn với kỳ vọng sinh lời 7-8%. Nhưng nếu mức sinh lời của công cụ ít rủi ro đã lên đáng kể, khoản đầu tư rủi ro phải tạo ra phần lợi nhuận kỳ vọng đủ lớn để bù cho rủi ro bổ sung. Nguyên tắc này có thể áp dụng với cả cổ phiếu và bất động sản.
Lãi suất tăng không đồng nghĩa nhà đầu tư phải ngừng đầu tư. Đây là thời điểm giá của tiền trở nên đắt hơn, buộc mọi quyết định sử dụng vốn phải được cân nhắc kỹ hơn. Thay vì cố tìm tài sản tăng mạnh nhất, nhà đầu tư có thể tập trung vào ba việc: giảm nợ, giữ thanh khoản và chỉ chấp nhận rủi ro khi phần lợi nhuận kỳ vọng đủ hấp dẫn so với những lựa chọn an toàn hơn.
