Theo kết quả điều tra xu hướng kinh doanh mới nhất do Vụ Dự báo, Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện (từ ngày 25/5-10/6/2026) vừa công bố, một trong những tín hiệu kinh tế quan trọng nhất được ghi nhận tại kỳ điều tra này là sự thay đổi lớn trong cấu trúc nhu cầu dịch vụ tài chính. Nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng tổng thể của khách hàng (bao gồm gửi tiền, thanh toán và vay vốn) trong quý II/2026 đã ghi nhận mức cải thiện mạnh mẽ hơn so với quý I. Trong đó, nhu cầu vay vốn có sự bứt phá rõ rệt nhất.
Đặc biệt, dòng vốn đang có sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi nhu cầu vay vốn của nhóm khách hàng tổ chức kinh tế (doanh nghiệp) đã vượt qua nhóm khách hàng cá nhân để trở thành động lực tăng trưởng chính. Bước sang quý III/2026 và cả năm 2026, các TCTD kỳ vọng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng của khách hàng sẽ tiếp tục cải thiện mạnh hơn so với dự kiến tại kỳ điều tra trước, trong đó nhu cầu vay vốn tiếp tục được các TCTD kỳ vọng cải thiện nhiều hơn nhu cầu gửi tiền và thanh toán.
Theo nhận định của các TCTD, thanh khoản của hệ thống ngân hàng trong quý II/2026 tiếp tục duy trì trạng thái “tốt”, dù có biểu hiện thu hẹp nhẹ. Các TCTD dự báo tình hình thanh khoản sẽ tiếp tục cải thiện trong quý III/2026 và cả năm 2026, xu hướng này dự báo sẽ kéo dài sang năm 2027.
Về các chỉ tiêu tăng trưởng, tại kỳ điều tra này, các TCTD đã chủ động điều chỉnh giảm nhẹ mục tiêu để phù hợp với thực tế. Cụ thể, giảm 1,6 điểm phần trăm (đpt) đối với kỳ vọng về tăng trưởng huy động vốn xuống còn 14,3% và giảm 1,5 đpt đối với kỳ vọng về tăng trưởng tín dụng xuống còn 14,5% cho cả năm 2026. Riêng trong quý III/2026, mức tăng trưởng bình quân kỳ vọng đạt 4,2% đối với cả huy động vốn và dư nợ tín dụng.
Đáng chú ý, xu hướng dịch chuyển kỳ hạn đang bám sát định hướng của Chính phủ. Trong khi huy động vốn ngắn hạn vẫn tăng trưởng cao hơn dài hạn, thì ở chiều ngược lại, tín dụng trung và dài hạn lại được dự báo tăng trưởng cao hơn ngắn hạn. Diễn biến này phản ánh cấu trúc tín dụng của toàn hệ thống đang dịch chuyển mạnh mẽ sang các dự án đầu tư tài sản cố định và hạ tầng, phù hợp với định hướng hỗ trợ tăng trưởng bền vững.
Bên cạnh những điểm sáng, mặt bằng rủi ro tổng thể của khách hàng được nhận định tiếp tục tăng trong quý II/2026 và được kỳ vọng sẽ tăng chậm lại trong quý III. Đánh giá tổng thể năm 2026, các TCTD dự báo mặt bằng rủi ro tổng thể tăng so với năm 2025, trong đó hai nhóm khách hàng dễ tổn thương hơn là “công ty cổ phần, TNHH, doanh nghiệp tư nhân” và “doanh nghiệp nhỏ và vừa” (SMEs). Trước thực tế này, các ngân hàng cho biết đã điều chỉnh tăng nhẹ giá bình quân sản phẩm dịch vụ (bao gồm cả lãi suất biên và phí dịch vụ) trong năm 2026 để bù đắp rủi ro.
Về chất lượng tài sản, tỷ lệ nợ xấu/dư nợ tín dụng của toàn hệ thống tiếp tục xu hướng giảm nhẹ. Mặc dù tốc độ giảm có biểu hiện chững lại trong quý II/2026, nhưng các TCTD kỳ vọng tình hình sẽ được cải thiện trở lại trong quý III/2026.
Bất chấp các thách thức, tình hình kinh doanh tổng thể và lợi nhuận trước thuế của hệ thống ngân hàng trong quý II/2026 duy trì đà cải thiện so với quý trước và giữ sự ổn định tương đối (dù chưa đạt mức kỳ vọng như tại cuộc điều tra trước). Hoạt động kinh doanh được kỳ vọng tiếp tục cải thiện trong quý III, đồng thời triển vọng cả năm 2026 được đánh giá rất lạc quan.
Trên cơ sở đó, có tới 84,1% TCTD kỳ vọng lợi nhuận trước thuế năm 2026 tăng trưởng dương so với năm 2025; 5,3% kỳ vọng lợi nhuận không thay đổi và chỉ có 10,6% TCTD lo ngại lợi nhuận tăng trưởng âm.
Động lực thúc đẩy sự phục hồi này đến từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Kết quả điều tra cho thấy, 69,9% đến 76,8% TCTD đánh giá các nhân tố nội tại sẽ góp phần cải thiện tình hình kinh doanh với mức độ lạc quan tăng lên rõ rệt. Đồng thời, 67% các TCTD ghi nhận các nhân tố khách quan đã có tác động tích cực trong quý II và dự kiến tỷ lệ này sẽ tăng lên 72,3% cho cả năm 2026.
Sự mở rộng hoạt động kinh doanh đã kích hoạt làn sóng tuyển dụng mới trong ngành tài chính. Tại thời điểm cuối quý II/2026, tỷ lệ các TCTD thiếu lao động đã giảm đáng kể xuống còn 23,9% (thấp hơn so với mức 27,2% cuối quý I).
Trong quý II/2026, xu hướng tuyển dụng diễn ra mạnh mẽ với 43,9% TCTD cho biết đã tuyển thêm lao động, trong khi chỉ có 26,4% cắt giảm. Dự kiến trong quý III và cả năm 2026, có từ 50% đến 52,7% TCTD lên kế hoạch tiếp tục bổ sung nhân sự để phục vụ tối đa yêu cầu hoạt động kinh doanh trong giai đoạn mới.
Nhưng kết quả trên cho thấy, bức tranh xu hướng kinh doanh quý III/2026 đang mang lại nhiều thông điệp tích cực cho thị trường tài chính. Sự dịch chuyển của cấu trúc tín dụng hướng tới các dự án hạ tầng, tài sản cố định cùng đà phục hồi mạnh mẽ của nhu cầu vay vốn khối doanh nghiệp là những minh chứng rõ nét cho thấy sức khỏe nền kinh tế đang dần cải thiện. Mặc dù chặng đường phía trước vẫn cần sự cẩn trọng trước các bộ phận rủi ro, nhưng với hơn 84% TCTD đồng thuận về triển vọng tăng trưởng lợi nhuận dương, toàn ngành Ngân hàng đang tự tin hướng tới một năm tài chính 2026 thành công và bền vững.
