Từ ngân hàng đến điện nước, mỗi nhóm cổ phiếu có một lợi thế riêng
Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, dòng tiền thường luân chuyển giữa các nhóm ngành. Có thời điểm cổ phiếu ngân hàng thu hút sự quan tâm, nhưng ở giai đoạn khác, công nghệ, bán lẻ, bất động sản hay thép lại trở thành tâm điểm giao dịch.
Sự thay đổi này khiến không ít nhà đầu tư đặt câu hỏi: Nên lựa chọn nhóm cổ phiếu nào để nắm giữ lâu dài, vừa có cơ hội sinh lời vừa hạn chế rủi ro?
Thực tế, không có nhóm ngành nào luôn mang lại hiệu quả đầu tư cao nhất. Mỗi nhóm cổ phiếu chịu tác động bởi những yếu tố kinh doanh và kinh tế khác nhau.
Nhóm ngân hàng: Gắn với tăng trưởng tín dụng và nền kinh tế
Ngân hàng là một trong những nhóm có ảnh hưởng lớn đến thị trường chứng khoán Việt Nam, với nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn như VCB, BID, CTG, MBB, ACB hay TCB.
Điểm đáng quan tâm của nhóm này là hoạt động kinh doanh gắn với nhu cầu vốn của nền kinh tế. Khi tín dụng tăng trưởng, chất lượng tài sản được kiểm soát và hiệu quả hoạt động cải thiện, lợi nhuận ngân hàng có thể được hỗ trợ.
Tuy nhiên, khi lựa chọn cổ phiếu ngân hàng, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng lợi nhuận. Những chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, mức trích lập dự phòng, biên lãi ròng (NIM), tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) và định giá P/B cũng cần được xem xét.
Hai ngân hàng cùng báo lãi lớn nhưng chất lượng tài sản và khả năng tăng trưởng có thể khác nhau đáng kể.
Nhóm công nghệ và bán lẻ: Động lực từ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận
Những doanh nghiệp như FPT trong lĩnh vực công nghệ hay MWG trong lĩnh vực bán lẻ thường được nhà đầu tư nghiên cứu khi tìm kiếm cơ hội tăng trưởng.
Đối với công nghệ, triển vọng kinh doanh có thể gắn với nhu cầu chuyển đổi số, xuất khẩu phần mềm và phát triển dịch vụ công nghệ. Trong khi đó, doanh nghiệp bán lẻ chịu ảnh hưởng rõ nét từ sức mua của người tiêu dùng, hiệu quả vận hành hệ thống cửa hàng và khả năng kiểm soát chi phí.
Điểm hấp dẫn của nhóm cổ phiếu tăng trưởng là khả năng mở rộng lợi nhuận trong nhiều năm. Dù vậy, thị giá có thể đã phản ánh phần lớn kỳ vọng, khiến rủi ro điều chỉnh tăng lên nếu kết quả kinh doanh không như dự báo.
Nhóm điện, nước và tiện ích: Đáng chú ý với nhà đầu tư quan tâm dòng tiền
Những doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất điện, cấp nước và hạ tầng tiện ích có thể được quan tâm nhờ hoạt động kinh doanh gắn với nhu cầu thiết yếu.
Tại Việt Nam, nhà đầu tư có thể tìm hiểu các doanh nghiệp như REE, PPC, NT2 hoặc những công ty cấp nước đang giao dịch trên thị trường.
Một số doanh nghiệp có lịch sử chi trả cổ tức tiền mặt tương đối đều đặn, phù hợp để đưa vào danh sách nghiên cứu khi mục tiêu là tích lũy dài hạn.
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp điện nước nào cũng có lợi nhuận ổn định. Kết quả kinh doanh còn phụ thuộc vào sản lượng huy động, thời tiết, giá nhiên liệu, chi phí đầu tư và nghĩa vụ nợ vay.
Nhóm thép, bất động sản và chứng khoán: Cơ hội đi cùng tính chu kỳ
Đây là những lĩnh vực có thể ghi nhận biến động lớn khi điều kiện kinh tế thay đổi.
Chẳng hạn, lợi nhuận doanh nghiệp thép chịu ảnh hưởng từ nhu cầu xây dựng, giá bán thép và chi phí nguyên liệu. Doanh nghiệp bất động sản phụ thuộc vào tiến độ dự án, khả năng bán hàng và dòng tiền. Trong khi đó, doanh thu môi giới, cho vay ký quỹ và kết quả tự doanh có thể khiến lợi nhuận công ty chứng khoán biến động theo thị trường.
Các mã như HPG, SSI hay một số doanh nghiệp bất động sản niêm yết có thể được sử dụng để tìm hiểu đặc điểm của từng ngành.
Những nhóm này có thể hưởng lợi rõ rệt khi chu kỳ kinh doanh thuận lợi, nhưng cũng đối mặt với nguy cơ suy giảm lợi nhuận khi điều kiện đảo chiều. Vì vậy, việc mua cổ phiếu chỉ vì kỳ vọng ngành sắp phục hồi có thể tiềm ẩn rủi ro nếu triển vọng không diễn ra như dự kiến.
Chọn cổ phiếu theo khẩu vị rủi ro, không chỉ nhìn vào ngành nghề
Ngoài việc phân chia theo ngành nghề, cổ phiếu tại Việt Nam còn có thể được phân loại theo đặc điểm đầu tư.
Chẳng hạn, nhóm bluechip thường được hiểu là các doanh nghiệp có quy mô lớn, vị thế thị trường và thanh khoản tương đối tốt. Rổ VN30 trên HOSE là một trong những danh sách tham khảo để tìm hiểu nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và thanh khoản cao.
Theo tài liệu của HOSE, việc lựa chọn cổ phiếu vào các bộ chỉ số có tiêu chí liên quan đến tư cách niêm yết, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, vốn hóa và thanh khoản. Tuy nhiên, đáp ứng tiêu chí chỉ số không đồng nghĩa cổ phiếu có mức định giá hấp dẫn hoặc chắc chắn tăng giá.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư có thể phân biệt cổ phiếu tăng trưởng, cổ phiếu cổ tức và cổ phiếu mang tính chu kỳ.
Với người mới tham gia thị trường, cổ phiếu của những doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh dễ hiểu, báo cáo tài chính minh bạch và thanh khoản phù hợp có thể là điểm khởi đầu để nghiên cứu.
Ngược lại, nhà đầu tư có kinh nghiệm phân tích ngành và chấp nhận biến động lớn hơn có thể tìm hiểu các doanh nghiệp đang ở giai đoạn đầu phục hồi lợi nhuận. Tuy nhiên, rủi ro dự báo sai cũng lớn hơn.
Một yếu tố khác là tránh tập trung quá nhiều vốn vào những cổ phiếu cùng chịu ảnh hưởng bởi một biến số kinh tế.
Chẳng hạn, nắm giữ ba cổ phiếu ngân hàng không đồng nghĩa danh mục đã được đa dạng hóa tốt, bởi các doanh nghiệp này vẫn chịu ảnh hưởng chung từ lãi suất, tăng trưởng tín dụng và chất lượng nợ vay.
Việc phân bổ vốn giữa những ngành có đặc điểm kinh doanh khác nhau có thể giúp giảm bớt rủi ro tập trung, dù không loại bỏ được nguy cơ thua lỗ khi toàn thị trường suy giảm.
Cuối cùng, dù lựa chọn nhóm ngành nào, nhà đầu tư cũng cần đánh giá mức định giá tại thời điểm mua.
Một doanh nghiệp tăng trưởng tốt nhưng cổ phiếu đã được giao dịch ở mức giá quá cao có thể mang lại kết quả kém hấp dẫn. Ngược lại, doanh nghiệp có triển vọng phục hồi rõ ràng và mức định giá hợp lý có thể trở thành cơ hội đáng nghiên cứu, dù không thuộc nhóm ngành đang được dòng tiền chú ý.
Nhóm cổ phiếu đáng đầu tư nhất không cố định ở ngân hàng, công nghệ hay bất động sản. Với nhà đầu tư cá nhân, lựa chọn phù hợp là nhóm doanh nghiệp có triển vọng có thể đánh giá được, mức giá mua hợp lý và rủi ro tương thích với mục tiêu đầu tư.
