Trong thời kỳ đầu của giai đoạn đổi mới và phát triển kinh tế đất nước, chuyển sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, TP. Hồ Chí Minh luôn tiên phong trong đổi mới, sáng tạo và ban hành những chính sách phù hợp, theo quy định và thẩm quyền để thúc đẩy kinh tế phát triển, với nhiều chương trình, giải pháp mang đậm dấu ấn của thời kỳ đổi mới.
Đáng chú ý, một số chương trình đến nay vẫn còn nguyên giá trị và được tiếp tục phát huy phát triển, như: Chương trình kích cầu đầu tư; chương trình bình ổn thị trường; chương trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn…
Các chương trình này, là hệ thống các giải pháp để hỗ trợ và khuyến khích một số ngành lĩnh vực cần ưu tiên phát triển của Thành phố, trong đó có nhóm giải pháp về vốn, về hỗ trợ lãi suất cho vay. Một trong những chương trình thành công và còn nguyên giá trị là Chương trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp thành phố giai đoạn 2000-2006, với chính sách hỗ trợ lãi vay cho hộ nông dân phát triển sản xuất nông nghiệp, thủy sản và diêm nghiệp. Thành công và hiệu quả của chương trình mang lại bài học kinh nghiệm quý báu cho hoạt động ngân hàng, cần tiếp tục được phát huy và mở rộng:
Bài học về chủ trương, chính sách trúng đúng và có ý nghĩa vận dụng linh hoạt sáng tạo. Trong giai đoạn này, để khuyến khích chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn theo định hướng đề ra, thành phố đã ban hành một số văn bản quy định chính sách cụ thể về ưu đãi hỗ trợ. Trong đó có công văn 419/UB-CNN ngày 5/2/2002 của UBND thành phố về hỗ trợ lãi vay cho hộ nông dân phát triển sản xuất nông nghiệp, thủy sản và diêm nghiệp, với mức hỗ trợ lãi suất vay là 4%/năm.
Trên cơ sở đề án, phương án sản xuất kinh doanh được phê duyệt, với những quy định cụ thể về mức lãi suất hỗ trợ; thời gian vay, hình thức thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay; vay tín chấp, vay theo dự án sản xuất kinh doanh… rất phù hợp với hộ gia đình tại khu vực nông thôn, ngoại thành của Thành phố trong thời kỳ này.
Các khoản vay nhỏ hướng tới đối tượng cây trồng, vật nuôi với thời hạn vay linh hoạt theo chu kỳ sản xuất đã đáp ứng đúng nhu cầu thực tế. Nhờ đó, chính sách đã phát huy hiệu quả thiết thực, giúp hộ nông dân tại các huyện Củ Chi, Cần Giờ, Bình Chánh... thoát nghèo, ổn định cuộc sống và vươn lên làm giàu; đồng thời hình thành các vùng chuyên canh tập trung sản xuất nông - lâm - thủy sản chất lượng cao, có thương hiệu đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Chính sự thành công và hiệu quả của chính sách, chương trình này đã trở thành thương hiệu, được nhớ mãi và bà con gọi là “chương trình 419”. Trên cơ sở hiệu quả chương trình và yêu cầu đổi mới, yêu cầu phát triển của từng giai đoạn, chính sách này tiếp tục được duy trì, phát huy và phát triển trong những giai đoạn tiếp theo với các quyết định cụ thể (như Quyết định 105 năm 2006; Quyết định 13 năm 2011; Quyết định 04 năm 2016 và Quyết định 655 năm 2018) đã mang lại hiệu quả cao, thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp & nông thôn theo định hướng đề ra, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Thành phố và là bài học kinh nghiệm về xây dựng và thực hiện cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong phát triển sản xuất kinh doanh.
Bài họcvề công tác tổ chức triển khai thực hiện. Để người dân, hộ sản xuất kinh doanh tiếp cận được chính sách và để chính sách đi vào thực tế cuộc sống và phát huy được hiệu quả, đạt được mục tiêu định hướng đề ra, việc tổ chức triển khai thực hiện có ý nghĩa quan trọng. Đặc biệt, chương trình rất cần sự phối hợp và thực hiện trách nhiệm nhiệm vụ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương, như: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Sở Tài chính, UBND huyện, xã; Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh và các ngân hàng thương mại.
Trong đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài chính cùng chính quyền địa phương đóng vai trò rất quan trọng trong việc phê duyệt đề án, phương án sản xuất - kinh doanh, cũng như xác nhận đúng đối tượng vay vốn và hưởng hỗ trợ. Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng sẽ chỉ đạo và chuyển danh sách tới các ngân hàng thương mại để tiếp nhận, thẩm định và xét duyệt cho vay, kịp thời đáp ứng nhu cầu vốn cho phát triển sản xuất - kinh doanh thuộc lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản và diêm nghiệp.
Với quy trình và cách làm đó đã tạo điều kiện để dòng vốn tín dụng ưu đãi đến đúng địa chỉ, đúng đối tượng thụ hưởng và đúng mục đích, từ đó phát huy hiệu quả. Để có được kết quả như vậy, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài chính đã triển khai nhiều buổi họp, trao đổi, tọa đàm và khảo sát thực tế nhu cầu và ý kiến, kiến nghị của người dân, để nắm bắt và tháo gỡ những khó khăn vướng mắc về thủ tục hành chính như: Xác nhận đối tượng vay, thủ tục nhận lãi suất hỗ trợ, thu nợ, hoàn trả lãi cấp bù, thời gian giải ngân và cơ chế chi trả từ ngân sách nhà nước.
Nhờ sự phối hợp chặt chẽ và quy trình triển khai rõ ràng, gắn liền với trách nhiệm của từng đơn vị, các khó khăn đã được xử lý hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ lãi suất từ UBND TP. Hồ Chí Minh và thực hiện nghĩa vụ trả nợ ngân hàng.
Đây là bài học kinh nghiệm quý báu về công tác tổ chức triển khai thực hiện đối với Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh. Sự quyết liệt, sâu sát, chủ động và sáng tạo của Ban Lãnh đạo Chi nhánh, trong đó có trách nhiệm cá nhân của đồng chí Vũ Huy Toản, nguyên Phó Giám đốc - người được giao phụ trách triển khai thực hiện chương trình liên quan đến nhiệm vụ của Chi nhánh - đã để lại những ấn tượng sâu sắc. Dù hỗ trợ và cấp bù lãi suất từ ngân sách là nghiệp vụ rất mới ở thời kỳ đó, ngành Ngân hàng Thành phố vẫn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Kết quả và bài học kinh nghiệm này là tiền đề quan trọng để ngành Ngân hàng trên địa bàn Thành phố tiếp tục phát huy, triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách tiền tệ tín dụng của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và UBND Thành phố, đưa chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống.
