T5 19/11/2026 · No. 180

Châu Á cần 1.000 tỷ USD mỗi năm để bảo đảm an ninh năng lượng

Châu Á cần 1.000 tỷ USD mỗi năm để bảo đảm an ninh năng lượng

Phụ thuộc nhập khẩu làm gia tăng rủi ro năng lượng

Trong báo cáo công bố mới đây, McKinsey nhận định những gián đoạn nguồn cung, đặc biệt tại eo biển Hormuz, đã bộc lộ điểm yếu trong hệ thống năng lượng châu Á.

Hiện châu Á chiếm gần 50% nhu cầu năng lượng toàn cầu, đóng góp 38% GDP và 55% lượng phát thải khí nhà kính. Đến năm 2040, châu Á được dự báo đóng góp khoảng 70% mức tăng nhu cầu năng lượng ròng toàn cầu.

311-202611180857591.png
Châu Á chiếm gần 50% nhu cầu năng lượng toàn cầu, đóng góp 38% GDP và 55% lượng phát thải khí nhà kính. Nguồn: McKinsey

Trong khi nhu cầu tăng nhanh, nguồn cung nội địa chưa theo kịp. Châu Á tiêu thụ khoảng 40 triệu thùng dầu mỗi ngày nhưng chỉ sản xuất khoảng 10 triệu thùng. Năm 2025, khu vực nhập khẩu 135-140 triệu tấn LNG.

Theo kịch bản của McKinsey xây dựng, sản lượng dầu thô của châu Á có thể giảm từ 10 triệu thùng/ngày xuống 7 triệu thùng/ngày vào năm 2040; tỷ lệ tự chủ khí đốt giảm từ 76% xuống 60%.

Sự phụ thuộc nhập khẩu khiến khu vực dễ tổn thương trước các cú sốc. Trước gián đoạn năm 2026, eo biển Hormuz đảm nhận hơn một nửa lượng dầu thô và hơn 40% lượng LNG nhập khẩu của châu Á. Pakistan đối mặt với thiếu khí hóa lỏng, Bangladesh phải cắt điện luân phiên, trong khi giá nhiên liệu tăng gây áp lực lên ngân sách các quốc gia.

McKinsey ước tính từ tháng 3/2026, các chính phủ trong khu vực phát sinh thêm hơn 30 tỷ USD chi phí trợ cấp nhiên liệu, giảm thuế và bình ổn thị trường. Trong khi đó, eo biển Malacca vận chuyển hơn 23 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong nửa đầu năm 2025, cho thấy rủi ro phụ thuộc vào các tuyến hàng hải trọng yếu vẫn hiện hữu.

311-202611180857592.png
Nhu cầu năng lượng gia tăng đang thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu nguồn cung tại châu Á. Nguồn: McKinsey

Cần 1.000 tỷ USD mỗi năm để tái cấu trúc hệ thống năng lượng

Để nâng cao khả năng chống chịu, McKinsey đề xuất 5 ưu tiên: tăng nguồn cung nội địa và phát triển năng lượng thay thế; đa dạng hóa nguồn nhập khẩu; đầu tư lưới điện và hệ thống lưu trữ; quy hoạch hạ tầng đón đầu nhu cầu mới từ AI, trung tâm dữ liệu và xe điện; đồng thời cải thiện khả năng huy động vốn.

Theo dự báo, châu Á cần hơn 60 tỷ USD đầu tư mỗi năm để duy trì sản lượng khí đốt hiện tại. Vốn đầu tư điện mặt trời và điện gió có thể đạt khoảng 300 tỷ USD mỗi năm đến năm 2040. Riêng đầu tư lưới điện dự kiến tăng từ 185 tỷ USD hiện nay lên hơn 300 tỷ USD vào năm 2030.

Tổng nhu cầu vốn cho quá trình tái cấu trúc hệ thống năng lượng có thể lên tới 1.000 tỷ USD mỗi năm trong 15 năm tới. Tuy nhiên, chi phí vốn cao, rủi ro tỷ giá và môi trường đầu tư thiếu ổn định đang cản trở nhiều dự án tại các thị trường mới nổi.

McKinsey cho rằng bảo lãnh tín dụng, hợp đồng mua bán điện dài hạn, cơ chế bảo đảm doanh thu và tài chính hỗn hợp giữa khu vực công - tư sẽ giúp giảm rủi ro, thu hút vốn tư nhân. Cùng với đó, cần tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, cấp phép và hạ tầng để đẩy nhanh triển khai dự án.

Việt Nam chủ động củng cố an ninh năng lượng

Việt Nam nhận thức rõ tầm quan trọng của bảo đảm an ninh năng lượng đối với phát triển kinh tế - xã hội, nhất là trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng và thị trường năng lượng thế giới tiềm ẩn nhiều biến động.

311-202611180857593.png
Bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng 2 con số. Nguồn: Bộ Công thương

Vì vậy, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm chủ động nguồn cung, đa dạng hóa các loại hình năng lượng và nâng cao khả năng tự chủ của hệ thống năng lượng quốc gia.

Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị xác định mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, tổng cung năng lượng sơ cấp dự kiến đạt 150-170 triệu tấn dầu quy đổi; tổng công suất nguồn điện đạt 183-236 GW, sản lượng điện khoảng 560-624 tỷ kWh vào năm 2030. Các cơ sở lọc dầu trong nước được định hướng đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu, dự trữ phấn đấu đạt 90 ngày nhập ròng.

Việt Nam đã điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 vào tháng 4/2025, định hướng đa dạng hóa nguồn điện, phát triển LNG, năng lượng tái tạo, điện hạt nhân và hạ tầng truyền tải.

Theo Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 do Bộ Công Thương công bố mới đây, điện sản xuất và nhập khẩu cả năm ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3%. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6 nhưng không phải cắt điện luân phiên. Trong 9 tháng, toàn ngành khởi công 136 công trình lưới điện và đóng điện 131 công trình.

Ở lĩnh vực xăng dầu, hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn trong 9 tháng, với công suất vận hành quy đổi lần lượt đạt 123% và 112% thiết kế. Nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn 10 loại. Nhờ đó, Việt Nam không xảy ra thiếu hụt xăng dầu và chưa phải sử dụng nguồn dự trữ quốc gia trong giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Chính phủ cũng sử dụng các công cụ tài khóa để giảm áp lực chi phí năng lượng. Theo Bộ Công Thương, hơn 64.000 tỷ đồng đã được sử dụng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu và tạm ứng Quỹ bình ổn giá.

Tuy nhiên, mức độ tự chủ vẫn là thách thức lớn. Năm 2025, tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng trên tổng cung năng lượng sơ cấp lên tới 43,9%; dự trữ xăng dầu chưa đạt mục tiêu 90 ngày nhập ròng và Việt Nam chưa hình thành hệ thống dự trữ quốc gia riêng cho dầu thô.

Do đó, bên cạnh phát triển nguồn điện, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư kho dự trữ, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và hoàn thiện cơ chế huy động vốn cho các dự án năng lượng. Đây là điều kiện quan trọng để đáp ứng nhu cầu khi nền kinh tế hướng tới tăng trưởng 2 con số.

TheoThị Trường Tài Chính Tiền Tệ

Bạn thấy bài này thế nào?

Phản hồi ẩn danh — chúng tôi không lưu thông tin cá nhân.