Vì sao tiền mặt vẫn được sử dụng nhiều tại Việt Nam?
Tiền mặt vẫn chiếm tỷ trọng cao do thói quen, độ phủ ATM hạn chế ở nông thôn, niềm tin vào ngân hàng số chưa đầy đủ và hệ sinh thái thanh toán chưa hoàn thiện ở mọi điểm bán.
Tỷ lệ sử dụng
Việt Nam vẫn nằm trong top các nước sử dụng tiền mặt cao trong khu vực. Theo các báo cáo của SBV và Hiệp hội Ngân hàng, tỷ lệ thanh toán không tiền mặt đã tăng mạnh từ 2020 (qua Covid + chính sách hỗ trợ + phát triển ví điện tử), nhưng tiền mặt vẫn dominant trong nhiều giao dịch nhỏ và ở khu vực nông thôn.
Lý do cấu trúc
(1) Thói quen sử dụng tiền mặt lâu đời. (2) Khu vực nông thôn ATM/POS phủ thấp. (3) Hệ sinh thái thanh toán chưa đến mọi điểm bán nhỏ (chợ, hàng rong). (4) Người dùng cao tuổi ngại công nghệ. (5) Một số người mua hàng vẫn ưu tiên 'cầm tay' tiền mặt để kiểm soát chi tiêu. (6) Lo ngại bảo mật, phí giao dịch, sai số.
Định hướng chính sách
Quyết định 1813/QĐ-TTg về Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025 đặt mục tiêu giá trị thanh toán không tiền mặt gấp 25 lần GDP đến 2025. SBV thúc đẩy: QR code chuẩn (VietQR), Mobile Money, eKYC nâng hạn mức, miễn phí chuyển khoản 24/7.
Dự báo
Tỷ trọng tiền mặt sẽ giảm khi: (1) phổ cập smartphone + 4G/5G mạnh hơn; (2) thế hệ trẻ trở thành chủ chi tiêu chính; (3) chính sách khuyến khích (giảm thuế, miễn phí); (4) lo ngại bảo mật giảm nhờ công nghệ an toàn hơn (sinh trắc, 2FA chuẩn).
Bài viết tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư cá nhân hóa. Khi áp dụng vào quyết định tài chính cụ thể, vui lòng tham khảo nguồn chính thức (SBV, Bộ Tài chính, UBCKNN) hoặc tư vấn chuyên môn.