Theo báo cáo phân tích ngành thép của TCBS Research, rủi ro tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn và biên lợi nhuận của các doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm sản xuất thép lò cao và tôn mạ.
Đối với Hòa Phát (HoSE: HPG), quặng sắt và than mỡ là hai nguyên liệu quan trọng, gần như phải nhập khẩu hoàn toàn. Chi phí của hai loại nguyên liệu này chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá vốn sản xuất.

Theo dữ liệu giữa tháng 11/2026, chi phí sản xuất một tấn thép cuộn cán nóng (HRC) bằng công nghệ lò cao vào khoảng 451 USD, trong đó riêng quặng sắt và than mỡ chiếm khoảng 331 USD.
TCBS Research ước tính, nếu VND mất giá 1% so với USD, giá vốn của Hòa Phát có thể tăng khoảng 1.255 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 3,4% lợi nhuận gộp và 3,7% lợi nhuận sau thuế bốn quý gần nhất.
Tuy nhiên, tác động này không hoàn toàn chuyển thành mức suy giảm lợi nhuận thực tế, bởi giá bán thép trong nước thường có xu hướng điều chỉnh theo giá nhập khẩu quy đổi.
Theo TCBS, thời gian chuyển phần chi phí tăng thêm sang giá bán phụ thuộc vào vòng quay hàng tồn kho. Tại Hòa Phát, số ngày tồn kho trong quý III/2026 vào khoảng 93 ngày.
Doanh nghiệp tôn mạ nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá
Theo TCBS Research, dù các doanh nghiệp như Tập đoàn Hoa Sen (HoSE: HSG), Thép Nam Kim (HoSE: NKG) và Tôn Đông Á (HoSE: GDA) mua khoảng 75–80% nguyên liệu HRC từ các nhà sản xuất trong nước, rủi ro tỷ giá vẫn hiện hữu.
Nguyên nhân là giá HRC nội địa của các nhà cung cấp lớn như Hòa Phát và Formosa được xác định trên cơ sở giá USD và tham chiếu thị trường nhập khẩu.
Do đó, biến động tỷ giá có thể khiến chi phí mua nguyên liệu của doanh nghiệp tôn mạ tăng lên ngay cả khi nguồn hàng được cung ứng trong nước.
Báo cáo chỉ ra rằng tỷ giá trung tâm USD/VND tăng khoảng 8,5% trong giai đoạn từ quý I/2023 đến quý IV/2026 theo mốc so sánh của mô hình. Vì vậy, dù giá quặng sắt giảm 26,2% khi tính bằng USD, mức giảm quy đổi sang VND chỉ khoảng 20%.
Đáng chú ý, mức độ ảnh hưởng đến lợi nhuận giữa các doanh nghiệp có sự khác biệt đáng kể.
Theo mô hình ước tính của TCBS Research, khi VND mất giá 1%, lợi nhuận trước thuế của Hòa Phát có thể giảm 1.255 tỷ đồng, tương đương 3,7% lợi nhuận sau thuế bốn quý gần nhất.
Đối với Hoa Sen, mức ảnh hưởng ước tính là 280 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tương đương 36% lợi nhuận sau thuế. Thép Nam Kim có thể giảm 127 tỷ đồng, tương đương 41,8%, trong khi Tôn Đông Á giảm khoảng 115 tỷ đồng, tương đương 35,8%.
Tại Tổng công ty Thép Việt Nam (UPCoM: TVN), tác động được ước tính khoảng 204 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tương đương 9,2% lợi nhuận sau thuế.
Dựa trên quy mô sản xuất quý III/2026 được quy đổi theo năm, TCBS ước tính Hòa Phát có thể sản xuất 14,8 triệu tấn thép thô và tiêu thụ 8 triệu tấn HRC.
Với giả định này, mỗi 10 USD/tấn tăng thêm của giá quặng sắt có thể khiến lợi nhuận trước thuế giảm khoảng 6.070 tỷ đồng mỗi năm. Nếu giá than mỡ tăng 10 USD/tấn, mức ảnh hưởng ước tính khoảng 2.655 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, giá HRC tăng 10 USD/tấn có thể giúp lợi nhuận tăng khoảng 2.050 tỷ đồng. Nếu giá thép xây dựng và phôi thép cùng điều chỉnh, tổng lợi ích từ giá bán có thể đạt khoảng 3.900 tỷ đồng.

Triển vọng năm 2027: Giá HRC và hàng tồn kho là biến số quan trọng
Đối với năm 2027, TCBS Research xây dựng các kịch bản lợi nhuận dựa trên biến động giá nguyên liệu, giá bán thép và khả năng chuyển chi phí sang khách hàng.
Ở kịch bản cơ sở, lợi nhuận trước thuế của Hòa Phát có thể giảm khoảng 2.840 tỷ đồng so với mốc tham chiếu của mô hình, tương đương 8,3% lợi nhuận sau thuế bốn quý gần nhất.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ giả định giá HRC bình quân năm 2027 ở mức 520 USD/tấn, thấp hơn 27 USD/tấn so với mức bình quân 547 USD/tấn của bốn quý gần nhất.
Theo TCBS, việc giá HRC giảm có thể khiến lợi nhuận Hòa Phát giảm khoảng 10.380 tỷ đồng, lớn hơn khoản tiết kiệm chi phí nguyên liệu quặng sắt và than mỡ ước tính 7.540 tỷ đồng.
Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp tôn mạ có thể hưởng lợi từ xu hướng giá HRC giảm, nhờ chi phí đầu vào được cải thiện.
Với giả định doanh nghiệp chuyển được 67% biến động chi phí sang giá bán và giá kẽm chỉ tăng khoảng 5% so với mức bình quân, lợi nhuận Hoa Sen có thể tăng thêm 262 tỷ đồng, còn Nam Kim tăng khoảng 172 tỷ đồng.
Tuy nhiên, TCBS lưu ý các ước tính này chưa tính đến rủi ro giảm giá hàng tồn kho.
Nếu giá HRC giảm 27 USD/tấn, phần nguyên liệu tồn kho có thể tạo ra khoản lỗ một lần khoảng 250 tỷ đồng tại Hoa Sen và 210 tỷ đồng tại Nam Kim, tương đương hoặc lớn hơn lợi ích dự kiến từ giá nguyên liệu giảm.
Đặc biệt, nếu doanh nghiệp không thể chuyển phần chi phí kẽm tăng thêm vào giá bán, lợi nhuận Hoa Sen có thể giảm 33% trong kịch bản cơ sở và giảm 129% trong kịch bản bất lợi, theo mô hình của TCBS.