Sau biến cố liên quan đến công ty con (PNJ-Lab) Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) đang đối mặt với hàng loạt khó khăn, đặc biệt là áp lực lớn về thanh khoản khiến doanh nghiệp phải thay đổi chính sách thanh toán thành nhiều đợt khi mua lại sản phẩm. Điều này đặt ra câu hỏi: Dòng tiền của PNJ thực sự đang ở trạng thái nào?
Dòng tiền kinh doanh và tiền gửi tăng mạnh, nhưng có “rảnh”?
Theo báo cáo tài chính quý I/2026 - báo cáo gần nhất PNJ công bố, cho thấy tại thời điểm ngày 31/3/2026, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của PNJ đang ở trạng thái dương gần 3.558 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước âm hơn 235 tỷ đồng.
Tuy nhiên, khi bóc tách báo cáo lưu chuyển tiền tệ, phần lớn sự cải thiện này không đến từ tăng trưởng lợi nhuận, mà đến từ biến động của vốn lưu động.
Đóng góp lớn nhất là sự chuyển biến của dòng tiền kinh doanh là việc hàng tồn kho giảm hơn 2.420 tỷ đồng so với cuối năm 2025, giúp doanh nghiệp thu hồi một lượng lớn tiền mặt đang "nằm" trong hàng hóa. Các khoản phải thu cũng giảm gần 50 tỷ đồng, tiếp tục bổ sung dòng tiền.
Ở chiều ngược lại, PNJ vẫn phải chi hơn 610 tỷ đồng tiền thuế thu nhập doanh nghiệp và hơn 50 tỷ đồng tiền lãi vay trong kỳ.
Điều đó cho thấy dòng tiền trong quý I chủ yếu được cải thiện nhờ quá trình giải phóng hàng tồn kho - yếu tố mang tính chu kỳ của vốn lưu động, không phải yếu tố có thể lặp lại liên tục nếu tốc độ giải phóng tồn kho chậm lại hoặc nhu cầu bổ sung hàng hóa tăng lên.
Đến cuối tháng 3/2026, hàng tồn kho của PNJ vẫn còn 13.460 tỷ đồng, dù đã giảm khoảng 15% so với đầu năm nhưng vẫn tiếp tục là khoản mục lớn nhất trên bảng cân đối kế toán.
Một điểm đáng chú ý là nguồn tiền tạo ra trong quý I được PNJ phân bổ vào các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn nhiều hơn là giữ dưới dạng tiền mặt. Số liệu từ báo cáo cho thấy, trong quý I, PNJ đã đem hơn 2.990 tỷ đồng để cho vay và mua các công cụ nợ, đồng thời thu hồi khoảng 1.470 tỷ đồng, khiến dòng tiền từ hoạt động đầu tư âm gần 1.490 tỷ đồng (cùng kỳ âm 575 tỷ đồng).
Đến cuối quý I, PNJ đang gửi 3.487 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn 3-12 tháng tại ngân hàng (tăng 74% so với đầu năm). Đồng thời, doanh nghiệp cũng đầu tư hơn 99 tỷ đồng vào trái phiếu Becamex.
Lượng tiền và các khoản tương đương tiền cũng tăng 77% so với đầu năm, lên 923 tỷ đồng, bao gồm 138 tỷ đồng tiền mặt, 353 tỷ đồng tiền gửi không kỳ hạn và 429 tỷ đồng tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn dưới 3 tháng với lãi suất khoảng 4,75%/năm.
Cơ cấu tiền mặt và tiền gửi của PNJ cho thấy phần lớn tài sản thanh khoản của doanh nghiệp nằm ở các khoản tiền gửi có kỳ hạn và đầu tư tài chính, thay vì tiền mặt có thể sử dụng ngay. Điều này đồng nghĩa, nếu doanh nghiệp phát sinh nhu cầu sử dụng lượng tiền lớn trong thời gian ngắn, khả năng đáp ứng sẽ phụ thuộc vào việc đáo hạn các khoản tiền gửi hoặc thu hồi các khoản đầu tư ngắn hạn để bổ sung dòng tiền.
Mặt khác, về phía nguồn vốn, đến cuối quý I/2026, PNJ vẫn ghi nhận gần 2.900 tỷ đồng dư nợ vay ngắn hạn tại nhiều ngân hàng.
Phần lớn các khoản vay này đều có thời gian đáo hạn trong tháng 5 và tháng 6/2026 tạo áp lực trả nợ lớn với PNJ trong quý II/2026.
Trong khi đó, những số liệu về dòng tiền trên của PNJ mới được ghi nhận đến cuối quý I và có thể thay đổi trong quý II - đều là những thời điểm trước khi xảy ra biến cố kim cương gây áp lực lớn lên thanh khoản của PNJ.
Áp lực không nằm ở thiếu tiền mà ở vòng quay vốn
Tại buổi gặp gỡ báo chí ngày 21/7, ông Phan Quốc Công, Tổng Giám đốc (CEO) PNJ, cho biết sau những vụ việc liên tiếp xảy ra liên quan thị trường kim cương trong nước, hệ thống cửa hàng của doanh nghiệp đã ghi nhận lượng khách mang trang sức, đặc biệt là trang sức kim cương đến bán lại tăng đột biến. Trong đó, doanh số mua lại hiện cao gấp 5 lần doanh số bán ra.
Theo CEO PNJ, lượng hàng mua lại tăng đột biến đã tạo áp lực lên thanh khoản và dòng tiền ngắn hạn của doanh nghiệp. Dù vậy, lãnh đạo PNJ khẳng định doanh nghiệp không thiếu nguồn lực tài chính. PNJ đã chuẩn bị "vài nghìn tỷ đồng" cho chương trình mua lại sản phẩm và việc thu mua vẫn diễn ra bình thường. Tuy nhiên, áp lực phát sinh từ vòng quay vốn.
Khác với vàng miếng có thể giao dịch gần như ngay lập tức, trang sức kim cương sau khi thu mua phải trải qua nhiều công đoạn như kiểm định, làm mới, đánh bóng, tháo đá, nấu chảy vàng hoặc tái chế nguyên liệu trước khi có thể đưa trở lại thị trường. Điều này khiến lượng tiền chi ra tăng mạnh trong khi dòng tiền thu về bị chậm lại.
Tuy nhiên, theo CEO PNJ, đây là hiện tượng mang tính ngắn hạn và các ngành hàng ngoài kim cương vẫn tăng trưởng bình thường. Doanh thu bán lẻ trang sức trong tháng 7/2026 vẫn tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh nhu cầu khách hàng bán lại sản phẩm tăng đột biến, PNJ cũng đã công bố giải pháp quản trị thanh khoản mới. Theo đó, thay vì thanh toán ngay trong ngày như trước, doanh nghiệp sẽ thực hiện chi trả sau khi hoàn tất quy trình kiểm định, xác nhận giá trị sản phẩm và bố trí nguồn thanh khoản phù hợp.
Theo chính sách mới, khách hàng có 2 lựa chọn: Chuyển giá trị mua lại sang các sản phẩm đang kinh doanh tại hệ thống; hoặc nhận tiền bán theo lộ trình 5 đợt trong vòng 120 ngày (đợt 1 thanh toán 10%, đợt 2 là 20%, đợt 3 và đợt 4 mỗi đợt 25%, đợt cuối 20%). Trường hợp ngày thanh toán trùng vào ngày nghỉ hoặc lễ, doanh nghiệp sẽ chuyển tiền vào ngày làm việc tiếp theo.
Trong thư gửi khách hàng ngày 21/7, PNJ cho biết, biện pháp này nhằm bảo đảm hoạt động mua lại diễn ra có trật tự, đồng thời duy trì sự ổn định của hoạt động kinh doanh. Chính sách giãn tiến độ thanh toán không chỉ áp dụng với sản phẩm kim cương mà còn mở rộng sang vàng 24K, trang sức và các sản phẩm khác.
Phía PNJ cũng cho biết đây là biện pháp quản trị thanh khoản mang tính tạm thời, được áp dụng trong giai đoạn thị trường biến động bất thường. Chính sách sẽ được xem xét điều chỉnh khi điều kiện thị trường trở lại ổn định.
Đồng thời, doanh nghiệp khẳng định ưu tiên cao nhất hiện nay là ổn định hoạt động, duy trì hoạt động kinh doanh liên tục và gìn giữ giá trị doanh nghiệp trong dài hạn. Trong đó, giải pháp điều tiết thanh khoản là thiết yếu. Những thách thức hiện tại không phản ánh sự suy giảm của hoạt động kinh doanh cốt lõi cũng như năng lực tài chính trung và dài hạn của công ty.
Trên thị trường chứng khoán, bất chấp những động thái trấn an từ phía lãnh đạo doanh nghiệp cùng tuyên bố đủ nguồn lực để giữ đúng cam kết thu mua 100% sản phẩm, áp lực bán ra cổ phiếu PNJ vẫn rất lớn.
Chốt phiên giao dịch sáng ngày 23/7, cổ phiếu PNJ tiếp tục bị bán tháo, rơi vào trạng thái "trắng bên mua", với dư bán giá sàn gần 19,8 triệu đơn vị, trong khi khối lượng khớp lệnh chỉ hơn 400.000 cổ phiếu. Sau 3 phiên giảm sàn liên tiếp, thị giá cổ phiếu PNJ đã lùi về vùng đáy gần 6 năm, dừng ở mức 33.050 đồng/cổ phiếu, giảm hơn 43% kể từ đầu tháng 7/2026 và giảm 61% so với mức đỉnh thiết lập hồi cuối tháng 1/2026. Vốn hóa thị trường theo đó giảm còn 16.900 tỷ đồng, mất gần 15.200 tỷ đồng so với đầu tháng 7/2026.
