Theo báo cáo Sigma No.3/2026 “Time to build”, kinh tế toàn cầu đang bước vào 1 chu kỳ đầu tư vốn lớn, tập trung vào các trung tâm dữ liệu, hệ thống năng lượng, lưới điện, chất bán dẫn và sản xuất tiên tiến. Dòng vốn này mở ra dư địa tăng trưởng cho bảo hiểm, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về đánh giá và quản lý rủi ro.
Hơn 200 tỷ USD phí bảo hiểm mới
Nhu cầu bảo hiểm xuất hiện ngay từ khi các dự án trung tâm AI được triển khai và kéo dài trong suốt vòng đời tài sản.
Swiss Re Institute ước tính các trung tâm dữ liệu AI có thể tạo khoảng 91 tỷ USD phí bảo hiểm cộng dồn trong giai đoạn 2026-2030, trong khi năng lượng tái tạo có thể tạo 111 tỷ USD. Tổng cộng 2 lĩnh vực này có thể mang lại khoảng 200 tỷ USD phí bảo hiểm trong 5 năm, tương đương khoảng 12% tổng phí bảo hiểm tài sản thương mại toàn cầu trong cùng giai đoạn.
Trong quá trình xây dựng, nhu cầu tập trung vào bảo hiểm kỹ thuật, chuỗi cung ứng vật liệu, bảo lãnh tài chính và trách nhiệm. Khi tài sản đi vào vận hành, trọng tâm chuyển sang bảo hiểm tài sản, gián đoạn kinh doanh và trách nhiệm.
Swiss Re Institute cho rằng quy mô tài sản mới sẽ tạo ra nhu cầu bảo hiểm thương mại tăng bền vững. Tuy nhiên, tốc độ tăng phí sẽ phụ thuộc vào khả năng cung cấp năng lực bảo hiểm, chuyên môn và sản phẩm phù hợp với quy mô, tính chất của từng dự án.
Swiss Re Institute dự báo tổng đầu tư vào năng lượng năm 2026 đạt khoảng 3.400 tỷ USD, trong khi đầu tư liên quan đến AI trên toàn cầu có thể vượt 1.000 tỷ USD. Riêng 5 tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ dự kiến chi hơn 800 tỷ USD cho đầu tư liên quan đến AI trong năm nay.
Quy mô đầu tư kéo theo rủi ro mới
Cùng với sự gia tăng của tài sản được bảo hiểm, rủi ro cũng đang thay đổi.
Một trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn có thể có giá trị tài sản lên tới 50 tỷ USD. Các dự án thường tập trung tại những khu vực có lợi thế về điện và hạ tầng viễn thông, qua đó làm tăng mức độ tập trung rủi ro.
Swiss Re Institute dẫn trường hợp Texas và Virginia, 2 khu vực của Mỹ hiện chiếm hơn 40% công suất trung tâm dữ liệu hiện tại và dự kiến. Đây cũng là những khu vực có nguy cơ đối mặt với các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, mưa đá và gió mạnh.
Các trung tâm dữ liệu còn phụ thuộc vào hệ thống điện, viễn thông, dịch vụ đám mây và một số nhà cung cấp chuyên biệt. Một sự cố tại 1 mắt xích có thể ảnh hưởng đồng thời tới nhiều tài sản và doanh nghiệp.
Chuỗi cung ứng chất bán dẫn cũng cho thấy mức độ tập trung này. Khoảng 88% các nhà máy sản xuất chất bán dẫn của Đài Loan nằm tại những khu vực có nguy cơ động đất từ cao đến rất cao. Một sự cố lớn có thể làm gián đoạn sản xuất và gây tổn thất cho nhiều ngành liên quan.
Với doanh nghiệp bảo hiểm, điểm đáng chú ý là các tài sản mới có giá trị lớn nhưng lại tập trung và phụ thuộc lẫn nhau. Tổn thất vì thế có thể không dừng ở tài sản trực tiếp bị thiệt hại mà lan sang gián đoạn hoạt động của nhiều doanh nghiệp.
Mở rộng khả năng bảo hiểm
Theo Swiss Re Institute, thách thức của chu kỳ đầu tư mới không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở khả năng xác định, định lượng và phân tán các rủi ro mới.
Các trung tâm dữ liệu AI, cơ sở năng lượng và những dự án sản xuất tiên tiến có giá trị lớn, trong khi nhiều công nghệ còn mới nên dữ liệu về tổn thất trong quá khứ chưa đầy đủ. Quy mô tài sản và mức độ phụ thuộc lẫn nhau cũng khiến tổn thất tiềm tàng lớn hơn.
Để đáp ứng nhu cầu này, ngành bảo hiểm cần nâng cao năng lực đánh giá rủi ro, từ mô hình hóa đến thiết kế chương trình bảo hiểm. Đồng bảo hiểm, chia sẻ rủi ro, tái bảo hiểm và các nguồn vốn thay thế có thể giúp phân bổ rủi ro lớn trên nhiều bảng cân đối kế toán.
Dữ liệu cũng đóng vai trò ngày càng quan trọng. Khi chưa có lịch sử tổn thất đủ dài, dữ liệu từ khảo sát kỹ thuật, vận hành, giám sát liên tục và các mô hình kỹ thuật số có thể hỗ trợ doanh nghiệp bảo hiểm đánh giá rủi ro chính xác hơn.
Swiss Re Institute đồng thời nhấn mạnh việc tính toán khả năng chống chịu ngay từ khâu thiết kế dự án. Các tiêu chuẩn kỹ thuật, hệ thống dự phòng và phương án ứng phó sự cố nếu được chuẩn bị từ đầu có thể giúp giảm tổn thất và cải thiện khả năng bảo hiểm.
Chu kỳ đầu tư mới đang mở ra dư địa lớn cho thị trường bảo hiểm. Tuy nhiên, để đáp ứng quy mô đầu tư vào AI, năng lượng và hạ tầng chiến lược, ngành bảo hiểm sẽ phải thích ứng với những rủi ro có giá trị lớn hơn, tập trung hơn và liên kết chặt chẽ hơn.
