Mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội với lao động nền tảng số
Mới đây, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Đây vẫn là dự án Luật đang trong quá trình xem xét, chưa phải quy định đã có hiệu lực.
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết dự thảo tập trung sửa đổi các nội dung liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; hồ sơ, thủ tục hành chính; thẩm quyền, tên gọi của các bộ, ngành; một số chế độ, chính sách và hoạt động đầu tư Quỹ BHXH.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện.
Theo dự thảo, việc điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa các tầng chính sách an sinh. Đề xuất loại nhóm đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khỏi diện tham gia hai loại hình trên đã được Bộ Nội vụ đưa ra trong quá trình xây dựng dự án Luật.
Đáng chú ý hơn là hướng mở rộng diện bao phủ đối với nhóm lao động hiện chưa có quan hệ lao động truyền thống.
Dự thảo đề xuất giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số, trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.
Cách thiết kế này nhằm tạo cơ sở triển khai theo lộ trình, thay vì đưa toàn bộ nhóm lao động nền tảng số vào diện bắt buộc ngay khi Luật có hiệu lực.
Thực tế, đây là nhóm đang được cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm khi quy mô việc làm qua các nền tảng công nghệ ngày càng mở rộng. Ngày 22/9, BHXH Việt Nam và Ngân hàng Thế giới cũng tổ chức hội thảo riêng về an sinh cho lao động nền tảng số, cho thấy vấn đề mở rộng độ bao phủ đối với nhóm này đang được nghiên cứu khá sâu.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng phạm vi “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” còn rất rộng.
Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ tiếp tục xác định cụ thể nhóm đối tượng có thể thuộc diện bắt buộc, đồng thời đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, thực tiễn và tính đồng bộ với pháp luật về lao động, việc làm cùng các lĩnh vực liên quan.
Trước đó, trong quá trình chuẩn bị dự án Luật, Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu kỹ chính sách dành cho lao động nền tảng số, bảo đảm vừa mở rộng an sinh vừa phù hợp với đặc thù của mô hình việc làm mới.
Đề xuất thay đổi về hưu trí bổ sung, ủy quyền và trợ cấp thai sản
Ngoài mở rộng diện tham gia, dự thảo còn đề xuất điều chỉnh khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng cho phép cá nhân có thể trực tiếp tham gia khi có nhu cầu và trên nguyên tắc tự nguyện.
Theo quy định hiện hành, loại hình này mang tính tự nguyện, được thiết kế nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong hệ thống bắt buộc và có cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của cả người sử dụng lao động và người lao động.
Việc mở rộng cho cá nhân trực tiếp tham gia nếu được thông qua sẽ tạo thêm lựa chọn tích lũy cho người có nhu cầu chuẩn bị nguồn tài chính khi về hưu.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ hơn cơ sở của việc mở rộng đối tượng, đồng thời bổ sung cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ cũng như trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Một nội dung khác được đề xuất sửa đổi là quy định về ủy quyền nhận các chế độ. Theo hướng mới, dự thảo bỏ quy định thời gian có hiệu lực tối đa 12 tháng đối với văn bản ủy quyền cho người khác thực hiện các thủ tục liên quan. Đồng thời, Luật dự kiến chỉ quy định nguyên tắc về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp thông qua tài khoản của người thụ hưởng, còn nội dung chi tiết sẽ giao Chính phủ quy định.
Dự thảo cũng bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn thời gian đóng BHXH tự nguyện để tính hưởng trợ cấp thai sản và nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện chế độ này.
Như vậy, dự án Luật lần này không chỉ xử lý các vấn đề phát sinh từ việc sắp xếp bộ máy, mà còn hướng đến điều chỉnh một số chính sách liên quan trực tiếp đến phạm vi người tham gia và cách thức thực hiện các chế độ.
