Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) lo ngại làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể gây sức ép lên hệ thống tài chính nếu lợi nhuận không đáp ứng kỳ vọng. Rủi ro gia tăng khi nguồn vốn vay mở rộng nhanh, các cấu trúc tài trợ thiếu minh bạch và mức độ liên quan giữa doanh nghiệp ngày càng phức tạp.

Nội dung này được đề cập trong biên bản cuộc họp ngày 27–28/10, công bố ngày 18/11 theo giờ Mỹ. Fed vẫn đánh giá hệ thống tài chính có khả năng chống chịu, nhưng cảnh báo một số điểm yếu có thể khiến tác động của các cú sốc trở nên nghiêm trọng hơn.
Nợ đầu tư AI tăng nhanh, rủi ro tập trung ở ít doanh nghiệp
Gần như tất cả thành viên tham gia thảo luận đều quan tâm đến kịch bản lợi nhuận đầu tư AI thấp hơn kỳ vọng. Nhiều ý kiến lưu ý nợ liên quan đến lĩnh vực này tăng nhanh, phần lớn thông qua những cấu trúc tài trợ phức tạp và thiếu minh bạch. Một số quan chức cảnh báo rủi ro đang tập trung tại một nhóm nhỏ doanh nghiệp.
Báo cáo ổn định tài chính tháng 11/2026 của Fed bổ sung số liệu về mức độ lo ngại trên thị trường. Trong khảo sát thực hiện vào tháng 9 và tháng 10, 87% người được hỏi đề cập AI trong nhóm rủi ro đối với ổn định tài chính, tăng từ 50% ở kỳ khảo sát mùa xuân.
Các rủi ro khác được nhắc tới gồm điều chỉnh giá tài sản, lãi suất dài hạn cao hơn, tấn công mạng và tính bền vững của nợ tài khóa. Các tỷ lệ này phản ánh ý kiến của người tham gia khảo sát, không phải xác suất xảy ra khủng hoảng.
Theo đánh giá của chuyên gia Fed, định giá tài sản cao và đòn bẩy tại các quỹ đầu cơ là những điểm dễ tổn thương đáng kể. Khi thị trường căng thẳng, các quỹ có thể phải bán tài sản để giảm nợ hoặc đáp ứng yêu cầu rút vốn. Áp lực bán lớn có nguy cơ làm suy giảm khả năng vận hành của thị trường.
Phần lớn thành viên tham gia đánh giá cũng lưu ý mức vay nợ của quỹ đầu cơ và năng lực trung gian hạn chế của các bên môi giới có thể khuếch đại biến động.
Dù vậy, chuyên gia Fed cho rằng nền tảng tài chính của ngân hàng và hộ gia đình vẫn là yếu tố hỗ trợ quan trọng, giúp hạn chế tác động trong các kịch bản bất lợi. Cảnh báo tập trung vào những điểm yếu cần giám sát, chưa xác định hệ thống đang rơi vào khủng hoảng.
Fed thảo luận phương án tăng khả năng ứng phó
Bên cạnh rủi ro từ AI, một số quan chức lo ngại điểm yếu trong hệ thống ngân hàng có thể xuất hiện nhanh, ngay cả sau những đánh giá ban đầu cho thấy tình hình ổn định. Khả năng dữ liệu giám sát chưa phản ánh đầy đủ mức độ liên quan của các tổ chức tài chính cũng được đặt ra.
Để tăng khả năng chống chịu, một vài thành viên thảo luận yêu cầu vốn cao hơn đối với ngân hàng. Một số ý kiến nhấn mạnh việc chuẩn bị để các ngân hàng tiếp cận cơ chế cho vay khẩn cấp của Fed khi cần thiết. Khả năng thiết lập công cụ mua tài sản chuyên biệt nhằm xử lý bất ổn tài chính cũng được đề cập. Đây mới là nội dung thảo luận, chưa phải quyết định triển khai.
Việc sử dụng bảng cân đối kế toán tiếp tục là vấn đề Fed xem xét trong điều hành. Quy mô tài sản của cơ quan này đã tăng mạnh sau các đợt mua trái phiếu trong khủng hoảng tài chính năm 2008 và đại dịch COVID-19.
Tuy nhiên, một số quan chức nhấn mạnh chính sách tiền tệ không phải công cụ phù hợp để xử lý trực tiếp rủi ro ổn định tài chính. Các biện pháp ứng phó cần được phân biệt với quyết định lãi suất phục vụ mục tiêu kiểm soát lạm phát và việc làm.
Trọng tâm giám sát của Fed hiện là khả năng giá tài sản điều chỉnh trong bối cảnh nợ gia tăng. Với đầu tư AI, lợi nhuận thực tế, chất lượng nguồn vốn và mức độ tập trung rủi ro là những yếu tố quyết định sức chịu đựng khi kỳ vọng thị trường thay đổi.