Chỉ cần đưa khuôn mặt trước camera điện thoại, nhiều người tin rằng hình ảnh này là một “lá chắn” giúp bảo vệ an toàn cho các giao dịch ngân hàng. Thế nhưng, một chuyên án vừa được Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá cho thấy tội phạm công nghệ cao đã xuất hiện thủ đoạn mới: chiếm quyền camera điện thoại để đưa hình ảnh có sẵn vào hệ thống, qua đó đánh lừa bước xác thực khuôn mặt.
Đây là một trong những vụ việc được phản ánh trong chương trình Cảnh giác 247 phát sóng ngày 1/8, do Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) phối hợp với Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Kỷ Nguyên Thịnh Vượng (GPBank) và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) thực hiện.
Theo đại diện Công an tỉnh Thanh Hóa, phần mềm mà các đối tượng sử dụng có khả năng chiếm quyền camera trên điện thoại, sau đó đưa dữ liệu hình ảnh đã được lưu sẵn lên hệ thống xác thực thay vì hình ảnh trực tiếp của người đang thực hiện giao dịch.
Qua điều tra, Công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện một hội nhóm trên Telegram chuyên mua bán tài khoản ngân hàng và các phần mềm vượt xác thực sinh trắc học. Các đối tượng hoạt động ẩn danh trên không gian mạng, sử dụng tài khoản không chính chủ để giao dịch, đồng thời hướng dẫn nhau khai thác phần mềm phục vụ các hoạt động phạm pháp.
Để cài đặt phần mềm, các đối tượng thường giả danh nhân viên ngân hàng, nhân viên hỗ trợ kỹ thuật hoặc cơ quan chức năng, đưa ra các lý do như cập nhật ứng dụng, đồng bộ dữ liệu hay nâng cấp bảo mật để dụ người dân cài đặt ứng dụng chứa mã độc và cấp quyền truy cập vào thiết bị.
Khi điện thoại đã bị chiếm quyền điều khiển, camera có thể không còn ghi nhận hình ảnh trực tiếp của người dùng mà thay bằng dữ liệu hình ảnh được chuẩn bị sẵn. Từ đó, bước xác thực có thể bị qua mặt và giao dịch vẫn được thực hiện.
Theo đại diện Ngân hàng TNHH MTV Kỷ Nguyên Thịnh Vượng (GPBank), sinh trắc học vẫn là một trong những lớp bảo vệ quan trọng nhất đối với giao dịch ngân hàng điện tử. Tuy nhiên, để bảo vệ khách hàng trước những thủ đoạn công nghệ ngày càng tinh vi, việc xác thực sinh trắc học luôn được kết hợp với nhiều lớp kiểm soát khác.
"Tại GPBank, chúng tôi tiếp cận theo nhiều lớp bảo mật", ông Hồ Quốc Hưng, Trưởng phòng cao cấp an ninh thông tin GPBank cho biết.
Trong đó, lớp thứ nhất là phòng chống giả mạo khuôn mặt hay còn gọi là phát hiện sự sống. Tại bước này, GPBank có thể nhận diện được hình ảnh đang xác thực ở trước điện thoại có phải là người thật hay chỉ là các hình ảnh hoặc các video xác thực có sẵn. Lớp thứ hai tập trung đảm bảo tính toàn vẹn của thiết bị và ứng dụng. Hệ thống có thể phát hiện thiết bị đã bị can thiệp, có đang chạy trên môi trường giả lập hay không, cũng như có bị điều khiển từ xa hay không.
Đại diện GPBank cũng cho biết, ngoài các lớp bảo vệ trên, khi phát hiện dấu hiệu giao dịch bất thường, ngân hàng sẽ triển khai quy trình tiếp nhận thông tin, xác minh giao dịch và có các biện pháp xử lý cần thiết, đồng thời phối hợp với cơ quan công an và các ngân hàng trong chuỗi chuyển tiền để điều tra, truy vết, góp phần hạn chế thiệt hại cho khách hàng.
Các chuyên gia khuyến nghị người dân tuyệt đối không bán, cho thuê hoặc cho mượn tài khoản ngân hàng, ví điện tử; không chia sẻ hình ảnh căn cước công dân, ảnh chân dung hay video xác thực khuôn mặt cho người lạ. Đồng thời, không cài đặt ứng dụng thông qua các đường link ngoài kho ứng dụng chính thống, không cấp quyền camera hoặc quyền trợ năng cho những ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Bên cạnh đó, người dùng cần thường xuyên cập nhật hệ điều hành và ứng dụng ngân hàng lên phiên bản mới nhất, đồng thời chủ động thông báo ngay cho ngân hàng hoặc cơ quan công an khi phát hiện dấu hiệu bất thường trên thiết bị di động.
