Các thiết bị bay không người lái tạo ra chuẩn mực mới trong ngành dịch vụ
Tại Thâm Quyến (Trung Quốc), khi có nhu cầu đặt món ăn, một người tiêu dùng chỉ cần mở ứng dụng Meituan và thực hiện vài thao tác đơn giản. Ngay sau đó, nhà hàng cách vài kilometre tiếp nhận đơn hàng, chuẩn bị món ăn rồi chuyển cho drone vận chuyển. Từ đây, drone đưa hàng đến điểm nhận gần nơi khách hàng sinh sống nhất, giúp toàn bộ quá trình từ lúc đặt hàng đến khi nhận chỉ mất hơn một giờ.
Trong khi những hoạt động như vậy đã trở thành điều quen thuộc tại Trung Quốc, thì ở nhiều quốc gia láng giềng, việc ứng dụng thiết bị bay không người lái vẫn chỉ xuất hiện trong các chương trình thử nghiệm khoa học hoặc được nhắc đến như một khả năng của tương lai.
Mới đây, bà Phạm Thị Thu Hằng, Tổng Giám đốc Công ty Truyền thông 5S Media, đã có cơ hội trải nghiệm dịch vụ bay không người lái hoàn toàn tự động của eHang tại Quảng Châu (Trung Quốc). Theo đại diện eHang, bà Hằng nằm trong số những người Việt Nam đầu tiên tham gia chuyến bay bằng phương tiện EH216-S.
Chuyến bay thử nghiệm được thực hiện trong khuôn viên trụ sở của hãng với thời lượng khoảng 5 phút. Trước khi cất cánh, hành khách phải hoàn tất các thủ tục an toàn, trong đó có việc ký hợp đồng bảo hiểm trị giá 1 triệu Nhân dân tệ.
Chia sẻ sau chuyến bay, bà Hằng cho biết cảm giác ban đầu là hồi hộp khi lần đầu tiên sử dụng một phương tiện không có phi công, không có buồng lái và vận hành hoàn toàn bằng hệ thống tự động. Tuy nhiên, trải nghiệm này cũng giúp bà hình dung rõ hơn về khả năng ứng dụng của các phương tiện bay không người lái trong tương lai.
"Cảm giác không cần phi công, không cần kỹ thuật cao siêu, mà vẫn tự ngồi trên máy bay bay cao trên mặt đất, làm tôi thấy viễn cảnh di chuyển thuận tiện của con người, đặc biệt các khu đô thị. Trẻ con có thể đến trường mà không lo tắc đường, muộn học. Người già có thể đi chợ mà không lo không biết lái xe. Người lớn có thể đi làm, vút bay đi mà không lo tắc đường, kẹt xe”, bà Hằng cho biết.
Việc bay trong nội đô bằng thiết bị bay không người lái tại Trung Quốc đã trở thành điều bình thường tại một số khu vực của Quảng Châu từ vài năm trở lại đây.
EH216-S là phương tiện chở khách không người lái đầu tiên trên thế giới nhận được các chứng nhận hàng không quan trọng từ Cục hàng không dân dụng Trung Quốc vào năm 2023. Mẫu này đã không còn là thử nghiệm, mà trở thành mẫu eVTOL chở khách chủ lực của eHang, chở tối đa 2 hành khách, với 16 động cơ điện, 16 cánh quạt, thăm quan trên không, di chuyển đô thị cự li ngắn.
Sau đó eHang đã nhận đủ các chứng nhận sản xuất, khai thác thương mại và vận hành, trở thành công ty eVTOL đầu tiên trên thế giới hoàn thành toàn bộ bộ chứng nhận cần thiết cho dịch vụ chở khách không người lái. eHang là công ty công nghệ thành lập tại Quảng Châu năm 2014 và đã niêm yết trên sàn Nasdaq của Mỹ.
Câu chuyện tại thủ phủ thiết bị bay không người lái Quảng Châu và Thâm Quyến
Quảng Châu đang nổi lên như trung tâm phát triển các phương tiện bay chở người (eVTOL).
Tháng 3/2024, mẫu taxi bay không người lái Voyager X2 của công ty XPENG AEROHT đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm tại khu trung tâm thương mại của Quảng Châu. Đây được xem là một trong những cột mốc quan trọng trong lộ trình thương mại hóa taxi bay tại Trung Quốc.
Quảng Châu hiện là nơi đặt trụ sở của nhiều doanh nghiệp eVTOL hàng đầu Trung Quốc, đồng thời được lựa chọn để thử nghiệm các mô hình vận tải hành khách bằng đường hàng không tầm thấp. Thành phố đang hướng tới xây dựng mạng lưới kết nối giữa trung tâm đô thị, sân bay, khu công nghiệp và các đô thị trong khu vực.
Nếu như Quảng Châu là kinh đô của trung tâm phát triển các phương tiện bay chở người (eVTOL) thì Thâm Quyến là thủ phủ của các mô hình vận chuyển hàng hóa không người lái (drone logistics).
Không phải ngẫu nhiên mà Thâm Quyến được xem là "thủ phủ drone" của thế giới. Theo số liệu của Chính quyền Thâm Quyến, đến cuối năm 2023 thành phố có hơn 1.700 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái, với tổng giá trị sản xuất đạt khoảng 96 tỷ nhân dân tệ (13,4 tỷ USD), tăng 28% so với năm trước, đứng đầu Trung Quốc.
Trong lĩnh vực drone dân dụng, các doanh nghiệp Thâm Quyến chiếm khoảng 70% thị phần toàn cầu, còn ở phân khúc drone công nghiệp chiếm gần 50% thị phần thế giới.
Những ứng dụng thực tế đã xuất hiện rộng khắp trong đời sống ví như giao đồ ăn, thuốc men và bưu phẩm bằng drone; vận chuyển trang sức, vàng bạc tại khu thương mại Thủy Bối (Shuibei); giám sát giao thông, phòng cháy chữa cháy và cứu hộ khẩn cấp, đồng thời khảo sát xây dựng, quản lý đô thị và môi trường.
Một ví dụ điển hình là tuyến vận chuyển hàng hóa bằng drone giữa khu thương mại Coastal City và Công viên Vịnh Thâm Quyến, giúp giao hàng chỉ trong khoảng 10 phút. Trong khi đó, việc vận chuyển vàng bạc tại Thủy Bối - thủ phủ vàng của Trung Quốc được rút ngắn từ 30 phút đi ô tô xuống còn khoảng 12 phút bằng đường hàng không tầm thấp.
Tương lai của “kinh tế tầm thấp”
Thuật ngữ "kinh tế tầm thấp" lần đầu tiên được đưa vào quy hoạch phát triển quốc gia của Trung Quốc vào tháng 2/2021. Đây là giai đoạn Bắc Kinh bắt đầu xem không phận dưới 1.000 mét là một không gian kinh tế mới có thể khai thác cho logistics, dịch vụ, du lịch và vận tải.
Tuy nhiên, năm 2024 mới được xem là bước ngoặt thực sự khi kinh tế tầm thấp lần đầu được đưa vào Báo cáo Công tác Chính phủ Trung Quốc; đồng thời kinh tế tầm thấp được xác định là một trong những ngành chiến lược của "lực lượng sản xuất chất lượng mới" (New Quality Productive Forces).
Hàng chục địa phương như Thâm Quyến, Quảng Châu, Bắc Kinh, Thượng Hải, Hàng Châu đồng loạt ban hành các chương trình phát triển riêng.
Theo Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC), quy mô kinh tế tầm thấp của nước này đã vượt 500 tỷ Nhân dân tệ vào cuối năm 2023 và được dự báo đạt 2.000 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2030.
Trong tương lai, khi chi phí vận hành tiếp tục giảm, công nghệ tự động hóa hoàn thiện hơn và các quy định quản lý được chuẩn hóa, vận chuyển bằng thiết bị không người lái được kỳ vọng sẽ mở rộng từ giao hàng, y tế, cứu hộ sang vận tải hành khách và các dịch vụ đô thị thông minh quy mô lớn.
Không chỉ giúp nâng cao hiệu quả logistics và chất lượng dịch vụ, ngành vận chuyển không người lái còn đang tạo ra một chuỗi giá trị kinh tế mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và tạo việc làm trong các lĩnh vực công nghệ cao. Thành công của Trung Quốc cho thấy kinh tế tầm thấp không đơn thuần là câu chuyện về drone hay taxi bay, mà là quá trình hình thành một hạ tầng giao thông và dịch vụ hoàn toàn mới, nơi bầu trời trở thành động lực tăng trưởng tiếp theo của nền kinh tế.
