4 pha vận động trong một chu kỳ kinh tế
30/01/2026 - 15:154 phút đọc
(Banker.vn) Nền kinh tế không tăng trưởng theo một đường thẳng, mà vận động qua những giai đoạn mở rộng và điều chỉnh kế tiếp nhau
Chu kỳ kinh tế là gì?
Về bản chất, chu kỳ kinh tế là sự dao động của mức độ hoạt động kinh tế quanh xu hướng tăng trưởng dài hạn. Các yếu tố như sản xuất, tiêu dùng, đầu tư, tín dụng và giá cả không vận động tách rời, mà liên kết chặt chẽ với nhau thông qua kỳ vọng và hành vi của các chủ thể trong nền kinh tế. Khi các yếu tố này cùng mở rộng, tăng trưởng được củng cố và lan tỏa. Ngược lại, khi những sự mất cân đối tích tụ, nền kinh tế buộc phải điều chỉnh để tái lập trạng thái cân bằng. Dù mỗi chu kỳ có độ dài khác nhau, bối cảnh kinh tế trong từng pha vẫn mang những đặc trưng rõ nét.
Pha phục hồi
Pha phục hồi đánh dấu thời điểm nền kinh tế dần thoát khỏi trạng thái suy giảm sâu và bắt đầu lấy lại nhịp vận động bình thường. Trong giai đoạn này, tăng trưởng kinh tế thường chuyển từ âm sang dương, nhưng còn ở mức thấp và thiếu ổn định. Hoạt động sản xuất và dịch vụ được khôi phục từng bước, chủ yếu dựa trên việc sử dụng lại năng lực sẵn có hơn là mở rộng công suất. Doanh nghiệp tập trung cải thiện dòng tiền, xử lý hàng tồn kho và khôi phục chuỗi cung ứng đã bị gián đoạn trong giai đoạn trước.
Về phía cầu, tiêu dùng cải thiện chậm và mang tính chọn lọc, khi người dân vẫn ưu tiên các nhu cầu thiết yếu và duy trì tâm lý thận trọng. Đầu tư và tín dụng bắt đầu có dấu hiệu hồi phục nhưng chưa mạnh, phản ánh kỳ vọng còn dè dặt về triển vọng trung hạn. Tổng thể nền kinh tế trong pha phục hồi mang tính “hồi sức”, khi các nền tảng cơ bản được tái lập, nhưng động lực tăng trưởng chưa đủ mạnh để tạo ra sự bứt phá rõ rệt.
Pha hưng thịnh
Khi đà phục hồi đủ bền vững và lan rộng trên nhiều lĩnh vực, nền kinh tế bước vào pha hưng thịnh. Đây là giai đoạn hoạt động kinh tế mở rộng mạnh mẽ, với tốc độ tăng trưởng cao và tương đối đồng đều. Sản xuất và dịch vụ vận hành gần mức công suất tối đa để đáp ứng nhu cầu gia tăng, trong khi tiêu dùng trở thành động lực quan trọng nhờ thu nhập và kỳ vọng tích cực của người dân.
Đầu tư mở rộng trên diện rộng, dòng vốn luân chuyển nhanh trong nền kinh tế, kéo theo tín dụng tăng tốc. Giá cả và chi phí đầu vào có xu hướng gia tăng, phản ánh sức cầu mạnh và mức độ khai thác cao của các nguồn lực. Tuy nhiên, chính trong bối cảnh tăng trưởng thuận lợi này, các sự mất cân đối bắt đầu hình thành. thế chấp/cầm cố cho ngân hàng để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ.">tài sản đảm bảo để làm cơ sở cho vay.">Định giá tài sản ngày càng phản ánh nhiều hơn kỳ vọng tăng trưởng kéo dài. Vì vậy, pha hưng thịnh vừa là giai đoạn thịnh vượng, vừa là tiền đề cho những điều chỉnh trong chu kỳ tiếp theo.
Pha suy thoái
Pha suy thoái xuất hiện khi động lực tăng trưởng suy yếu và các hạn chế nội tại của nền kinh tế dần bộc lộ. Tốc độ tăng trưởng chậm lại, hoạt động sản xuất thu hẹp, trong khi hàng tồn kho gia tăng do cầu suy yếu. Doanh nghiệp trở nên thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư mới, đồng thời tập trung kiểm soát chi phí và bảo toàn nguồn lực.
Tiêu dùng chững lại khi thu nhập tăng chậm và niềm tin của người dân suy giảm. Đầu tư và tín dụng tăng trưởng thấp hơn, phản ánh sự co hẹp của dòng tiền trong nền kinh tế. Bức tranh kinh tế ở pha suy thoái cho thấy quá trình điều chỉnh đang diễn ra, nhằm giải quyết các mất cân đối đã tích tụ trong giai đoạn tăng trưởng nóng. Đây là giai đoạn khó khăn, nhưng mang tính cần thiết để nền kinh tế từng bước quay lại trạng thái cân bằng hơn.
Pha khủng hoảng
Khi suy thoái trở nên nghiêm trọng và lan rộng, nền kinh tế bước vào pha khủng hoảng. Hoạt động kinh tế suy giảm mạnh trên diện rộng, nhiều ngành rơi vào tình trạng đình trệ, trong khi năng lực sản xuất dư thừa lớn. Tiêu dùng sụt giảm rõ rệt do người dân ưu tiên tiết kiệm, còn đầu tư gần như đóng băng vì kỳ vọng tiêu cực và rủi ro gia tăng.
Dòng vốn trở nên khan hiếm, giá tài sản điều chỉnh mạnh, phản ánh sự suy giảm sâu của niềm tin thị trường. Đây là giai đoạn khó khăn nhất của chu kỳ kinh tế, khi những yếu kém và mất cân đối được bộc lộ một cách rõ ràng nhất. Tuy vậy, chính từ đáy của pha khủng hoảng, nền kinh tế bắt đầu quá trình tái cấu trúc, tạo nền tảng cho một pha phục hồi mới trong chu kỳ tiếp theo.
margin: 15px auto;" />