Xuất nhập khẩu và kỳ vọng 'mùa xuân mới'

Chu kỳ phát triển mới mở ra giai đoạn tăng trưởng song hành với chất lượng, quy mô gắn liền với bền vững. Xuất nhập khẩu Việt Nam bền bỉ tạo thế và lực mới, mở ra “mùa xuân” hội nhập sâu rộng và vững vàng hơn.

Từ vùng nguyên liệu đến dòng chảy xuất nhập khẩu kỷ lục

Buổi sáng ở Tây Nguyên, sương còn vương trên những tán cà phê xanh thẫm. Giữa bạt ngàn cây trái đang thì tích nhựa, ông Thái Anh Tuấn - Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9 Đắk Lắk (Simexco Daklak) - dừng chân bên một lô cà phê được gắn mã định vị vùng trồng. Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương bằng giọng nói hào sảng đậm chất Tây Nguyên, ông nói: “Muốn đưa nông sản Việt đi xa, phải nắm được gốc rễ. Với cà phê,gốc rễ là vùng nguyên liệu và người nông dân”.

Câu chuyện giữa rừng cà phê ấy không chỉ là chuyện riêng của một doanh nghiệp Tây Nguyên. Đó là lát cắt điển hình cho hành trình xuất nhập khẩu Việt Nam trong giai đoạn 2021 - 2025: âm thầm, bền bỉ và kiên định giữa những biến động chưa từng có của thương mại toàn cầu.

margin: 15px auto;" />

Giai đoạn 2021 - 2025 đánh dấu một chặng đường nhiều thử thách với nền kinh tế Việt Nam. Đại dịch, đứt gãy chuỗi cung ứng, lạm phát toàn cầu, xung đột địa chính trị và xu hướng gia tăng rào cản thương mại liên tục đặt ra những phép thử khắc nghiệt. Trong bối cảnh ấy, xuất nhập khẩu không chỉ là động lực tăng trưởng, mà còn là trụ cột giúp nền kinh tế giữ vững nhịp ổn định và khả năng thích ứng. Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), tỷ lệ xuất khẩu/GDP tăng từ 72,7% năm 2021 lên ước khoảng 85% năm 2025 cho thấy mức độ hội nhập ngày càng sâu của nền kinh tế Việt Nam. Bình quân giai đoạn này, xuất khẩu tăng trưởng khoảng 10%/năm, đưa Việt Nam gia nhập nhóm 20 nền kinh tế có giá trị xuất khẩu lớn nhất thế giới từ năm 2023.

Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu ước đạt trên 470 tỷ USD, tăng 16% so với năm 2024. Tính chung, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt mức kỷ lục 930,6 tỷ USD - cao nhất từ trước đến nay. Những con số này phản ánh sức bật mạnh mẽ của khu vực sản xuất - xuất khẩu, đồng thời cho thấy hiệu quả của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế được triển khai nhất quán, bài bản.

Đáng chú ý, Việt Nam tiếp tục duy trì chuỗi xuất siêu liên tục suốt 10 năm, kể từ năm 2016. Cán cân thương mại thặng dư tăng đều qua các năm, từ 19,9 tỷ USD năm 2020, đạt kỷ lục 28,3 tỷ USD năm 2023, 24,9 tỷ USD năm 2024 và 20,3 tỷ USD năm 2025. Xuất siêu tạo nguồn ngoại tệ ổn định, góp phần giảm áp lực tỷ giá, củng cố dự trữ ngoại hối và tăng dư địa điều hành chính sách vĩ mô.

Nhìn lại chặng đường dài hơn một thập kỷ, tăng trưởng xuất nhập khẩu Việt Nam mang tính liên tục và bền vững. Từ mốc 100 tỷ USDnăm 2009, tổng kim ngạch đã vượt 500 tỷ USD chỉ sau một thập kỷ, tiếp tục chinh phục các ngưỡng 600, 700, 800 và cán mốc trên 900 tỷ USD vào cuối năm 2025. Mỗi con số là một bước tiến về năng lực sản xuất, chất lượng hội nhập và vị thế của Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

“Tấm hộ chiếu” mở lối cho mùa xuân hội nhập

Ẩn sau những con số tang trưởng ấn tượng là sự chuyển mình sâu sắc của cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, ông Võ Trung Hiếu - Giám đốc Kinh doanh quốc tế Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) cho rằng, xuất xứ hàng hóa đang trở thành “giấy thông hành” quan trọng để doanh nghiệp duy trì xuất khẩu bền vững.

Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của Vinamilk vẫn tăng trưởng trên 10% và bước sang năm 2025, doanh nghiệp tiếp tục giữ được nhịp tăng trưởng này. Theo ông Võ Trung Hiếu, Vinamilk không lựa chọn tăng trưởng bằng mọi giá, mà tập trung nâng cao giá trị xuất khẩu, chuẩn hóa hệ thống quản trị và củng cố uy tín thương hiệu. Đây là những yếu tố mang tính nền tảng để doanh nghiệp đứng vững trước những biến động mang tính chu kỳ của thương mại toàn cầu.

Hiện nay, Vinamilk đã xuất khẩu sản phẩm tới 65 quốc gia và vùng lãnh thổ. Khoảng 95% kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp đã sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) ưu đãi, không chỉ để giảm chi phí thuế quan, mà quan trọng hơn là nâng cao uy tín khi làm việc với các đối tác quốc tế trong bối cảnh các thị trường ngày càng coi trọng minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra trong ngành dừa. Theo bà Đặng Võ Hoàng My - Trưởng phòng Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới - doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu chiếm khoảng 90% tổng sản lượng của doanh nghiệp, với thị trường trải rộng tại hơn 65 quốc gia và vùng lãnh thổ. Thành quả ấy đến từ quá trình tái cấu trúc sản xuất theo hướng chuẩn hóa, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ngay cả với những mặt hang có xuất xứ thuần tuý như: cà phê, hồ tiêu, gạo, thực tiễn xuất khẩu cho thấy, ưu đãi thuế chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ vẫn là xây dựng chuỗi liên kết khép kín từ vùng nguyên liệu, chế biến đến tiêu thụ.

Trở lại với rừng cà phê Đắk Lắk, ông Thái Anh Tuấn chia sẻ, Simexco Daklak đang hợp tác với khoảng 50.000 hộ nông dân trên diện tích hơn 50.000 ha. Năm 2024, doanh nghiệp xuất khẩu gần 120.000 tấn cà phê và gần 15.000 tấn hồ tiêu, đạt kim ngạch khoảng 643 triệu USD. Doanh nghiệp cũng đang chủ động xây dựng chuỗi cung ứng đáp ứng các tiêu chuẩn chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), sẵn sàng cho giai đoạn hội nhập sâu hơn với thị trường EU từ năm 2025.

Từ cột mốc 100 tỷ USD năm 2009 đến hơn 930 tỷ USD năm 2025, xuất nhập khẩu Việt Nam đã đi một hành trình dài bền bỉ và kiên cường. Con số tỷ USD không chỉ là kim ngạch, mà là mồ hôi trên cánh đồng cà phê, ánh đèn không tắt ở nhà máy hay những chuyến tàu rẽ song mang thương hiệu Việt ra thế giới. Bước sang những mùa xuân mới, xuất nhập khẩu tiếp tục được kỳ vọng là trụ cột giữ nhịp tăng trưởng, lan tỏa niềm tin và mở ra không gian phát triển dài hạn cho nền kinh tế.