Thu hút FDI chất lượng cao: Việt Nam cần sẵn sàng nguồn nhân lực

Tập trung thu hút FDI chất lượng cao

Nghị quyết 50-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030 nêu rõ, hoàn thiện thể chế, chính sách hợp tác đầu tư nước ngoài có tính cạnh tranh cao, hội nhập quốc tế. Đồng thời, đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, bảo vệ môi trường, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Cùng với đó, khắc phục căn bản những hạn chế, bất cập đang tồn tại trong xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện thể chế, chính sách về hợp tác đầu tư nước ngoài. Tạo lập môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh thuộc nhóm ASEAN 3 trước năm 2030.

margin: 15px auto;" />

Về mục tiêu cụ thể, Nghị quyết 50-NQ/TW nêu rõ, phấn đấu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký giai đoạn 2026 - 2030 đạt khoảng 200 - 300 tỷ USD (tương đương 40 - 50 tỷ USD/năm), vốn FDI thực hiện đạt 150 - 200 tỷ USD (tương đương 30 - 40 tỷ USD/năm).

"Tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, bảo vệ môi trường, hướng đến công nghệ cao tăng 50% vào năm 2025 và 100% vào năm 2030" - Nghị quyết 50-NQ/TW nêu rõ.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), Việt Nam đang là điểm đến tin cậy của nhà đầu tư nước ngoài nhờ môi trường vĩ mô ổn định, chính sách thu hút đầu tư nhất quán và năng lực trong các ngành sản xuất điện tử, linh kiện liên tục được cải thiện.

Tuy nhiên, trong bối cảnh làn sóng tái định vị sản xuất sang các nước Đông Nam Á được đẩy mạnh, cạnh tranh thu hút FDI trong khu vực ngày càng gay gắt, đòi hỏi Việt Nam tiếp tục chuyển trọng tâm từ thu hút vốn lớn sang thu hút vốn FDI chất lượng cao. Tập trung vào công nghệ nguồn, đổi mới sáng tạo, liên kết chuỗi giá trị và nâng tỷ lệ nội địa hoá.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho rằng, nếu muốn đạt được mục tiêu xây dựng đất nước thành quốc gia phát triển vào năm 2045, Việt Nam phải chuyển dịch trọng tâm thu hút FDI sang các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo. Theo đó, Việt Nam sẽ ưu tiên dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường, thay vì chạy theo số lượng bằng mọi giá.

Sẵn sàng nguồn nhân lực cho dự án FDI chất lượng

Ông Colin Blackwell - Trưởng nhóm công tác nguồn nhân lực thuộc Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (VBF) cho rằng, Việt Nam đã đạt được "thành công phi thường" trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài  và hiện đang chuyển đổi tăng trưởng về số lượng sang tăng trưởng về chất lượng.

Các nhà đầu tư hiện không chỉ tìm kiếm hiệu quả chi phí, họ còn quan tâm đến năng lực, sự sáng tạo và khả năng thích ứng. Giai đoạn tiếp theo của Việt Nam sẽ được đánh giá dựa trên cách chúng ta kết hợp trí tuệ con người và trí tuệ nhân tạo một cách thông minh. Theo đó, phát triển nhân tài tại Việt Nam phải là ưu tiên dài hạn.

Trên thực tế, để đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao, năm 2024, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1017/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”.

Quyết định đặt mục tiêu, đến năm 2030, Việt Nam đào tạo, phát triển đội ngũ nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn có chất lượng, tập trung vào công đoạn thiết kế vi mạch bán dẫn, đóng gói và kiểm thử vi mạch bán dẫn; từng bước nắm bắt công nghệ trong công đoạn sản xuất bán dẫn; trong đó, đào tạo được ít nhất 50.000 nhân lực có trình độ từ đại học trở lên phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn thuộc tất cả các công đoạn của chuỗi giá trị của ngành công nghiệp bán dẫn.

Đến năm 2050, Việt Nam có đội ngũ nhân lực mạnh, gia nhập vào chuỗi giá trị ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu; đủ khả năng đáp ứng được yêu cầu phát triển ngành công nghiệp bán dẫn cả về chất lượng và số lượng.

Đặc biệt, để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho các dự án đầu tư trong và ngoài nước, hiện Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Tài chính) đang có các chương trình phối hợp với doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học, đối tác trong và ngoài nước đào tạo nguồn nhân lực lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong nước, để đảm bảo nhu cầu nhân lực cho các dự án FDI chất lượng cao, ông Colin Blackwell cho rằng, Việt Nam cần có sự chuyển giao kiến thức quốc tế và hiệu quả. Khi các khoản đầu tư vào những lĩnh vực như Trung tâm Tài chính quốc tế, công nghệ tiên tiến và AI đến Việt Nam, việc đưa các chuyên gia nước ngoài vào Việt Nam là cần thiết. Họ không thay thế chuyên gia địa phương mà đến để đào tạo, chuyển giao kỹ năng và xây dựng năng lực trong tương lai.

Việt Nam đang chủ động thu hút, hợp tác đầu tư nước ngoài có chọn lọc, lấy chất lượng, hiệu quả, công nghệ và bảo vệ môi trường là tiêu chí đánh giá chủ yếu. Ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, công nghệ cao, công nghệ sạch, quản trị hiện đại, giá trị gia tăng cao, có tác động lan toả, kết nối chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu.