Thị trường thủy sản Italia: 'Cửa sáng' cho doanh nghiệp Việt

Xây dựng thành công thương hiệu Việt tại Italia

Những tháng đầu năm, xuất khẩu thủy sản đang từng bước phục hồi, thị trường Italia được đánh giá là một điểm đến tiềm năng, song vẫn chưa được doanh nghiệp Việt Nam khai thác hết. Với nhu cầu tiêu thụ ổn định, cơ cấu nhập khẩu đa dạng và xu hướng gia tăng nhập khẩu từ các nước ngoài EU, Italia đang mở ra cơ hội đáng kể cho thủy sản Việt Nam trong thời gian tới.

Thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Italia cho biết, Italia là một trong những quốc gia có mức tiêu thụ thủy sản cao tại châu Âu, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong chuỗi chế biến và phân phối thủy sản khu vực Nam Âu.

Thống kê của nước này cho thấy, mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người của Italia dao động khoảng 28 - 30kg mỗi năm, cao hơn mức trung bình của EU. Nhu cầu ổn định này được duy trì nhờ hệ thống nhà hàng phát triển mạnh, ngành du lịch lớn và thói quen tiêu dùng hải sản tươi và đông lạnh trong gia đình.

margin: 15px auto;" />

Tuy nhiên, dù có ngành khai thác thủy sản truyền thống tại vùng Địa Trung Hải, song năng lực cung ứng nội địa của Italia khá hạn chế. Sản lượng đánh bắt và nuôi trồng thủy sản trong nước chỉ đáp ứng khoảng 30 - 35% nhu cầu tiêu thụ. Do đó, Italia phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ nước ngoài. Mỗi năm nước này nhập khẩu khoảng 1 - 1,1 triệu tấn thủy sản với giá trị khoảng 7 - 8 tỷ Euro, đưa Italia trở thành một trong năm thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của EU.

Thị trường nhập khẩu của Italia có đặc điểm đa dạng về nguồn cung, với các sản phẩm đến từ Bắc Âu, Mỹ Latinh, châu Phi và châu Á, trong đó có Việt Nam. Italia nhập chủ yếu cá hồi, mỗi năm kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này vào khoảng 1,6 tỷ Euro, phần lớn được cung cấp bởi Norway và một số quốc gia Bắc Âu khác.

Tiếp đến, tôm đông lạnh với giá trị khoảng 1,2 tỷ Euro mỗi năm. Nguồn cung chủ yếu đến từ các quốc gia sản xuất tôm lớn như India và Ecuador. Nhóm cá fillet đông lạnh, bao gồm nhiều loại cá trắng, đạt giá trị nhập khẩu khoảng 1 tỷ euro mỗi năm. Ngoài ra, mực và bạch tuộc cũng là nhóm sản phẩm được thị trường Italia đón nhận với kim ngạch nhập khẩu khoảng 900 triệu Euro mỗi năm.

Tham tán thương mại Dương Phương Thảo, Thương vụ Việt Nam tại Italia cho biết, cơ cấu các mặt hàng thủy sản nhập khẩu chủ lực của thị trường này trùng khớp đáng kể với nhóm sản phẩm thế mạnh của Việt Nam. Sự tương đồng này mở ra dư địa lớn để doanh nghiệp thủy sản Việt Nam gia tăng hiện diện, đẩy mạnh xuất khẩu và từng bước mở rộng thị phần tại Italia.

Chưa kể, những năm qua, thủy sản của Việt Nam đã xây dựng được vị trí nhất định tại thị trường Italia, đặc biệt trong các nhóm sản phẩm tôm, cá fillet và mực đông lạnh. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản từ Việt Nam sang Italia trong những năm gần đây dao động khoảng 120 - 150 triệu USD mỗi năm.

Tôm đông lạnh là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam vào thị trường này với giá trị khoảng 70 - 80 triệu USD mỗi năm. Thị phần tôm Việt Nam tại Italia ước tính khoảng 6 - 8% tổng lượng tôm nhập khẩu. Tuy nhiên, thị trường này có sự cạnh tranh mạnh từ các quốc gia xuất khẩu lớn như India và Ecuador.

Cá tra fillet đông lạnh cũng là sản phẩm quan trọng của Việt Nam tại thị trường Italia. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt khoảng 25 - 30 triệu USD mỗi năm. Cá tra được tiêu thụ chủ yếu trong hệ thống siêu thị nhờ giá cạnh tranh so với các loại cá trắng khác.

Các sản phẩm mực đông lạnh của Việt Nam cũng có mặt tại thị trường Italia với kim ngạch khoảng 15 - 20 triệu USD mỗi năm. Ngoài ra, các sản phẩm thủy sản chế biến như tôm chế biến hoặc cá đóng gói đang có xu hướng tăng trưởng với giá trị khoảng 10 - 15 triệu USD mỗi năm.

“Do nhu cầu nhập khẩu cao và sản lượng nội địa hạn chế, Italia vẫn là thị trường có tiềm năng lớn đối với thủy sản Việt Nam. Những sản phẩm có triển vọng tăng trưởng bao gồm tôm đông lạnh, cá fille trắng, mực và các sản phẩm thủy sản chế biến.

Chưa hết, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA) cũng tạo lợi thế cạnh tranh quan trọng khi nhiều mặt hàng thủy sản được giảm hoặc xóa bỏ thuế nhập khẩu. Nếu đáp ứng tốt các tiêu chuẩn chất lượng của EU và xây dựng được quan hệ ổn định với các nhà nhập khẩu lớn tại Italia, thủy sản Việt Nam có thể mở rộng thị phần và củng cố vị trí tại một trong những thị trường tiêu thụ thủy sản quan trọng nhất châu Âu”, thương vụ nhận định.

Tuân thủ các rào cản để mở rộng thị phần

Bên cạnh cơ hội, thị trường Italia cũng đặt ra nhiều thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam. Thủy sản nhập khẩu vào Italia phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của Liên minh châu Âu về an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp xuất khẩu cần đảm bảo áp dụng hệ thống quản lý chất lượng HACCP và đáp ứng các tiêu chuẩn về dư lượng kháng sinh, kim loại nặng và vi sinh vật.

Bên cạnh đó, EU áp dụng quy định chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU). Các sản phẩm thủy sản đánh bắt phải có chứng nhận nguồn gốc khai thác hợp pháp và được kiểm tra tại cửa khẩu. Các trường hợp cảnh báo thị trường thường liên quan đến dư lượng kháng sinh vượt ngưỡng cho phép, nhiễm khuẩn vi sinh hoặc sai sót trong ghi nhãn sản phẩm.

Ngoài ra, doanh nghiệp xuất khẩu phải đối diện với rủi ro giao dịch thương mại. Trong những năm gần đây, nhiều công ty thương mại châu Âu tìm kiếm nguồn cung thủy sản trực tiếp từ châu Á thông qua các nền tảng giao dịch điện tử. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro đáng kể.

Một số doanh nghiệp Việt Nam đã gặp trường hợp bị lừa đảo thương mại khi ký hợp đồng với các công ty trung gian tại châu Âu. Hàng hóa sau khi được giao tới các cảng như Port of Genoa hoặc Port of Livorno có thể bị trì hoãn thanh toán hoặc từ chối nhận hàng. Trong một số vụ việc, thiệt hại có thể lên tới 200.000 - 500.000 USD cho mỗi lô hàng container thủy sản.

Nguyên nhân chủ yếu là do doanh nghiệp ký hợp đồng thông qua trao đổi điện tử với các đối tác chưa được kiểm chứng hoặc sử dụng phương thức thanh toán rủi ro như chuyển tiền trả chậm. Vì vậy, doanh nghiệp xuất khẩu cần kiểm tra kỹ thông tin pháp lý và uy tín của đối tác, ưu tiên sử dụng phương thức thanh toán an toàn như thư tín dụng (L/C) hoặc yêu cầu đặt cọc trước khi giao hàng.

Italia không chỉ là thị trường tiêu thụ, mà còn là “cửa ngõ” để thủy sản Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào khu vực Nam Âu. Với vai trò trung tâm chế biến và phân phối, việc gia tăng hiện diện hàng thủy sản tại Italia sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa sang các thị trường lân cận, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Những năm qua, thủy sản của Việt Nam đã xây dựng được vị trí nhất định tại thị trường Italia, đặc biệt trong các nhóm sản phẩm tôm, cá fillet và mực đông lạnh. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản từ Việt Nam sang Italia trong những năm gần đây dao động khoảng 120 - 150 triệu USD mỗi năm.