Thanh tra chỉ ra nhiều rủi ro tín dụng tại một ngân hàng liên doanh, nợ xấu gần 9%

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 vừa ban hành kết luận thanh tra tại Ngân hàng TNHH Indovina (IVB) – chi nhánh Hội An, trong đó chỉ ra một số tồn tại và rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động cấp tín dụng, đặc biệt liên quan đến công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay và quản lý tài sản đảm bảo.

Theo kết luận thanh tra, chi nhánh chưa thực hiện đầy đủ việc kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay của khách hàng theo quy định. Việc theo dõi sau giải ngân còn một số hạn chế, có thể tiềm ẩn nguy cơ phát sinh rủi ro tín dụng. Cơ quan thanh tra cũng lưu ý các rủi ro có thể gia tăng trong bối cảnh thị trường bất động sản suy giảm, nhiều dự án gặp vướng mắc pháp lý hoặc giá trị tài sản đảm bảo có xu hướng giảm.

Một điểm đáng chú ý là trong danh mục tài sản đảm bảo tại chi nhánh có nhiều tài sản hình thành trong tương lai – loại tài sản thường được đánh giá có mức độ rủi ro cao hơn trong hoạt động tín dụng. Ngoài ra, việc tập trung tín dụng vào một nhóm khách hàng tương đối hẹp cũng được cơ quan thanh tra lưu ý do có thể làm gia tăng rủi ro tập trung.

Indovina là ngân hàng liên doanh đầu tiên được thành lập tại Việt Nam, với hai cổ đông gồm VietinBank và Cathay United Bank (Đài Loan), mỗi bên nắm giữ 50% vốn điều lệ. Tính đến cuối năm 2025, vốn điều lệ của ngân hàng đạt khoảng 252 triệu USD.

Kết luận thanh tra được đưa ra trong bối cảnh bức tranh tài chính của Indovina những năm gần đây cũng thu hút sự chú ý của thị trường. Ngân hàng chưa công bố báo cáo tài chính năm 2025, song các số liệu năm trước cho thấy hoạt động kinh doanh vẫn duy trì mức lợi nhuận ổn định. Năm 2024, thu nhập lãi thuần của Indovina đạt 1.478 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 739 tỷ đồng.

Tuy nhiên, chất lượng tín dụng của ngân hàng lại là điểm đáng chú ý. Tính đến cuối năm 2024, tổng dư nợ cho vay khách hàng của Indovina đạt hơn 40.076 tỷ đồng, tăng khoảng 20,6% so với đầu năm. Các khoản vay chủ yếu được cấp bằng đồng Việt Nam.

Trong cơ cấu dư nợ, các khoản vay ngắn hạn chiếm khoảng 47%, trong khi dư nợ trung và dài hạn chiếm chưa đến 33%. Nhóm khách hàng chính của ngân hàng là các công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn, chiếm hơn 82% tổng dư nợ cho vay.

Đáng chú ý, tổng nợ xấu (nhóm 3, 4, 5) của Indovina lên tới hơn 3.574 tỷ đồng. Dù con số này giảm khoảng 8% so với đầu năm, tỷ lệ nợ xấu vẫn ở mức 8,9% tổng dư nợ – cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung của ngành ngân hàng. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của hệ thống ngân hàng Việt Nam những năm gần đây thường dao động quanh mức 2%.

Cơ cấu nợ xấu của Indovina cũng cho thấy rủi ro tập trung đáng kể. Phần lớn nợ xấu của ngân hàng nằm ở nhóm 5 – nợ có khả năng mất vốn. Cụ thể, nợ nhóm 5 đạt hơn 3.428 tỷ đồng, tăng khoảng 4% so với đầu năm. Điều này cho thấy nhiều khoản vay đã rơi vào nhóm rủi ro cao nhất trong hệ thống phân loại tín dụng, thay vì chỉ là các khoản nợ quá hạn ngắn hạn.

Danh mục tín dụng của Indovina cũng tập trung đáng kể vào các lĩnh vực nhạy cảm với chu kỳ kinh tế như bất động sản, xây dựng, công nghiệp chế tạo, tài chính – bảo hiểm và bán buôn bán lẻ. Khi thị trường bất động sản và hoạt động của nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong giai đoạn 2022–2024, rủi ro tín dụng tại các khoản vay thuộc những lĩnh vực này có xu hướng gia tăng.

Một báo cáo khác cho thấy riêng các khoản cho vay được bảo đảm bằng bất động sản tại Indovina vào cuối tháng 6/2025 đạt khoảng 11.081 tỷ đồng. Tổng nợ xấu của ngân hàng tại thời điểm này đã vượt 5.000 tỷ đồng.

Trong bối cảnh tỷ lệ nợ xấu cao, vấn đề xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng tiếp tục được đặt ra. Theo quy định về mua bán và xử lý nợ xấu của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), Ngân hàng Nhà nước có thể yêu cầu các ngân hàng bán nợ xấu cho VAMC nhằm đưa tỷ lệ nợ xấu về mức an toàn của hệ thống, thường được định hướng dưới ngưỡng 3% tổng dư nợ.

Tuy nhiên, việc bán nợ cho VAMC không phải là nghĩa vụ tự động khi tỷ lệ nợ xấu vượt ngưỡng này. Trên cơ sở thanh tra, giám sát và đánh giá rủi ro của từng tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước có thể yêu cầu bán nợ cho VAMC hoặc áp dụng các biện pháp xử lý khác. Trong thực tế, nhiều ngân hàng xử lý nợ xấu thông qua trích lập dự phòng rủi ro, tái cơ cấu khoản vay hoặc thu hồi tài sản đảm bảo thay vì chuyển nợ sang VAMC.

Đối với Indovina, dù quy mô ngân hàng trong hệ thống không lớn và hoạt động vẫn duy trì lợi nhuận tương đối ổn định trong những năm gần đây, tỷ lệ nợ xấu cao kéo dài cho thấy áp lực xử lý các khoản nợ tồn đọng vẫn còn đáng kể trong thời gian tới.

Theo báo cáo của ngân hàng, tại thời điểm 30/6/2025, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của Indovina đạt 9,81%, trong khi tỷ lệ vốn cấp 1 ở mức 9,65%, đều cao hơn mức tối thiểu 8% theo chuẩn Basel II do Ngân hàng Nhà nước áp dụng đối với hệ thống ngân hàng. Điều này cho thấy ngân hàng vẫn duy trì bộ đệm vốn để hấp thụ rủi ro tín dụng.

Tuy vậy, với tỷ lệ nợ xấu ở mức cao trong thời gian dài, áp lực trích lập dự phòng rủi ro tín dụng trong những năm tới có thể tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Indovina. Đây cũng là yếu tố cần tiếp tục được theo dõi trong quá trình xử lý và cải thiện chất lượng tài sản của ngân hàng.