Nước đi khôn khéo của Hòa Phát, có thể "cứu" hơn 2.000 việc làm

18/03/2026 - 10:244 phút đọc

(Banker.vn) Liên quan đến mỏ quặng sắt Quý Xa, đề xuất của Hòa Phát không chỉ là câu chuyện nguyên liệu mà còn gắn với bài toán xử lý nợ và việc làm của hơn 2.000 lao động.

Bài toán nguyên liệu trong “chu kỳ thép” mới

Trong bối cảnh ngành thép Việt Nam bước bước vào chu kỳ mới, Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) đã chính thức kiến nghị Chính phủ và các bộ ngành liên quan để giành quyền thăm dò và khai thác mỏ quặng sắt Quý Xa tại Lào Cai. Động thái này nằm trong chiến lược sâu rộng của HPG nhằm tăng cường khả năng tự chủ nguồn nguyên liệu thô.

margin: 15px auto;" />

Mỏ Quý Xa có trữ lượng khoảng 120 triệu tấn, với hàm lượng sắt bình quân 54–55% Fe và công suất khai thác khoảng 3 triệu tấn/năm. Với quy mô này, mỏ có khả năng đáp ứng khoảng 13% tổng nhu cầu quặng sắt hàng năm của Hòa Phát.

Đây là một trong số ít mỏ quặng sắt quy mô lớn trong nước, có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Trước đó, mỏ do Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) vận hành, nhưng đã dừng hoạt động từ năm 2022 khi giấy phép khai thác hết hạn. Theo Chứng khoán HSC, doanh nghiệp này để lại khoản nợ khoảng 6,5 nghìn tỷ đồng đối với Nhà nước, ngân hàng, nhà cung cấp và người lao động.

Chính yếu tố này khiến mỏ Quý Xa không chỉ là một tài sản khai thác đơn thuần, mà còn gắn với bài toán xử lý tồn đọng tài chính và vận hành kéo dài nhiều năm.

Đề xuất mua nợ: Không chỉ là thương vụ tài sản

Điểm đáng chú ý trong đề xuất của Hòa Phát không phải là mua trực tiếp mỏ, mà là phương án mua lại khoản nợ của VTM.

Theo Chứng khoán HSC, Hòa Phát đề xuất mua lại toàn bộ khoản nợ khoảng 6,5 nghìn tỷ đồng của VTM để đổi lấy quyền thăm dò và khai thác mỏ Quý Xa. Nếu được chấp thuận, đây sẽ là cách tiếp cận giúp giải quyết đồng thời hai vấn đề gồm tái khởi động một mỏ lớn đang “đóng băng” và xử lý nghĩa vụ tài chính tồn đọng.

Ở góc độ chính sách, phương án này có thể giúp giải quyết NHNN.">nợ xấu, đồng thời tạo điều kiện duy trì việc làm cho hơn 2.000 lao động tại khu vực mỏ, cũng như đóng góp nguồn thu ổn định cho ngân sách địa phương.

Như vậy, thương vụ nếu diễn ra không chỉ mang ý nghĩa kinh tế với doanh nghiệp mà còn có yếu tố xử lý hệ quả tồn tại của một dự án công nghiệp trước đó.

Hiệu quả vận hành và tác động đến chuỗi sản xuất

Xét về hiệu quả khai thác, theo Chứng khoán HSC, với công suất khoảng 3 triệu tấn/năm, mỏ Quý Xa có thể đáp ứng tới 70% nhu cầu quặng sắt cho nhà máy Hòa Phát tại Hải Dương.

Điều này có ý nghĩa đáng kể trong bối cảnh chi phí nguyên liệu luôn là biến số lớn đối với ngành thép. Việc tận dụng nguồn quặng trong nước có thể giúp giảm mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu, đặc biệt trong giai đoạn giá nguyên liệu toàn cầu biến động.

Tuy nhiên, theo Chứng khoán HSC, sự phụ thuộc vào quặng nhập khẩu vẫn sẽ tiếp tục duy trì ở các tổ hợp lớn như Dung Quất, nơi yêu cầu nguồn quặng chất lượng cao hơn. Do đó, mỏ Quý Xa nếu được khai thác trở lại sẽ đóng vai trò bổ trợ, thay vì thay thế hoàn toàn nguồn nhập khẩu.

Ở góc độ dài hạn, việc kết hợp giữa nguồn quặng nội địa và nhập khẩu có thể giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn về chi phí, đồng thời tối ưu hóa cấu trúc nguyên liệu đầu vào.

Theo Chứng khoán HSC, ngành thép Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới nhờ động lực từ đầu tư công quy mô lớn và nhu cầu nội địa gia tăng. Sản lượng tiêu thụ thép năm 2025 đạt 34,2 triệu tấn và dự báo tiếp tục tăng lên 38,8 triệu tấn trong năm 2026 .

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp đầu ngành có xu hướng củng cố chuỗi cung ứng và nâng cao mức độ tự chủ nguyên liệu nhằm tận dụng cơ hội tăng trưởng.

Việc Hòa Phát đề xuất tham gia vào mỏ Quý Xa vì vậy có thể được nhìn nhận như một bước đi phù hợp với xu hướng này, dù tác động cụ thể vẫn phụ thuộc vào tiến trình phê duyệt và triển khai thực tế.

Dù mang nhiều ý nghĩa chiến lược, cần lưu ý rằng đề xuất hiện vẫn ở giai đoạn kế hoạch và chưa hoàn tất các thủ tục liên quan.

Theo Chứng khoán HSC, trong ngắn hạn, tăng trưởng của ngành thép vẫn chủ yếu đến từ nhu cầu nội địa và các yếu tố vĩ mô như đầu tư công, trong khi các thay đổi về cấu trúc nguồn nguyên liệu thường cần thời gian dài để phát huy hiệu quả .

Do đó, thương vụ nếu được triển khai nhiều khả năng sẽ mang lại tác động rõ nét hơn trong trung và dài hạn, thay vì tạo ra biến động tức thời đối với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.