Những lực đẩy mới định hình thị trường nội địa

Những lực đẩy mới của thị trường nội địa

Theo Báo cáo Thị trường nội địa Việt Nam 2025 do Bộ Công Thương công bố, đến năm 2025, dân số Việt Nam ước đạt khoảng 101 - 102 triệu người. Dù vẫn trong giai đoạn “dân số vàng”, với khoảng 67% dân số ở độ tuổi lao động, nhóm có mức tiêu dùng cao, song cơ cấu dân số đang chuyển dịch nhanh theo hướng già hóa.

margin: 15px auto;" />

Số liệu đầu năm 2025 cho thấy, Việt Nam hiện có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm gần 14% dân số; tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên đạt 9,3%. Những chỉ báo này khẳng định Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn “xã hội đang già hóa” theo tiêu chuẩn quốc tế. Cùng với đó, tuổi thọ trung bình đạt khoảng 74,6 - 74,7 tuổi, song tuổi thọ khỏe mạnh còn thấp, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm, dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe, thực phẩm an toàn và có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Song hành với già hóa dân số là sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu. Từ mức gần 10% dân số vào năm 2000, đến nay tầng lớp trung lưu đã chiếm khoảng 40% và được dự báo vượt 50% vào năm 2030 (theo World Data Lab). Sự mở rộng này tạo ra sức mua lớn, thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm, dịch vụ chất lượng cao trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, ô tô, thiết bị gia dụng, giáo dục, y tế, du lịch và giải trí.

Những chuyển dịch về nhân khẩu học và thu nhập đang góp phần quan trọng vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ chỗ phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu sang khai thác sâu hơn thị trường trong nước, một trụ cột tăng trưởng ngày càng mang ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế.

Cùng với đó, hành vi tiêu dùng của người Việt Nam cũng thay đổi rõ nét. Trong bối cảnh tiếp cận thông tin đa chiều và nhận thức ngày càng nâng cao, người tiêu dùng trở nên thận trọng, cân nhắc kỹ hơn trong các quyết định chi tiêu.

Những biến động của thị trường lao động trong năm 2025 khiến nhiều hộ gia đình có xu hướng tiết giảm chi tiêu cho các mặt hàng không thiết yếu, trong khi vẫn duy trì mức chi ổn định cho các nhu yếu phẩm như thực phẩm, y tế và giáo dục.

Đáng chú ý, người tiêu dùng ngày càng ưu tiên giá trị và trải nghiệm thay vì chỉ quan tâm đến giá cả. Đánh giá từ người dùng thực, thông tin minh bạch và khuyến nghị từ cộng đồng đang có sức ảnh hưởng lớn hơn so với quảng cáo truyền thống hay các chương trình khuyến mãi ngắn hạn. Điều này cho thấy thị trường tiêu dùng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển “trưởng thành” hơn.

Trong bối cảnh đó, công nghệ số tiếp tục đóng vai trò chất xúc tác quan trọng. Thương mại điện tử duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm; riêng năm 2025, quy mô thị trường ước đạt khoảng 32 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 3 thị trường thương mại điện tử lớn nhất Đông Nam Á. Người tiêu dùng đã hình thành thói quen mua sắm đa kênh, kết hợp linh hoạt giữa thương mại truyền thống và nền tảng số.

Song song, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng phổ biến. Việc triển khai Nghị quyết số 87/NQ-CP về thí điểm sử dụng tài khoản viễn thông để thanh toán các dịch vụ giá trị nhỏ đã góp phần mở rộng thanh toán số, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, tạo nền tảng cho phát triển thị trường nội địa hiện đại và bao trùm.

Đẩy mạnh logistics số, nâng chuẩn hàng hóa nội địa

Sự phát triển của thương mại điện tử và bán lẻ đa kênh đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với logistics và chuỗi cung ứng. Hiện nay, logistics phục vụ thương mại điện tử là một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất, với tốc độ trên 20% mỗi năm. Các nền tảng giao nhận tự động, trung tâm phân loại ứng dụng robot, cùng AI và dữ liệu lớn đang làm thay đổi căn bản cách thức hàng hóa được lưu chuyển.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề Hội nghị công bố các quyết định tổ chức và công tác nhân sự Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) diễn ra sáng 5/1, ông Nguyễn Minh Tiến - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp cho biết, đối với thị trường trong nước, đặc biệt là nhóm người tiêu dùng trẻ, xu hướng mua sắm trên các nền tảng thương mại điện tử, nhất là mạng xã hội, đang phát triển rất mạnh. Thực tế này đòi hỏi hoạt động xúc tiến thương mại phải chuyển dịch tương ứng, lấy thương mại điện tử và truyền thông số làm trọng tâm.

Theo ông Nguyễn Minh Tiến, năm 2025, thương mại điện tử tăng trưởng khoảng 25%, cao hơn nhiều so với mức tăng 9 - 10% của tổng mức bán lẻ. Đây là dư địa lớn để thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa nội địa thông qua các kênh phân phối hiện đại, song cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin sản phẩm.

Trước thực tế đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai cấp mã QR và mã truy xuất nguồn gốc cho từng sản phẩm.

Mới đây nhất, cuối tháng 12/2025, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng đã chủ trì Hội nghị giới thiệu nền tảng truy xuất nguồn gốc ngành nông nghiệp và môi trường, trước mắt áp dụng cho các sản phẩm chủ lực, sau đó mở rộng ra hầu hết các mặt hàng nông sản lưu thông trên thị trường.

Theo ông Nguyễn Minh Tiến, mục tiêu là để mỗi sản phẩm bán ra thị trường nội địa cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn tương đương hàng xuất khẩu. Muốn vậy, cần xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, bảo đảm khả năng truy xuất đến từng sản phẩm trong suốt chuỗi giá trị, từ sản xuất đến bàn ăn người tiêu dùng.

"Với hai đột phá then chốt là tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh xúc tiến trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, việc khai thác thị trường trong nước sẽ ngày càng hiệu quả hơn. Qua đó, từng bước khắc phục những tồn tại trước đây; giúp người tiêu dùng trong nước được thụ hưởng các sản phẩm nông sản Việt Nam có giá trị cao, chất lượng và tiêu chuẩn không thua kém hàng xuất khẩu", ông Nguyễn Minh Tiến nói.

Giai đoạn 2026 - 2030, thị trường nội địa Việt Nam được dự báo tăng trưởng ổn định nhờ nền tảng vĩ mô tích cực, thu nhập cải thiện và chuyển đổi số sâu rộng. Sự đan xen giữa số hóa và già hóa dân số sẽ tái định hình hành vi tiêu dùng, buộc doanh nghiệp chuyển sang mô hình linh hoạt, đa tầng và cá nhân hóa. Nếu nắm bắt hiệu quả các xu hướng này, thị trường nội địa sẽ trở thành nền tảng cho một nền thương mại hiện đại, bền vững và bao trùm, đóng góp quan trọng cho mục tiêu phát triển kinh tế số đến năm 2030.