Ngân hàng đóng vai trò “đầu tàu” trong nâng chuẩn quản trị rủi ro

19/02/2026 - 15:026 phút đọc

(Banker.vn) Trao đổi với Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, ông Tô Quốc Hưng, Giám đốc quốc gia Việt Nam, Hiệp hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) nhận định, hệ thống ngân hàng đang giữ vai trò kênh dẫn vốn chủ đạo, là “huyết mạch” của nền kinh tế. Khi ngân hàng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, tác động lan tỏa sẽ rất rộng, giúp chuẩn hóa quản trị và định giá rủi ro cho toàn thị trường.

TRAO ĐỔI VỚI TẠP CHÍ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH TIỀN TỆ, ÔNG TÔ QUỐC HƯNG, GIÁM ĐỐC QUỐC GIA VIỆT NAM, HIỆP HỘI KẾ TOÁN CÔNG CHỨNG ANH QUỐC (ACCA) NHẬN ĐỊNH, HỆ THỐNG NGÂN HÀNG ĐANG GIỮ VAI TRÒ KÊNH DẪN VỐN CHỦ ĐẠO, LÀ “HUYẾT MẠCH” CỦA NỀN KINH TẾ. KHI NGÂN HÀNG TIỆM CẬN CÁC CHUẨN MỰC QUỐC TẾ, TÁC ĐỘNG LAN TỎA SẼ RẤT RỘNG, GIÚP CHUẨN HÓA QUẢN TRỊ VÀ ĐỊNH GIÁ RỦI RO CHO TOÀN THỊ TRƯỜNG.

margin: 15px auto;" />

Phóng viên: Trong bức tranh quản trị rủi ro tài chính của Việt Nam hiện nay, ông đánh giá như thế nào về vai trò đầu tàu của hệ thống ngân hàng? ACCA ghi nhận những chuyển biến tích cực nào từ ngành Ngân hàng trong thời gian qua?

Ông Tô Quốc Hưng: Trong bức tranh quản trị rủi ro tài chính của Việt Nam, hệ thống ngân hàng đóng vai trò đầu tàu vì đây là kênh dẫn vốn chủ đạo, mà vốn chính là “huyết mạch” của nền kinh tế. Khi ngân hàng tiệm cận và vận hành theo các chuẩn mực quốc tế, tác động lan tỏa sẽ rất rộng, từ chuẩn hóa quản trị, nâng tính minh bạch thông tin, đến nâng cao quy định, chất lượng thẩm định tín dụng và định giá rủi ro cho toàn thị trường.

Từ góc độ ACCA, chúng tôi ghi nhận một số chuyển biến tích cực rõ nét của ngành Ngân hàng trong thời gian qua:

Thứ nhất, hội nhập chuẩn mực và minh bạch hóa thông tin. Việt Nam đã có “đề án/lộ trình” áp dụng IFRS (Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế) ở cấp quốc gia, tạo nền tảng để các tổ chức, trong đó có ngân hàng, nâng khả năng so sánh và chất lượng báo cáo tài chính. Các cuộc hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế cũng như đào tạo về chuẩn mực quốc tế diễn ra thường xuyên và ở nhiều cấp độ.

Thứ hai, dịch chuyển mạnh sang quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế. Tại Việt Nam, nhiều ngân hàng đã triển khai sâu hơn các cấu phần Basel II và tiệm cận Basel III.

Thứ ba, tài chính bền vững/ESG được tích hợp dần vào tín dụng và quản trị rủi ro. Khung định hướng phát triển “ngân hàng xanh” được phát triển rộng rãi, qua đó thúc đẩy dòng vốn vào các dự án xanh và quản trị rủi ro môi trường – xã hội trong hoạt động cấp tín dụng. Các ngân hàng đã thực hành báo cáo phát triển bền vững nhiều hơn trong 2 năm trở lại đây. Đặc biệt, nhiều chuẩn báo cáo bền vững quốc tế đang được áp dụng tại Việt Nam như IFRS S1/S2. Các chuẩn tín dụng bền vững, tín dụng xanh được xây dựng và áp dụng tại một số ngân hàng (có tham khảo các chuẩn mực quốc tế như ICMA). Những điều này tạo cơ hội cho ngân hàng nâng cấp hệ thống dữ liệu, đo lường, công bố thông tin liên quan rủi ro bền vững, đặc biệt là khí hậu.

Phóng viên: Như ông vừa nói, các ngân hàng Việt Nam đã và đang áp dụng nhiều chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III, IFRS, mô hình ba tuyến phòng thủ… Theo ông, việc này giúp nâng chuẩn quản trị rủi ro của toàn hệ thống ra sao và cần làm gì để ngân hàng tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt?

Ông Tô Quốc Hưng: Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế đang nâng chuẩn quản trị rủi ro cho toàn bộ hệ thống.

Cụ thể, kỷ luật vốn và sức chống chịu (Basel) làm giảm thiểu rủi ro, gia tăng bộ đệm vốn và tăng cường công bố thông tin, giúp hệ thống bền vững hơn trước cú sốc.

Về minh bạch và khả năng so sánh (IFRS), chuẩn mực này giúp tăng tính minh bạch và khả năng so sánh trong kế toán so với quốc tế, đồng thời, tăng khả năng định giá và giám sát rủi ro dựa trên thông tin chất lượng cao và hỗ trợ thu hút vốn quốc tế theo chuẩn báo cáo chung.

Ngân hàng theo đó nên xây dựng đồng bộ hệ thống thông tin, quản trị dữ liệu đồng thời với việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế nhiều hơn. Bên cạnh đó, ngân hàng nên tập trung phát triển những mô hình quản trị rủi ro AI trong bối cảnh AI được ứng dụng ngày càng nhiều và xuất hiện những rủi ro mới như thiên lệch thuật toán, đạo đức…

Phóng viên: Trước xu hướng số hóa mạnh mẽ, rủi ro công nghệ, rủi ro mô hình và rủi ro gian lận gia tăng nhanh, theo ông, ngành Ngân hàng có thể đóng vai trò gì trong việc hình thành “chuẩn mực chung” về quản trị rủi ro cho các lĩnh vực kinh tế khác?

Ông Tô Quốc Hưng: Theo tôi, ngân hàng có thể đóng vai trò thiết lập và nâng cao tiêu chuẩn, định hướng theo các chuẩn mực quốc tế. Cụ thể là chuẩn hóa thông tin qua kênh tín dụng. Các ngân hàng có thể xây dựng và yêu cầu khách hàng/doanh nghiệp cung cấp dữ liệu rủi ro (tài chính, vận hành, an ninh mạng, ESG/khí hậu) theo cấu trúc thống nhất, tạo điều kiện cho thị trường hình thành “ngôn ngữ chung”. Ví dụ, tham khảo chuẩn mực IFRS S1/S2, các ngân hàng có thể định hướng chuẩn hóa cách mô tả rủi ro bền vững.

Phóng viên: Trên thực tế, nhân lực tài chính – kế toán – quản trị rủi ro của ngành Ngân hàng đang chịu áp lực lớn về tiêu chuẩn nghề nghiệp và năng lực chuyên môn. Ông đánh giá thế nào về chất lượng nhân lực hiện nay và khuyến nghị gì để ngân hàng tiếp tục dẫn dắt trong nâng chuẩn nhân lực tài chính quốc gia?

Ông Tô Quốc Hưng: ACCA nhìn nhận áp lực nhân lực trong ngân hàng hiện nay là áp lực cần thay đổi theo hướng:

Một là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực theo các chuẩn mực ngày càng cao của quốc tế (Basel III, IFRS, IFRS S1, S2, dữ liệu rủi ro, an ninh mạng, khung đạo đức AI).

Hai là, cải thiện sự thiếu hụt kỹ năng kết hợp giữa nhiều nhóm từ tài chính, công nghệ, quản trị rủi ro và phát triển bền vững. Nguồn nhân lực ngày nay sẽ cần nhiều nhóm kỹ năng chuyên sâu nhằm đáp ứng tốt được công việc ngày một phức tạp.

Để giải quyết vấn đề này, tôi có một số khuyến nghị:

Thứ nhất, xây dựng Khung năng lực (Competency Framework) theo vị trí việc làm và gắn với lộ trình nghề nghiệp rõ ràng.

Thứ hai, triển khai hệ thống học tập và hồ sơ năng lực số (LMS + skills profile) để cá nhân hóa lộ trình học, theo dõi chứng chỉ/kỹ năng theo vị trí.

Thứ ba, kết nối chứng chỉ/chuẩn quốc tế, tích hợp nội dung đào tạo với chứng nhận quốc tế để đồng bộ ngôn ngữ nghề nghiệp và giảm khoảng cách kỹ năng.

Thứ tư, quy định số giờ cập nhật kiến thức (CPD) bắt buộc hằng năm. Có thể tham khảo thông lệ CPD của ACCA khi yêu cầu phần lớn hội viên hoàn thành 40 giờ/năm.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!