Một loại hạt "ngoại nhập" đang giúp xuất khẩu Việt Nam thu hàng trăm triệu USD mỗi năm

26/01/2026 - 18:204 phút đọc

(Banker.vn) Một loại hạt bất ngờ trở thành "ngôi sao mới" của xuất khẩu Việt Nam, với kim ngạch tăng hơn 70% và tiến sát mốc nửa tỷ USD.

Rau quả lập kỷ lục mới, nhưng "ngôi sao" tăng trưởng lại không đến từ vườn cây Việt

Năm 2025 khép lại với một cột mốc đáng chú ý của ngành rau quả Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 8,5 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm trước và xác lập mức cao nhất từ trước tới nay. Động lực chính vẫn đến từ những mặt hàng quen thuộc như sầu riêng, dừa hay thanh long – các loại trái cây đã trở thành trụ cột xuất khẩu trong nhiều năm.

margin: 15px auto;" />

Tuy nhiên, bức tranh năm qua xuất hiện một điểm sáng rất khác: nhóm hạt dinh dưỡng, đặc biệt là hạt dẻ cười và hạnh nhân, bất ngờ vươn lên mạnh mẽ và trở thành các mặt hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất toàn ngành rau quả.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, riêng hạt dẻ cười đã mang về gần 466 triệu USD trong năm 2025, tăng hơn 72% so với năm trước. Quy mô kim ngạch này vượt qua nhiều loại trái cây vốn được xem là thế mạnh truyền thống của Việt Nam như chuối, chanh, mít hay dứa. Cùng lúc, hạnh nhân cũng ghi nhận kim ngạch hơn 215 triệu USD, tăng trên 60% và lần đầu tiên góp mặt trong nhóm 10 mặt hàng rau quả xuất khẩu lớn nhất.

Sự bứt phá này khiến không ít người ngạc nhiên, bởi Việt Nam gần như không có vùng nguyên liệu quy mô lớn cho hai loại hạt trên. Nhưng chính điều đó lại phản ánh một xu hướng đang diễn ra rất rõ trong hoạt động xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam.

Không trồng nhiều nhưng vẫn xuất khẩu mạnh: Việt Nam bước sâu vào chuỗi chế biến và trung chuyển

Trên thực tế, hạt dẻ cười và hạnh nhân chủ yếu được nhập khẩu từ các quốc gia sản xuất lớn như Mỹ, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Sau khi về Việt Nam, các doanh nghiệp trong nước thực hiện rang sấy, tách vỏ, phân loại, đóng gói hoặc chế biến sâu trước khi xuất khẩu sang các thị trường châu Á và một số nước phát triển.

Giá trị của sản phẩm vì thế không nằm ở khâu trồng trọt, mà nằm ở năng lực chế biến, kiểm soát chất lượng và hệ thống thương mại.

Mô hình này cho thấy vai trò của Việt Nam đang dịch chuyển rõ rệt từ một quốc gia xuất khẩu nông sản thô sang trung tâm chế biến và phân phối thực phẩm giá trị cao trong khu vực. Thay vì chỉ bán những thứ “trồng được trong nước”, doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào những sản phẩm “xử lý được” – nơi biên lợi nhuận đến từ công nghệ chế biến, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và logistics.

Một yếu tố quan trọng thúc đẩy là chính sách thuế nhập khẩu ưu đãi. Từ cuối tháng 3/2025, thuế MFN đối với hạt dẻ cười giảm mạnh từ 15% xuống 5%, còn hạnh nhân giảm từ 10% xuống 5%. Việc hạ thuế sâu giúp chi phí nguyên liệu đầu vào giảm đáng kể, đặc biệt với nguồn cung lớn từ Mỹ là quốc gia sản xuất hai loại hạt này hàng đầu thế giới.

Nhờ đó, doanh nghiệp Việt Nam có thể nhập khẩu nguyên liệu với giá cạnh tranh hơn, đẩy mạnh chế biến rồi xuất khẩu trở lại các thị trường có nhu cầu cao.

Xu hướng tiêu dùng toàn cầu và cơ hội mới cho xuất khẩu thực phẩm Việt

Đằng sau con số tăng trưởng ấn tượng của hạt dẻ cười và hạnh nhân là sự dịch chuyển mạnh mẽ của xu hướng tiêu dùng toàn cầu. Tại Mỹ – thị trường tiêu thụ hạt dẻ cười lớn nhất thế giới với kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này trong 10 tháng năm 2025 đã đạt khoảng 2,46 tỷ USD, chiếm hơn 6% tổng giá trị nhập khẩu rau quả.

Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các loại hạt giàu dinh dưỡng, tốt cho tim mạch, ít đường và phù hợp với chế độ ăn lành mạnh. Các sản phẩm snack từ hạt, sữa hạt, thực phẩm eat-clean hay thực phẩm thể thao đều góp phần kéo nhu cầu tăng mạnh trong nhiều năm qua.

Việt Nam đang tận dụng khá tốt lợi thế về vị trí địa lý trung chuyển tại châu Á, chi phí logistics tương đối cạnh tranh, cùng năng lực chế biến thực phẩm ngày càng nâng cao. Hệ thống cảng biển lớn, chuỗi kho lạnh và mạng lưới xuất khẩu sẵn có từ ngành thủy sản và trái cây giúp việc mở rộng sang nhóm hạt dinh dưỡng diễn ra nhanh hơn nhiều quốc gia trong khu vực.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng lưu ý rằng tăng trưởng của nhóm sản phẩm này hiện chủ yếu dựa trên hoạt động thương mại và chế biến, chưa gắn với vùng nguyên liệu trong nước. Điều đó đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn về nguồn gốc xuất xứ, an toàn thực phẩm và truy xuất chuỗi cung ứng, đặc biệt khi xuất khẩu sang các thị trường có tiêu chuẩn cao như Mỹ và EU.

Dù còn thách thức, sự bứt phá của hạt dẻ cười và hạnh nhân cho thấy một hướng đi rất đáng chú ý của xuất khẩu Việt Nam trong giai đoạn tới: không chỉ dựa vào lợi thế nông nghiệp truyền thống, mà mở rộng sang các phân khúc thực phẩm giá trị gia tăng cao, nơi Việt Nam có thể trở thành trung tâm chế biến và trung chuyển quan trọng của khu vực.