Lợi thế tự chủ apatit thu hẹp, Hóa chất Đức Giang đứng trước một bài toán khó
11/03/2026 - 15:264 phút đọc
(Banker.vn) Việc phải tăng tỷ lệ mua ngoài và nhập khẩu apatit khiến lợi thế tự chủ nguyên liệu của Hóa chất Đức Giang thu hẹp, tạo áp lực lên chi phí sản xuất.
Lợi thế nguyên liệu suy giảm
Hóa chất Đức Giang từ lâu được xem là một trong những doanh nghiệp hóa chất lớn của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất các sản phẩm từ phốt pho, bao gồm phốt pho vàng (P4), axit photphoric, phân bón và phụ gia thức ăn chăn nuôi. Nhờ sở hữu nguồn nguyên liệu apatit trong nước, doanh nghiệp từng duy trì lợi thế đáng kể về chi phí so với nhiều nhà sản xuất trong khu vực.
margin: 15px auto;" />Tuy nhiên, từ cuối năm 2025, bối cảnh ngành khai khoáng bắt đầu có những thay đổi đáng chú ý. Theo Chứng khoán HSC, cơ quan quản lý đã tăng cường rà soát hoạt động khai thác khoáng sản và các tiêu chuẩn môi trường, đặc biệt tại khu vực Lào Cai, đây là nơi tập trung nhiều mỏ apatit lớn của cả nước.
Trong quá trình rà soát này, một số khu vực khai thác của Hóa chất Đức Giang, trong đó có mỏ 19B và mỏ 25 tại Lào Cai đã phải tạm dừng hoạt động để hoàn thiện các thủ tục và điều kiện liên quan đến giấy phép cũng như yêu cầu môi trường.
Sự gián đoạn này khiến mô hình tự chủ nguyên liệu của doanh nghiệp bị ảnh hưởng đáng kể. Theo Chứng khoán HSC, trước đây Hóa chất Đức Giang có thể tự khai thác khoảng 80% nhu cầu apatit phục vụ sản xuất. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, công ty phải chuyển sang mua nguyên liệu từ các nhà cung cấp trong nước và nhập khẩu để duy trì hoạt động sản xuất.
Việc phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung bên ngoài đồng nghĩa với chi phí đầu vào tăng lên, đồng thời phát sinh thêm chi phí logistics và vận chuyển. Điều này khiến lợi thế chi phí vốn là nền tảng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nhiều năm qua phần nào bị thu hẹp.
Áp lực chi phí trong năm 2026
Bên cạnh yếu tố nguyên liệu, hoạt động sản xuất của Hóa chất Đức Giang trong năm 2026 còn chịu tác động từ kế hoạch bảo dưỡng định kỳ tại một số nhà máy. Theo Chứng khoán HSC, doanh nghiệp đang thực hiện chu kỳ bảo trì ba năm một lần đối với các dây chuyền sản xuất axit và phân bón, với thời gian dừng máy khoảng một tháng.
Khi kết hợp với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, tổng thời gian gián đoạn hoạt động trong quý đầu năm có thể kéo dài gần 40 ngày. Việc dừng sản xuất tạm thời này dự kiến ảnh hưởng nhất định tới sản lượng trong giai đoạn đầu năm, trong khi chi phí nguyên liệu vẫn duy trì ở mức cao.
Trong năm 2025, Hóa chất Đức Giang ghi nhận doanh thu hơn 11.200 tỷ đồng, tăng hơn 14% so với năm trước. Tuy vậy, lợi nhuận chỉ tăng nhẹ do chi phí nguyên liệu gia tăng, phản ánh những dấu hiệu đầu tiên của sự thay đổi trong cấu trúc chi phí của doanh nghiệp.
Bước sang năm 2026, khi tỷ lệ tự chủ nguyên liệu giảm mạnh và doanh nghiệp phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn apatit mua ngoài, biên lợi nhuận có thể tiếp tục chịu áp lực trong ngắn hạn.
Thị trường phốt pho xuất hiện yếu tố hỗ trợ
Trong khi chi phí đầu vào gia tăng, thị trường phốt pho vàng vốn là sản phẩm chủ lực của Hóa chất Đức Giang lại xuất hiện một số yếu tố hỗ trợ nhất định.
Theo Chứng khoán HSC, một sự cố tại nhà máy phốt pho ở Lào Cai vào đầu năm 2026 đã khiến khoảng 20% công suất sản xuất phốt pho vàng của Việt Nam tạm thời bị gián đoạn. Diễn biến này có thể khiến nguồn cung trên thị trường thắt chặt trong ngắn hạn và tạo điều kiện để giá bán cải thiện.
Giá phốt pho vàng trên thị trường quốc tế vì vậy có xu hướng tăng trở lại sau giai đoạn suy giảm trước đó. Tuy nhiên, mức cải thiện này vẫn khó có thể bù đắp hoàn toàn áp lực chi phí nguyên liệu mà doanh nghiệp đang phải đối mặt.
Bên cạnh đó, chính sách thuế xuất khẩu mới đối với phốt pho vàng cũng tạo thêm yếu tố tác động tới hoạt động kinh doanh. Theo Chứng khoán HSC, thuế xuất khẩu đối với sản phẩm này đã được điều chỉnh từ mức 5% lên 10% từ năm 2026 và dự kiến tăng lên 15% từ năm 2027.
Doanh nghiệp tái cân bằng mô hình hoạt động
Dù đối mặt với những thách thức trong ngắn hạn, Hóa chất Đức Giang vẫn đang triển khai nhiều dự án nhằm mở rộng năng lực sản xuất và đa dạng hóa danh mục sản phẩm. Trong đó, dự án nhà máy hóa chất tại Nghi Sơn được kỳ vọng sẽ bắt đầu đóng góp vào hoạt động kinh doanh từ cuối năm 2026.
Theo Chứng khoán HSC, khi các mỏ apatit trong nước hoàn tất quá trình rà soát và có thể khai thác trở lại, tỷ lệ tự chủ nguyên liệu của doanh nghiệp dự kiến sẽ từng bước được khôi phục, giúp giảm bớt áp lực chi phí trong các năm tiếp theo.
Những biến động trong môi trường khai khoáng và chi phí nguyên liệu đang buộc Hóa chất Đức Giang bước vào giai đoạn điều chỉnh mô hình hoạt động. Tuy vậy, với nền tảng sản xuất hóa chất phốt pho đã được xây dựng trong nhiều năm, doanh nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng hóa chất công nghiệp của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực phân bón, phụ gia thức ăn chăn nuôi và hóa chất cơ bản.