Hủy tư cách đại chúng: Câu chuyện không chỉ của riêng PV GAS

06/01/2026 - 23:353 phút đọc

(Banker.vn) Nhiều doanh nghiệp lớn, trong đó có PV GAS và các đơn vị thuộc ngành năng lượng, đang đứng trước nguy cơ mất tư cách công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông ngày càng cô đặc, khiến tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành không còn đáp ứng quy định hiện hành.

Cuối năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận thêm nhiều doanh nghiệp quy mô lớn rơi vào tình trạng không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng, chủ yếu do tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn ở mức quá cao, khiến phần cổ phiếu nắm giữ bởi nhà đầu tư nhỏ lẻ bị thu hẹp đáng kể.

margin: 15px auto;" />

Ngày 31/12, Tổng Công ty Khí Việt Nam – Công ty CP (PV GAS, HOSE: GAS) công bố thông tin về cơ cấu cổ đông căn cứ trên báo cáo tài chính quý III/2025 và danh sách cổ đông chốt ngày 29/8/2025.

Theo đó, doanh nghiệp có tổng cộng 17.495 cổ đông. Trong số này, cổ đông lớn duy nhất là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) đang nắm giữ tới 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. Phần còn lại, tương đương 4,24%, thuộc về 17.494 cổ đông khác.

Với cơ cấu này, PV GAS chưa đáp ứng quy định về công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán hiện hành, cụ thể là yêu cầu tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Doanh nghiệp cho biết đang làm việc với cổ đông lớn và báo cáo các cơ quan quản lý để tìm phương án xử lý phù hợp.

Tình trạng tương tự cũng đang diễn ra tại Công ty CP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D, mã PGD). Theo danh sách cổ đông chốt ngày 8/12/2025, công ty mẹ PV GAS sở hữu 50,5% vốn điều lệ, trong khi hai cổ đông chiến lược Nhật Bản là Tokyo Gas Asia và Saibu Gas Holdings lần lượt nắm 25% và 21%. Như vậy, nhóm ba cổ đông lớn đang kiểm soát tới 96,5% vốn, còn lại chỉ 3,5% thuộc về 1.642 cổ đông nhỏ lẻ.

Không chỉ nhóm doanh nghiệp khí, trước đó vào tháng 11/2025, Tổng công ty Khoáng sản - TKV (VIMICO, mã KSV) cũng thông báo không còn đáp ứng điều kiện công ty đại chúng khi Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm giữ tới 98,1% vốn điều lệ.

Theo quy định, nếu sau một năm kể từ thời điểm không đáp ứng điều kiện mà doanh nghiệp vẫn không khắc phục được, công ty buộc phải nộp hồ sơ đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Hệ quả là cổ phiếu sẽ không đủ điều kiện niêm yết trên HOSE, HNX cũng như không còn được giao dịch trên UPCoM.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp có tên tuổi đã và đang rơi vào tình trạng tương tự. Điển hình là Công ty CP Bánh kẹo Bibica (BBC), khi cổ đông lớn Tập đoàn PAN nắm trên 98% vốn. Công ty CP Nước sạch Sông Đà cũng xin hủy tư cách đại chúng do hai cổ đông lớn kiểm soát gần như toàn bộ vốn điều lệ.

Tại Công ty CP Vinacafe Biên Hòa (VCF), đến cuối tháng 7/2025, Công ty TNHH MTV Masan Beverage – công ty con của Masan Consumer – nắm tới 98,79% cổ phiếu có quyền biểu quyết. Số cổ đông còn lại chỉ nắm giữ hơn 1% vốn.

Một trường hợp khác là Công ty CP Bao bì Biên Hòa, khi cổ đông lớn thuộc Thai Containers Group (Tập đoàn SCG Thái Lan) nắm hơn 94% vốn, khiến tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành xuống mức rất thấp.

Trước đó, trong năm 2024, hàng loạt doanh nghiệp như Dây Cáp điện Việt Nam, Điện Trà Vinh hay Chế tạo Điện Cơ Hà Nội cũng đã rời sàn hoặc hủy tư cách đại chúng vì lý do tương tự.

Diễn biến này cho thấy xu hướng cơ cấu cổ đông ngày càng cô đặc đang trở thành thách thức lớn đối với việc duy trì tư cách đại chúng của nhiều doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.