Hòa Phát xoay trục thị phần HRC sau giai đoạn đầu tư lớn

23/03/2026 - 09:094 phút đọc

(Banker.vn) Động lực chính phía sau sự bứt phá của Hòa Phát đến từ chiến lược đầu tư quy mô lớn tại Quảng Ngãi.

Cục diện thị phần HRC đảo chiều

Trong chuỗi giá trị ngành thép, thép cuộn cán nóng (HRC) giữ vai trò là nguyên liệu thượng nguồn, quyết định năng lực phát triển của nhiều ngành công nghiệp hạ nguồn như tôn mạ, ống thép, cơ khí chế tạo và xây dựng. Tại Việt Nam, chỉ một số ít doanh nghiệp có thể sản xuất HRC với quy mô lớn, trong đó nổi bật là Tập đoàn Hòa Phát và Formosa Hà Tĩnh.

margin: 15px auto;" />

Trong khoảng ba năm trở lại đây, cán cân thị phần HRC đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Giai đoạn đầu năm 2022, Formosa chiếm ưu thế khi nắm khoảng 60% thị phần, trong khi Hòa Phát ở mức thấp hơn đáng kể. Đến năm 2023, khoảng cách này thậm chí còn nới rộng khi thị phần của Hòa Phát giảm xuống quanh mức 35%, đẩy tỷ trọng của Formosa lên khoảng 65%.

Tuy nhiên, từ giữa năm 2023, cục diện bắt đầu đảo chiều. Hòa Phát từng bước mở rộng thị phần, vượt mốc 60% vào cuối năm 2025. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh việc gia tăng công suất mà còn cho thấy sự cải thiện rõ rệt về năng lực cung ứng. Riêng trong năm 2025, sản lượng HRC tiêu thụ của doanh nghiệp đạt khoảng 5 triệu tấn, tăng hơn 70% so với cùng kỳ, và dự kiến tiếp tục tăng lên khoảng 6,5 triệu tấn trong năm 2026 khi Khu liên hợp Dung Quất 2 vận hành ổn định hơn . Đà tăng này gắn chặt với việc dự án đi vào vận hành toàn phần từ cuối năm 2025, qua đó bổ sung nguồn cung đáng kể cho thị trường.

Lợi thế quy mô và bài toán cạnh tranh dài hạn

Động lực chính phía sau sự bứt phá của Hòa Phát đến từ chiến lược đầu tư quy mô lớn tại Quảng Ngãi. Hai khu liên hợp Dung Quất 1 và Dung Quất 2 với tổng vốn đầu tư khoảng 171.000 tỷ đồng đã tạo ra bước nhảy vọt về năng lực sản xuất. Sau khi hoàn tất, tổng công suất thép của doanh nghiệp được nâng lên khoảng 16 triệu tấn mỗi năm, trong đó sản lượng HRC ở mức cao, đủ khả năng đáp ứng phần lớn nhu cầu nội địa trong nhiều giai đoạn.

Không chỉ dừng lại ở quy mô, lợi thế của Hòa Phát còn đến từ mô hình sản xuất khép kín, giúp doanh nghiệp chủ động chi phí. Trong cấu trúc giá thành, các nguyên liệu đầu vào như than cốc, quặng sắt và thép phế chiếm tỷ trọng lớn, khiến biên lợi nhuận của ngành thép nói chung luôn nhạy cảm với biến động hàng hóa cơ bản. Mô hình sản xuất khép kín giúp doanh nghiệp chủ động chi phí, dù biên lợi nhuận vẫn chịu tác động từ biến động giá nguyên liệu đầu vào.

Một yếu tố khác góp phần thúc đẩy tiêu thụ HRC nội địa là chính sách phòng vệ thương mại. Việc áp dụng thuế chống bán phá giá đối với thép cuộn cán nóng nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc, đã tạo điều kiện cho sản phẩm trong nước gia tăng thị phần, qua đó góp phần tái phân bổ nhu cầu từ hàng nhập khẩu sang các nhà sản xuất nội địa . Đây được xem là yếu tố bổ trợ quan trọng bên cạnh năng lực nội tại của doanh nghiệp.

Ở chiều cầu, triển vọng của HRC vẫn gắn chặt với chu kỳ xây dựng và bất động sản. Nhu cầu thép trong nước được kỳ vọng cải thiện nhờ đầu tư công và sự phục hồi của thị trường nhà ở, dù vẫn còn những biến số cần theo dõi. Điều này cho thấy sự tăng trưởng của Hòa Phát không chỉ là câu chuyện nội tại mà còn phản ánh xu hướng vận động chung của nền kinh tế.

Trong khi Hòa Phát mở rộng nhanh về quy mô, Formosa Hà Tĩnh vẫn duy trì công suất thép thô khoảng 7 triệu tấn mỗi năm, với sản lượng HRC dao động từ 3 đến 3,5 triệu tấn. Thay vì chạy đua công suất, doanh nghiệp này đang chuyển hướng sang nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển các dòng thép giá trị gia tăng cao phục vụ ngành ô tô và cơ khí, đồng thời đẩy mạnh tự động hóa và tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất.

Song song với đó, yếu tố môi trường và công nghệ xanh ngày càng được chú trọng. Việc tối ưu tiêu thụ năng lượng, giảm phát thải carbon và đầu tư vào các hệ thống giám sát hiện đại đang trở thành một phần trong chiến lược dài hạn của doanh nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu.

Dù vậy, cạnh tranh trong ngành thép vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Áp lực từ thép giá rẻ nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại tại các thị trường xuất khẩu lớn, cùng với sự phụ thuộc vào chu kỳ bất động sản là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến triển vọng của toàn ngành. Trong bối cảnh đó, sự dịch chuyển thị phần HRC thời gian qua cho thấy cạnh tranh không chỉ nằm ở giá bán, mà còn là cuộc đua về quy mô, công nghệ và khả năng thích ứng với những biến động dài hạn của thị trường.