Hiểu kỹ hơn về công ty đại chúng

07/01/2026 - 14:054 phút đọc

(Banker.vn) Không phải mọi công ty cổ phần hay doanh nghiệp có cổ phiếu giao dịch trên sàn đều mặc nhiên được coi là công ty đại chúng

Công ty đại chúng là gì?

Theo Luật Chứng khoán 2019, công ty đại chúng trước hết phải là công ty cổ phần, tức là loại hình doanh nghiệp có quyền phát hành cổ phiếu. Trên nền tảng đó, pháp luật xác định tư cách công ty đại chúng thông qua hai trường hợp cụ thể, phản ánh bản chất huy động vốn từ xã hội và mức độ tham gia của công chúng đầu tư.

Thứ nhất, công ty cổ phần được coi là công ty đại chúng nếu có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, đồng thời tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải là cổ đông lớn nắm giữ. Điều kiện này cho thấy pháp luật không chỉ quan tâm đến quy mô vốn, mà còn đặc biệt nhấn mạnh đến yếu tố phân tán quyền sở hữu. Một doanh nghiệp chỉ thực sự mang tính “đại chúng” khi quyền lợi gắn với cổ phiếu được chia sẻ cho một tập hợp lớn các nhà đầu tư, thay vì tập trung vào một nhóm nhỏ.

margin: 15px auto;" />

Thứ hai, công ty cổ phần đã thực hiện chào bán thành công cổ phiếu lần đầu ra công chúng theo quy định của luật chứng khoán được công nhận trở thành công ty đại chúng. Trong trường hợp này, quá trình huy động vốn từ công chúng được xem là yếu tố quyết định. Khi doanh nghiệp đã tiếp cận trực tiếp nhà đầu tư đại chúng, yêu cầu về minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư phải được đặt ở mức cao hơn.

Thủ tục xác lập tư cách công ty đại chúng

Đối với các công ty cổ phần thuộc trường hợp đáp ứng điều kiện về vốn và cơ cấu cổ đông, pháp luật không công nhận tư cách công ty đại chúng ngay lập tức. Doanh nghiệp phải nộp hồ sơ đăng ký công ty đại chúng cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) trong thời hạn 90 ngày kể từ thời điểm hoàn thành việc góp vốn và đạt cơ cấu cổ đông theo quy định.

Sau khi tiếp nhận đầy đủ và hợp lệ hồ sơ đăng ký, hoặc báo cáo kết quả hoàn tất đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng, UBCKNN có trách nhiệm xác nhận việc hoàn tất đăng ký công ty đại chúng trong thời hạn 15 ngày. Thông tin về doanh nghiệp, bao gồm tên gọi, lĩnh vực hoạt động và các nội dung liên quan, sẽ được công bố công khai trên hệ thống thông tin của cơ quan quản lý. Đây là mốc thời gian đánh dấu việc doanh nghiệp chính thức bước vào khuôn khổ giám sát của thị trường chứng khoán.

Hồ sơ đăng ký công ty đại chúng gồm những gì?

Luật Chứng khoán 2019 quy định chi tiết về hồ sơ đăng ký công ty đại chúng, phản ánh yêu cầu cao về minh bạch thông tin ngay từ thời điểm xác lập tư cách pháp lý. Hồ sơ không chỉ bao gồm các giấy tờ pháp lý cơ bản như giấy đăng ký công ty đại chúng, điều lệ công ty hay giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, mà còn đòi hỏi bản công bố thông tin toàn diện về doanh nghiệp.

Bản công bố thông tin này phải phản ánh được bức tranh tổng thể về công ty, từ mô hình tổ chức, hoạt động kinh doanh, bộ máy quản lý, cơ cấu cổ đông cho đến tình hình tài chính và tài sản. Đặc biệt, báo cáo tài chính năm gần nhất phải được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập, nhằm bảo đảm độ tin cậy của các số liệu cung cấp cho nhà đầu tư. Trong trường hợp doanh nghiệp có biến động vốn điều lệ sau kỳ kế toán gần nhất, báo cáo tài chính cập nhật cũng phải được kiểm toán và bổ sung vào hồ sơ.

Việc yêu cầu danh sách cổ đông trong hồ sơ đăng ký cho thấy cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm đến yếu tố minh bạch về quyền sở hữu, qua đó hạn chế rủi ro che giấu cổ đông lớn hoặc thao túng cơ cấu cổ đông ngay từ giai đoạn đầu.

Quyền và nghĩa vụ phát sinh sau khi trở thành công ty đại chúng

Sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) xác nhận hoàn tất đăng ký, công ty đại chúng chính thức chịu sự điều chỉnh trực tiếp của Luật Chứng khoán. Nghĩa vụ đầu tiên và quan trọng nhất là công bố thông tin, bao gồm công bố định kỳ và công bố bất thường, nhằm bảo đảm nhà đầu tư có cơ sở tiếp cận thông tin kịp thời và đầy đủ.

Bên cạnh đó, công ty đại chúng phải tuân thủ các quy định về quản trị công ty, thực hiện đăng ký cổ phiếu tập trung tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam. Đối với các công ty đại chúng hình thành từ điều kiện vốn và cơ cấu cổ đông, cổ phiếu phải được đăng ký giao dịch trên hệ thống giao dịch dành cho chứng khoán chưa niêm yết trong 2 năm. Sau 2 năm, doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ xin niêm yết nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Trong khi đó, các công ty trở thành công ty đại chúng thông qua chào bán cổ phiếu ra công chúng phải đưa cổ phiếu vào niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trong thời hạn 30 ngày.