Hàng giả trên môi trường trực tuyến: Người tiêu dùng cần lên tiếng

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Vũ Văn Trung - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đã chỉ ra nhiều nguyên nhân, đồng thời đưa ra những khuyến nghị nhằm giải quyết vấn đề này.

Khiếu nại về thông tin sản phẩm gia tăng trên môi trường trực tuyến

- Thưa ông, những khiếu nại phổ biến nhất của người tiêu dùng liên quan đến thông tin sản phẩm, đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử và nền tảng bán hàng trực tuyến hiện nay là gì? Người tiêu dùng đang gặp khó khăn ra sao trong việc kiểm chứng thông tin trước khi mua hàng?

Ông Vũ Văn Trung: Cùng với sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, hoạt động mua bán ngày nay không chỉ diễn ra trực tiếp mà còn thông qua các nền tảng số và thương mại điện tử. Đây là xu thế tất yếu của xã hội và cũng là tín hiệu tích cực bởi người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn, tiếp cận hàng hóa thuận tiện hơn.

Tuy nhiên, chính sự thông thoáng của môi trường kinh doanh trực tuyến cũng tạo ra những kẽ hở nhất định. Một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng không gian mạng để đưa ra thị trường các sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, thậm chí có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Các phản ánh mà Hội tiếp nhận trong thời gian qua chủ yếu liên quan đến việc quảng cáo quá mức về công dụng sản phẩm, thông tin nguồn gốc chưa rõ ràng, hoặc hàng hóa thực nhận không đúng với nội dung giới thiệu trên các nền tảng bán hàng.

margin: 15px auto;" />

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc hàng giả, hàng nhái được phát hiện trong thời gian qua đều có dấu hiệu quảng bá rầm rộ trên môi trường trực tuyến trước khi bị cơ quan chức năng xử lý. Điều này cho thấy việc kiểm chứng thông tin đối với người tiêu dùng không hề dễ dàng, đặc biệt khi người mua chỉ có thể tiếp cận sản phẩm thông qua hình ảnh, video hoặc nội dung quảng cáo.

Tình trạng này ngày càng phức tạp và đặt ra yêu cầu phải xây dựng một môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh hơn. Điều đó không chỉ vì lợi ích của doanh nghiệp chân chính mà quan trọng hơn là bảo vệ sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

- Với thực trạng trên, Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam đã triển khai những hoạt động hỗ trợ nào để người tiêu dùng hiểu và sử dụng hiệu quả các quyền theo pháp luật, đồng thời trở thành “người giám sát thị trường” tích cực, có trách nhiệm, thưa ông?

Ông Vũ Văn Trung: Phương châm hoạt động của Hội là “Vì người tiêu dùng”. Vì vậy, trong mọi hoạt động, chúng tôi luôn hướng đến việc giúp người tiêu dùng tiếp cận thông tin đầy đủ và chính xác, tránh những thông tin sai lệch hoặc mang tính chất quảng cáo quá mức.

Một trong những khuyến nghị thường xuyên của Hội là người tiêu dùng cần thận trọng với những nội dung quảng cáo có dấu hiệu “tô hồng” sản phẩm. Trong môi trường kinh doanh trực tuyến, nhiều thông tin được đưa ra với mục đích thu hút sự chú ý, thậm chí có thể mang tính dụ dỗ. Nếu không có sự tỉnh táo cần thiết, người tiêu dùng rất dễ bị cuốn theo những lời giới thiệu hấp dẫn nhưng thiếu cơ sở kiểm chứng.

Bên cạnh đó, Hội cũng phát huy vai trò của hệ thống hội thành viên tại các địa phương. Hiện nay, việc tổ chức lại các hội thành viên tại một số tỉnh, thành phố đang được triển khai. Chúng tôi ủng hộ việc sớm ổn định tổ chức để các hội địa phương có thể hoạt động hiệu quả hơn, bám sát thực tiễn tại cơ sở và kịp thời tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng.

Một điểm quan trọng khác mà chúng tôi luôn nhấn mạnh là khi quyền lợi bị xâm phạm, người tiêu dùng cần lên tiếng. Nếu người tiêu dùng im lặng, cả Hội và các cơ quan chức năng đều rất khó nắm bắt thông tin để xử lý. Khi có phản ánh cụ thể, Hội sẽ có cơ sở để hỗ trợ, hướng dẫn người tiêu dùng và kiến nghị cơ quan quản lý vào cuộc khi cần thiết.

Nâng cao kỹ năng tiêu dùng số và cơ chế xử lý vi phạm

- Trước nguy cơ sản phẩm giả, quảng cáo sai sự thật và thông tin thiếu minh bạch, nhất là trên không gian mạng, theo ông, người tiêu dùng cần thay đổi những thói quen tiêu dùng nào để tự bảo vệ mình? Việc giáo dục tiêu dùng số nên bắt đầu từ đâu để hình thành văn hóa tiêu dùng an toàn và bền vững trong dài hạn?

Ông Vũ Văn Trung: Người tiêu dùng là lực lượng rất đông đảo trong xã hội. Bên cạnh những người đã có ý thức tốt về việc bảo vệ quyền lợi của mình, vẫn còn không ít trường hợp chưa có đầy đủ kiến thức và kỹ năng tiêu dùng, đặc biệt là trong môi trường số.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh như hiện nay, nếu kỹ năng tiêu dùng còn hạn chế thì người mua rất dễ vô tình tiếp cận và sử dụng các sản phẩm giả, kém chất lượng. Không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, điều này còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn của người tiêu dùng.

Vì vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức tiêu dùng cần được tăng cường. Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cùng với các hội thành viên ở địa phương đang phối hợp đẩy mạnh việc cung cấp thông tin, phổ biến kiến thức và cả kỹ năng tiêu dùng cho người dân.

Chúng tôi cho rằng, giáo dục tiêu dùng số nên bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức cơ bản, như: Biết kiểm tra thông tin sản phẩm, tìm hiểu nguồn gốc xuất xứ, so sánh thông tin từ nhiều nguồn và không vội tin vào các quảng cáo quá mức. Khi người tiêu dùng có đủ kiến thức và kỹ năng, họ sẽ trở thành “lá chắn” đầu tiên giúp hạn chế hàng giả, hàng kém chất lượng trên thị trường.

- Từ thực tiễn tiếp nhận và xử lý phản ánh của người tiêu dùng, Hội có kiến nghị gì, đồng thời cần cải thiện cơ chế tiếp nhận và giải quyết khiếu nại ra sao để người tiêu dùng phản ánh vi phạm thuận tiện hơn?

Ông Vũ Văn Trung: Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam cũng như các hội thành viên tại địa phương luôn mong muốn những phản ánh, kiến nghị của người tiêu dùng được tiếp nhận và xử lý kịp thời. Khi các vi phạm được xử lý nhanh và nghiêm minh, môi trường kinh doanh sẽ trở nên minh bạch và lành mạnh hơn.

Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính phát triển bền vững. Một thị trường minh bạch sẽ mang lại lợi ích cho toàn xã hội, từ sản xuất đến tiêu dùng.

Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn còn những kiến nghị của Hội chưa được triển khai mạnh mẽ như mong muốn. Vì vậy, chúng tôi cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng theo hướng nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả hơn, đặc biệt trong bối cảnh giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến.

Song song với đó, việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội và chính người tiêu dùng cũng rất quan trọng. Khi các bên cùng tham gia giám sát thị trường, những hành vi gian dối về thông tin sản phẩm sẽ khó có cơ hội tồn tại lâu dài.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Ông Vũ Văn Trung - Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam: Biết những kỹ năng cơ bản, như: Biết kiểm tra thông tin sản phẩm, tìm hiểu nguồn gốc xuất xứ, so sánh thông tin từ nhiều nguồn và không vội tin vào các quảng cáo quá mức sẽ là “lá chắn” đầu tiên giúp người tiêu dùng bảo vệ bản thân.