DNNN trên sàn chứng khoán: Nhận diện những ‘gã khổng lồ’ vốn hóa

13/03/2026 - 12:256 phút đọc

(Banker.vn) Dù có số lượng không lớn, khối doanh nghiệp nhà nước (DNNN) vẫn chiếm khoảng 30% vốn hóa toàn thị trường, mang về hàng trăm nghìn tỷ đồng lợi nhuận trong năm 2025.

Quy mô tài sản và vị thế lợi nhuận

Năm 2025, nhóm 10 DNNN có vốn hóa lớn nhất thị trường ghi nhận tổng lợi nhuận xấp xỉ 158.000 tỷ đồng. Nếu mở rộng phạm vi ra 51 DNNN đang niêm yết, tổng lợi nhuận ròng đạt khoảng 197.800 tỷ đồng, tăng khoảng 26% so với năm trước. Những con số này cho thấy khu vực doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối tiếp tục duy trì vai trò trụ cột trong cấu trúc lợi nhuận của thị trường chứng khoán.

Trong nhóm dẫn đầu, ngân hàng quốc doanh giữ vai trò chi phối rõ rệt. Dữ liệu từ Fitrade.vn cho thấy, năm 2025, Vietcombank ghi nhận lợi nhuận sau thuế khoảng 34.507 tỷ đồng; VietinBank đạt xấp xỉ 34.857 tỷ đồng; BIDV đạt khoảng 30.483 tỷ đồng. Riêng ba ngân hàng này đã tạo ra hơn 100.000 tỷ đồng lợi nhuận, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lợi nhuận khối DNNN niêm yết.

margin: 15px auto;" />

Xét về vốn hóa, dữ liệu tháng 2/2026 cho thấy Vietcombank vẫn là 'ông hoàng' trong khối DNNN trên sàn chứng khoán, ở mức khoảng đạt 571.528 tỷ đồng. Viettel Global và BIDV lần lượt đạt 368.301 tỷ đồng và 361.600 tỷ đồng; VietinBank đạt 299.804 tỷ đồng. Nhóm ngân hàng có vốn nhà nước chi phối chiếm khoảng 40% vốn hóa và gần 50% lợi nhuận của toàn khối DNNN niêm yết, phản ánh vai trò trung tâm của lĩnh vực tài chính ngân hàng trong cấu trúc lợi nhuận khu vực này.

Ở nhóm năng lượng và công nghiệp, PV GAS ghi nhận lợi nhuận khoảng 11.572 tỷ đồng; Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) đạt khoảng 5.200 tỷ đồng, tăng trưởng mạnh so với năm trước nhờ cải thiện biên lợi nhuận và sản lượng tiêu thụ. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) và Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) duy trì quy mô lợi nhuận lớn, gắn với đặc thù ngành tài sản cố định và hạ tầng.

Bức tranh này cho thấy DNNN niêm yết không chỉ chiếm tỷ trọng đáng kể về vốn hóa mà còn là một trong những động lực lợi nhuận quan trọng của thị trường.

Hiệu suất sinh lời và chất lượng tăng trưởng

Dù quy mô lợi nhuận lớn, tốc độ tăng trưởng và hiệu suất sinh lời giữa các doanh nghiệp không đồng đều. Vẫn theo dữ liệu Fitrade trong năm 2025, VietinBank tăng lợi nhuận khoảng 37%, BIDV tăng khoảng 19%, Viettel Global tăng hơn 50%. Ngược lại, Vietcombank chỉ tăng nhẹ khoảng 1,93%, phản ánh nền lợi nhuận đã ở mức cao và dư địa mở rộng không còn quá lớn.

Ở nhóm năng lượng, PV GAS ghi nhận mức tăng trưởng một chữ số, phụ thuộc vào diễn biến giá dầu và sản lượng khai thác. BSR có mức tăng trưởng đột biến nhưng mang tính chu kỳ cao, gắn chặt với chênh lệch giá sản phẩm và biến động thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong khi đó, một số doanh nghiệp như Vietnam Airlines (-3,06%) và Petrolimex (-3,89%) có kết quả kém tích cực hơn cùng kỳ, lợi nhuận suy giảm hoặc chưa phục hồi tương xứng với quy mô vốn hóa. Điều này cho thấy khối DNNN không phải một tập hợp đồng nhất mà bao gồm nhiều mô hình tài chính khác nhau. Trong đó, ngân hàng có biên lợi nhuận ổn định; doanh nghiệp năng lượng phụ thuộc chu kỳ; doanh nghiệp hạ tầng chịu ảnh hưởng của lưu lượng và tiến độ đầu tư.

So với toàn thị trường, tốc độ tăng lợi nhuận của khối DNNN năm 2025 thấp hơn mức tăng trưởng trung bình chung. Đây là yếu tố cần được nhìn nhận trong bối cảnh khu vực tư nhân đang gia tăng tốc độ mở rộng và tối ưu hóa hiệu suất vốn.

“

Kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh ''những cao điểm chiến lược chỉ huy" của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành "điểm tựa quốc gia" trong kỷ nguyên mới

Tổng Bí thư Tô Lâm

Bên cạnh lợi nhuận kế toán, chất lượng dòng tiền và cấu trúc bảng cân đối là thước đo quan trọng để đánh giá sức khỏe tài chính.

Nhóm ngân hàng quốc doanh có lợi thế về quy mô huy động và mạng lưới, song đồng thời phải duy trì hệ số an toàn vốn và quản trị rủi ro chặt chẽ. Quy mô tài sản hàng triệu tỷ đồng giúp tạo vai trò neo ổn định cho hệ thống tài chính, nhưng cũng khiến tốc độ tăng trưởng khó bứt phá mạnh.

Với nhóm doanh nghiệp hạ tầng như ACV, đặc thù tài sản cố định lớn và chu kỳ đầu tư dài khiến dòng tiền chịu áp lực đáng kể. Doanh nghiệp này hiện đã rót khoảng 34.000 tỷ đồng vào dự án sân bay Long Thành. Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, dòng tiền kinh doanh cả năm của ACV đạt 16.682 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 9.574 tỷ đồng cùng kỳ. Tuy nhiên, dòng tiền đầu tư âm 18.341 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với năm trước, khiến dòng tiền thuần cả năm âm hơn 2.000 tỷ đồng. Điều này phản ánh áp lực vốn trong giai đoạn mở rộng hạ tầng quy mô lớn.

Ở nhóm năng lượng – hóa dầu, lợi nhuận có thể tăng mạnh theo chu kỳ giá hàng hóa, nhưng tính ổn định phụ thuộc vào điều kiện thị trường quốc tế.

Một điểm đáng chú ý là nhiều DNNN vẫn duy trì chính sách cổ tức tiền mặt tương đối cao. Điều này đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước, song đồng thời đặt ra bài toán cân đối giữa chi trả và tái đầu tư nhằm nâng cao hiệu suất dài hạn.

Tổng lợi nhuận gần 200.000 tỷ đồng của 51 DNNN niêm yết trong năm 2025 khẳng định vai trò trụ cột của khu vực này. Tuy nhiên theo một số chuyên gia, sự chênh lệch về tăng trưởng, hiệu suất sinh lời và chất lượng dòng tiền cho thấy quy mô lớn không đồng nghĩa với hiệu quả vượt trội.

Cùng quan điểm này, MBS trong báo cáo triển vọng Việt Nam 2026 có phân tích, khu vực doanh nghiệp có vốn nhà nước hiện đóng góp khoảng 29% GDP và giữ vai trò chi phối ở nhiều chỉ tiêu then chốt như tổng tài sản, doanh thu và thị phần. Không ít đơn vị còn nắm lợi thế đặc thù, thậm chí vị thế gần như độc quyền trong các lĩnh vực trọng yếu như hàng không, dầu khí hay hạ tầng năng lượng. Tuy nhiên, xét trên bình diện hiệu suất sử dụng vốn và năng lực quản trị, kết quả đạt được vẫn chưa hoàn toàn tương xứng với quy mô nguồn lực đang nắm giữ.

Chứng khoán MBS kỳ vọng, nếu Nghị quyết 68 từng tạo cú hích quan trọng cho khu vực kinh tế tư nhân, thì Nghị quyết 79 sẽ mở ra một chu kỳ điều chỉnh mới đối với kinh tế nhà nước, tập trung vào tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế quản lý vốn và chuẩn mực vận hành.

Bước sang năm 2026, sự chú ý của thị trường có thể hướng nhiều hơn tới các doanh nghiệp có vốn nhà nước đầu ngành, sở hữu nền tảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định, ROE duy trì trên 10% và đang giao dịch ở mức định giá tương đối hấp dẫn so với tiềm năng dài hạn

Trong bối cảnh Nghị quyết 79 đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và chuẩn mực quản trị, sức khỏe tài chính của khối DNNN cần được đánh giá không chỉ qua tổng lợi nhuận, mà còn qua hiệu suất trên mỗi đồng vốn nhà nước và khả năng thích ứng với chu kỳ ngành. Việc duy trì vai trò dẫn dắt thị trường sẽ phụ thuộc vào khả năng tối ưu hóa ROE, kiểm soát đòn bẩy và nâng cao chất lượng tăng trưởng trong những năm tới.