Cổ phiếu phòng thủ - Lựa chọn dành cho nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp

22/01/2026 - 11:484 phút đọc

(Banker.vn) Khi rủi ro gia tăng và tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng, cổ phiếu phòng thủ thường được nhắc đến nhiều hơn

Cổ phiếu phòng thủ được định nghĩa như thế nào?

Cổ phiếu phòng thủ là cổ phiếu của các doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực cung cấp hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cho đời sống và xã hội. Điểm chung của các doanh nghiệp này là nhu cầu tiêu dùng tương đối ổn định, ít bị tác động bởi chu kỳ tăng trưởng hay suy thoái của nền kinh tế. Ngay cả khi thu nhập người dân bị ảnh hưởng, các khoản chi cho thực phẩm, điện, nước hay chăm sóc sức khỏe vẫn khó có thể cắt giảm mạnh.

Những nhóm ngành mang tính phòng thủ phổ biến trên thị trường

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, nhóm tiêu dùng thiết yếu là một trong những đại diện rõ nét nhất của cổ phiếu phòng thủ. Các doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, đồ uống hoặc phân phối hàng hóa thiết yếu thường sở hữu thị phần ổn định, thương hiệu quen thuộc và hệ thống phân phối rộng khắp. Nhờ đó, ngay cả khi sức mua chung suy yếu, mức độ sụt giảm doanh thu của nhóm này thường không quá lớn so với các ngành khác.

Nhóm điện, nước và tiện ích công cộng cũng mang đậm tính phòng thủ nhờ gắn liền với nhu cầu sinh hoạt cơ bản của nền kinh tế. Với đặc thù hoạt động ổn định, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp trong nhóm này tương đối dễ dự báo. Ngoài ra, không ít doanh nghiệp duy trì chính sách cổ tức tiền mặt đều đặn, qua đó tạo sức hấp dẫn đối với những nhà đầu tư ưu tiên thu nhập ổn định.

Bên cạnh đó, nhóm y tế và dược phẩm được xem là lĩnh vực có khả năng chống chịu tốt trước biến động kinh tế. Nhu cầu khám chữa bệnh và sử dụng thuốc gần như không phụ thuộc vào chu kỳ tăng trưởng, thậm chí còn có xu hướng gia tăng trong dài hạn bởi quá trình già hóa dân số và nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống. Điều này giúp các doanh nghiệp trong ngành duy trì nền tảng kinh doanh tương đối vững chắc.

Đầu tư vào cổ phiếu phòng thủ không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư có thể bỏ qua khâu phân tích doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, ngay trong các ngành mang tính phòng thủ, vẫn tồn tại sự khác biệt lớn về hiệu quả hoạt động, năng lực tài chính và chất lượng quản trị. Một doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp, gánh nặng nợ vay lớn hoặc dòng tiền yếu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, dù hoạt động trong lĩnh vực thiết yếu.

margin: 15px auto;" />

Ưu điểm và hạn chế khi đầu tư cổ phiếu phòng thủ

Ưu điểm lớn nhất của cổ phiếu phòng thủ nằm ở khả năng ổn định danh mục đầu tư trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh. Khi chỉ số chung chịu áp lực điều chỉnh do tâm lý lo ngại rủi ro vĩ mô, lãi suất hoặc bi quan về nền kinh tế, giá cổ phiếu phòng thủ thường giảm chậm hơn so với mặt bằng chung. Trong bối cảnh đó, cổ phiếu phòng thủ đóng vai trò như một “vùng đệm”, giúp danh mục đầu tư hạn chế mức thua lỗ và giảm áp lực tâm lý cho nhà đầu tư.

Đối với nhà đầu tư trung và dài hạn, lợi thế của cổ phiếu phòng thủ còn thể hiện ở khả năng tạo dòng tiền đều đặn. Nhiều doanh nghiệp trong nhóm này có mô hình kinh doanh đã đi vào quỹ đạo ổn định, nhu cầu vốn đầu tư mới không quá lớn, từ đó duy trì được chính sách chi trả cổ tức tiền mặt tương đối đều. Trong dài hạn, cổ tức trở thành một phần quan trọng trong tổng lợi nhuận, giúp nhà đầu tư bù đắp những giai đoạn thị giá tăng chậm hoặc đi ngang.

Tuy nhiên, chính những đặc điểm tạo nên tính phòng thủ cũng đồng thời giới hạn dư địa tăng trưởng của nhiều doanh nghiệp. Khi hoạt động trong các lĩnh vực đã tương đối bão hòa, khả năng mở rộng doanh thu và lợi nhuận thường phụ thuộc nhiều vào tăng trưởng dân số, thu nhập hoặc điều chỉnh giá bán, thay vì những cú bứt phá về quy mô. Điều này khiến tốc độ tăng trưởng của nhóm cổ phiếu phòng thủ thường thấp hơn so với các ngành mang tính chu kỳ, vốn có thể hưởng lợi mạnh khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phục hồi.

Trong những giai đoạn thị trường hưng phấn, dòng tiền đầu tư thường có xu hướng tìm đến các cổ phiếu tăng trưởng hoặc mang tính đầu cơ cao nhằm tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn. Khi khẩu vị rủi ro gia tăng, cổ phiếu phòng thủ dễ rơi vào trạng thái kém sôi động, biên độ tăng giá hạn chế và thậm chí bị “bỏ quên” trong một số nhịp tăng mạnh của thị trường.