Cơ chế mới cho điện tái tạo: 4 doanh nghiệp lớn được nhắc tên

22/01/2026 - 17:184 phút đọc

(Banker.vn) Dự thảo sửa đổi cơ chế DPPA và chính sách điện tái tạo được kỳ vọng tháo gỡ một số vướng mắc, tác động tích cực đến nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành.

Bộ Công Thương vừa công bố dự thảo sửa đổi hai nghị định quan trọng liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và phát triển điện tái tạo, qua đó điều chỉnh hàng loạt quy định nền tảng của thị trường điện sạch. Dưới góc nhìn của Chứng khoán Vietcap, các thay đổi lần này không tạo cú hích mang tính đột biến cho toàn ngành, nhưng lại mở ra lợi thế tương đối rõ ràng cho một số doanh nghiệp có mô hình kinh doanh phù hợp, trong đó nổi bật là VinEnergo cùng các tên tuổi lớn như REE, PC1 và PVS.

margin: 15px auto;" />

Điểm chung của nhóm doanh nghiệp này nằm ở việc họ đã sẵn sàng về danh mục dự án, năng lực triển khai hoặc vị thế chuỗi giá trị, trong khi “luật chơi” mới lại trực tiếp tháo gỡ những rào cản từng kìm hãm hiệu quả đầu tư và khả năng mở rộng thị trường của điện tái tạo.

Mở rộng DPPA và nới cơ chế giá: Lợi thế nghiêng về nhà đầu tư và doanh nghiệp đầu ngành

Một trong những thay đổi có tác động trực tiếp nhất là việc mở rộng đáng kể phạm vi đối tượng được tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp. Theo dự thảo, DPPA không chỉ còn giới hạn trong các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, mà được mở rộng sang đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp và nhiều khu chức năng như khu kinh tế, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số, khu đô thị hay khu thương mại tự do.

Việc “mở cửa” tập khách hàng này được đánh giá tạo dư địa rõ rệt cho các doanh nghiệp phát điện có danh mục dự án lớn và khả năng tiếp cận trực tiếp người mua điện, tiêu biểu là REE. Với vị thế là doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực điện, REE được hưởng lợi từ việc thị trường DPPA mở rộng cả về quy mô lẫn tính đa dạng của khách hàng, qua đó giảm phụ thuộc vào kênh bán điện truyền thống.

Ở chiều ngược lại của chuỗi giá trị, các nhà thầu EPC và nhà đầu tư kết hợp EPC như PC1 cũng được hưởng lợi gián tiếp khi số lượng dự án điện tái tạo có khả năng triển khai tăng lên, đặc biệt tại các khu công nghiệp và khu chức năng có nhu cầu tiêu thụ điện lớn, ổn định.

Đáng chú ý, dự thảo cũng điều chỉnh cơ chế xác định giá điện trong các hợp đồng DPPA vật lý theo hướng linh hoạt hơn. Thay vì bị khống chế bởi trần giá bán buôn điều tiết, giá điện được gắn với trần giá bán lẻ điện tới người tiêu dùng cuối. Theo đánh giá của Vietcap, thay đổi này có thể giúp nâng trần giá thêm khoảng 15%, cải thiện đáng kể hiệu quả tài chính của dự án. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với các nhà đầu tư mới trong lĩnh vực điện, trong đó có VinEnergo, khi bài toán lợi nhuận và khả năng thu xếp vốn luôn là rào cản lớn trong giai đoạn đầu tham gia thị trường.

Điện mặt trời mái nhà và điện gió ngoài khơi: “Đúng luật” với VinEnergo và PVS

Bên cạnh DPPA, dự thảo sửa đổi Nghị định 58 cũng cho thấy định hướng nới lỏng có chọn lọc đối với điện mặt trời mái nhà. Theo đó, tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới được nâng từ 20% lên 50% sản lượng thực tế, thậm chí có thể vượt trần đến hết năm 2030 nếu các bên đạt được thỏa thuận. Cùng với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và mở rộng khái niệm điện mặt trời mái nhà, cơ chế mới được đánh giá tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp đầu tư điện theo mô hình tự sản xuất – tự tiêu thụ.

Trong bối cảnh đó, VinEnergo được nhìn nhận là một trong những cái tên có thể tận dụng tốt “luật chơi” mới. Việc mở rộng đối tượng mua điện dư, không chỉ giới hạn trong các đơn vị thuộc EVN mà còn cho phép chủ sở hữu lưới điện tư nhân tham gia, giúp tăng tính linh hoạt cho các giao dịch thương mại điện – yếu tố phù hợp với chiến lược phát triển hệ sinh thái năng lượng trong khu vực đô thị, khu công nghiệp và các dự án quy mô lớn.

Ở phân khúc điện gió ngoài khơi, tác động chính sách được đánh giá rõ nét nhất với PVS. Dự thảo yêu cầu các dự án phải đảm bảo hợp đồng mua bán điện dài hạn cho tối thiểu 90% sản lượng điện bình quân nhiều năm, với thời hạn tối đa 20 năm. So với quy định trước đây chỉ yêu cầu 80% sản lượng trong 15 năm, thay đổi này giúp cải thiện đáng kể tính “bankable” của dự án – yếu tố then chốt đối với các công trình có tổng mức đầu tư rất lớn như điện gió ngoài khơi. Với vai trò là nhà thầu xây lắp chủ chốt trong các dự án quy mô lớn, PVS được kỳ vọng sẽ hưởng lợi khi điều kiện huy động vốn và triển khai dự án trở nên thuận lợi hơn.

Tổng thể, dự thảo sửa đổi lần này được xem là bước điều chỉnh quan trọng về “luật chơi” của thị trường điện tái tạo. Dù tác động được đánh giá ở mức vừa phải trên diện rộng, các doanh nghiệp có mô hình kinh doanh phù hợp như VinEnergo, REE, PC1 và PVS lại đứng trước cơ hội hưởng lợi rõ ràng hơn, khi chính sách mới chạm đúng vào những nút thắt cốt lõi từng kìm hãm khả năng mở rộng của họ trong thời gian qua.