Chính sách đã rõ, Hòa Phát sẽ ở vị trí trung tâm của bài toán ray thép đường sắt?

13/01/2026 - 12:445 phút đọc

(Banker.vn) Chính sách đặt hàng công nghiệp đường sắt đã hình thành với bộ tiêu chí khắt khe. Trong bối cảnh đó, Hòa Phát được cho là ứng viên tiềm năng trong bài toán nội địa hóa ray thép.

Từ định hướng chính sách đến đầu tư thực chất

Việc Chính phủ ban hành quy định mới về giao nhiệm vụ, đặt hàng và tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho ngành công nghiệp đường sắt không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện khung pháp lý. Trong bức tranh tổng thể, chính sách này đang trực tiếp đặt Tập đoàn Hòa Phát (HPG) vào vị trí trung tâm của câu chuyện nội địa hóa sản xuất ray thép, một cấu phần then chốt của các dự án đường sắt quốc gia trong thập kỷ tới.

margin: 15px auto;" />

Theo quy định, Nhà nước sẽ giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng đối với các nhóm sản phẩm trọng điểm như phương tiện giao thông đường sắt, ray – ghi – phụ kiện liên kết và hệ thống cấp điện sức kéo. Đây là những hạng mục có yêu cầu kỹ thuật cao, giá trị lớn và lâu nay phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung nhập khẩu. Đi kèm là bộ tiêu chí lựa chọn được thiết kế ở mức rất cao, khi doanh nghiệp được chọn phải có năng lực pháp lý minh bạch, tài chính mạnh, doanh thu bình quân tối thiểu 8.000 tỷ đồng mỗi năm hoặc vốn điều lệ từ 3.000 tỷ đồng, tài sản ròng không âm, kinh nghiệm dự án, tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe và đặc biệt là lộ trình nội địa hóa, chuyển giao công nghệ nếu có yếu tố hợp tác nước ngoài.

Trong “bộ lọc” này, không nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện đi đến vòng cuối. Và ở mảng ray thép đường sắt vốn là sản phẩm khó nhất về mặt công nghệ, Tập đoàn Hòa Phát gần như là cái tên nổi bật nhất.

Vai trò của Hòa Phát trong câu chuyện ray thép không xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Ngay từ tháng 2/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trực tiếp đề nghị doanh nghiệp này nghiên cứu sản xuất thép chất lượng cao, đặc biệt là ray thép phục vụ đường sắt cao tốc Bắc – Nam, các tuyến kết nối với Trung Quốc và mạng lưới đường sắt đô thị. Đây được xem là tín hiệu chính sách sớm, đặt Hòa Phát vào nhóm doanh nghiệp được kỳ vọng dẫn dắt quá trình nội địa hóa.

Đến tháng 12/2025, định hướng đó đã được cụ thể hóa bằng hành động đầu tư quy mô lớn. Hòa Phát chính thức khởi công Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt tại Dung Quất, với công suất thiết kế 700.000 tấn mỗi năm, tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, triển khai trên diện tích gần 15 ha. Không dừng ở thép xây dựng hay thép cuộn cán nóng (HRC), những sản phẩm đã tạo nên nền tảng cho Hòa Phát trong nhiều năm, dự án này đánh dấu bước chuyển sang phân khúc thép công nghệ cao, có hàm lượng kỹ thuật và giá trị gia tăng vượt trội.

Danh mục sản phẩm của nhà máy được thiết kế xoay quanh ba trụ cột: ray đường sắt tốc độ cao, ray đường sắt đô thị và ray cầu trục. Trong đó, ray đường sắt cao tốc là sản phẩm “khó nhất”, đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe về độ bền, độ thẳng, khả năng chịu tải và an toàn vận hành. Theo kế hoạch, sản phẩm ray cao tốc đầu tiên sẽ ra mắt vào năm 2027. Nếu đúng tiến độ, Hòa Phát sẽ trở thành doanh nghiệp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á làm chủ công nghệ sản xuất loại thép đặc thù này.

Chính sách “đặt hàng” và lợi thế của Hòa Phát

Quy định mới của Chính phủ, xét trên thực tế đang tạo ra một hành lang chính sách phù hợp với chiến lược đầu tư mà Hòa Phát đã và đang triển khai. Các tiêu chí về quy mô doanh thu, năng lực tài chính, kinh nghiệm và khả năng nội địa hóa đều là những yếu tố mà Hòa Phát có lợi thế rõ rệt so với mặt bằng chung của ngành thép trong nước.

Trong bối cảnh đó, khả năng Nhà nước đặt hàng sản phẩm ray thép do Hòa Phát sản xuất được đánh giá là hoàn toàn khả thi, với mốc thời gian có thể rơi vào nửa đầu năm 2026, thời điểm các dự án đường sắt lớn bắt đầu bước vào giai đoạn chuẩn bị vật tư, thiết bị. Nếu kịch bản này xảy ra, đây sẽ là bước ngoặt quan trọng từ chỗ đầu tư “đón đầu chính sách”, Hòa Phát có thể trở thành doanh nghiệp cung ứng trực tiếp cho các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia.

Điểm đáng chú ý là cơ chế đặt hàng lần này không đơn thuần mang tính ưu ái, mà gắn với các ràng buộc về tiêu chuẩn kỹ thuật, minh bạch giá và trách nhiệm nội địa hóa. Điều đó đồng nghĩa, chỉ những doanh nghiệp thực sự làm chủ công nghệ và đủ sức triển khai sản xuất quy mô lớn mới có thể tham gia lâu dài. Với Hòa Phát, đây vừa là cơ hội mở rộng thị trường, vừa là “bài kiểm tra” về năng lực công nghiệp ở phân khúc cao nhất của ngành thép.

Ở góc độ chiến lược dài hạn, dự án ray thép tại Dung Quất không chỉ nhằm đáp ứng một vài đơn hàng cụ thể, mà còn mở ra không gian tăng trưởng mới cho Hòa Phát trong bối cảnh thị trường thép xây dựng truyền thống ngày càng cạnh tranh. Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường sắt cao tốc và đường sắt đô thị, giúp doanh nghiệp này giảm phụ thuộc vào chu kỳ bất động sản, đồng thời nâng tỷ trọng các sản phẩm thép có biên lợi nhuận và giá trị công nghệ cao.

Trong bối cảnh thị trường thép đầu năm 2026 đang ghi nhận những tín hiệu “nóng dần”, với giá thép xây dựng tăng liên tiếp từ đầu năm, câu chuyện ray thép càng trở nên đáng chú ý. Tuy không chịu tác động trực tiếp từ biến động ngắn hạn của thị trường thép xây dựng, phân khúc ray thép lại gắn chặt với chu kỳ đầu tư công và các dự án hạ tầng dài hạn, nơi Hòa Phát đang từng bước khẳng định vai trò nhà cung ứng nội địa chủ lực.

Nhìn tổng thể, chính sách đặt hàng công nghiệp đường sắt đang tạo ra một “đường băng” mới cho Hòa Phát. Từ định hướng của Chính phủ, đến quyết định đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng và khả năng tham gia cung ứng cho các dự án quốc gia, ray thép không chỉ là một sản phẩm mới, mà là dấu mốc cho tham vọng vươn lên phân khúc thép công nghệ cao của doanh nghiệp tư nhân lớn nhất ngành thép Việt Nam.