Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, một doanh nghiệp trong nhóm dầu khí được dự báo hưởng lợi lớn

03/03/2026 - 10:564 phút đọc

(Banker.vn) Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang làm dấy lên lo ngại gián đoạn nguồn cung dầu, mở ra cơ hội lợi nhuận đột biến cho một doanh nghiệp trong nước.

Cú sốc địa chính trị và sự bùng nổ crack spread

Những biến động địa chính trị tại Nga và Trung Đông đang tạo ra tác động dây chuyền lên thị trường năng lượng toàn cầu, kéo theo sự cải thiện mạnh về biên lợi nhuận lọc dầu. Trong bối cảnh đó, Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) – đơn vị vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất được dự báo sẽ ghi nhận mức lợi nhuận tăng vọt trong giai đoạn 2026–2027.

margin: 15px auto;" />

Biến số then chốt quyết định lợi nhuận của doanh nghiệp lọc dầu là crack spread, đây là chỉ số chênh lệch giữa giá sản phẩm xăng dầu thành phẩm và giá dầu thô đầu vào.

Quý IV/2025, crack spread Singapore 2:1:1 tăng vọt lên trên 16 USD/thùng, mức cao hiếm thấy trong nhiều năm. Động lực không đến từ cầu tăng đột biến mà chủ yếu từ các cú sốc nguồn cung.

Tại Nga, loạt lệnh trừng phạt mới của Liên minh châu Âu nhằm vào các tập đoàn dầu khí lớn cùng với các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng lọc dầu đã khiến xuất khẩu suy giảm. Có thời điểm, khoảng 6% công suất lọc dầu sơ cấp của Nga phải ngừng hoạt động, tương đương hàng trăm nghìn thùng/ngày.

Song song đó, sự cố và trì hoãn bảo trì tại một số nhà máy lớn ở Kuwait và Nigeria cũng làm giảm nguồn cung sản phẩm tinh chế ra thị trường. Khi các điểm cung lớn cùng suy yếu, giá diesel và xăng tăng nhanh hơn giá dầu thô, kéo biên chênh lệch nới rộng.

Bước sang đầu năm 2026, dù công suất của Nga phục hồi nhanh hơn kỳ vọng và Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu nhờ tận dụng nguồn dầu giá rẻ từ Nga và Iran, mặt bằng crack spread vẫn duy trì ở mức cao. Nguyên nhân là căng thẳng Mỹ – Iran leo thang sau khi đàm phán hạt nhân đình trệ, kéo theo các đợt không kích và phản ứng quân sự trong khu vực.

Đáng chú ý, các tuyên bố liên quan đến khả năng hạn chế lưu thông tại eo biển Hormuz (tuyến vận chuyển chiến lược chiếm khoảng 20% nhiên liệu bay và 10% giao dịch dầu trung gian toàn cầu) đã làm gia tăng “phần bù rủi ro địa chính trị” trong cấu trúc giá năng lượng.

Theo phân tích của Chứng khoán HSC, các yếu tố địa chính trị hiện vẫn đang giữ crack spread ở mức cao tương đối so với bình quân năm 2025, dù đã có dấu hiệu thu hẹp so với đỉnh quý IV/2025.

Dự báo lợi nhuận tăng mạnh nhờ biên lọc dầu cải thiện

Trong bối cảnh biên chênh lệch mở rộng, triển vọng lợi nhuận của BSR được điều chỉnh theo hướng tích cực. Theo HSC, lợi nhuận ròng năm 2026 của doanh nghiệp này có thể đạt khoảng 14.900 tỷ đồng, tăng mạnh tới 187% so với năm trước; năm 2027 dự kiến khoảng 9.300 tỷ đồng. Mức điều chỉnh tăng dự báo này chủ yếu đến từ giả định diesel crack spread duy trì quanh 30 USD/thùng trong năm 2026, cao hơn đáng kể so với các kịch bản trước đó.

Biên lợi nhuận lọc dầu gộp (GRM) theo đó được nâng lên khoảng 8,3 triệu đồng/tấn cho giai đoạn 2026–2028, cao hơn nhiều so với mức thực hiện năm 2025. Tỷ suất lợi nhuận ròng và ROE dự kiến cải thiện rõ rệt, trong đó ROE năm 2026 có thể vượt 20%.

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn một chiều. Dự báo cho năm 2028 cho thấy lợi nhuận có thể giảm do doanh nghiệp bước vào chu kỳ bảo trì lớn nhằm phục vụ kế hoạch nâng cấp công suất. Điều này phản ánh tính chu kỳ rõ nét của ngành lọc dầu, khi kết quả kinh doanh phụ thuộc mạnh vào biến động chênh lệch giá toàn cầu.

Giá cổ phiếu tăng nhanh và góc nhìn thận trọng

Trên thị trường chứng khoán, trong ba tháng gần đây, cổ phiếu BSR đã tăng hơn 100%, phản ánh kỳ vọng lớn vào triển vọng lợi nhuận.

Dù nâng mạnh dự báo kết quả kinh doanh và điều chỉnh tăng giá mục tiêu, HSC cho rằng mức tăng giá gần đây đã đưa định giá của BSR lên vùng không còn hấp dẫn so với giá trị hợp lý dài hạn. Theo đánh giá của đơn vị này, khi yếu tố “premium địa chính trị” dần thu hẹp, lợi nhuận của doanh nghiệp có thể quay về mặt bằng bình thường hơn của chu kỳ.

HSC cũng lưu ý rủi ro liên quan đến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float), khi hiện cổ đông lớn vẫn nắm giữ phần lớn vốn, điều có thể ảnh hưởng tới các yêu cầu niêm yết nếu không được xử lý phù hợp.

Địa chính trị đang tạo ra một cú hích rõ rệt cho ngành lọc dầu. Nhưng cũng chính yếu tố này khiến mức độ biến động gia tăng, đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng khi đánh giá triển vọng sau giai đoạn tăng trưởng đột biến.