Các loại tài khoản trong giao dịch chứng khoán

14/02/2026 - 09:115 phút đọc

(Banker.vn) Mỗi loại tài khoản giao dịch chứng khoán đi kèm một cơ chế vận hành, quyền hạn và trách nhiệm pháp lý khác nhau.

Tài khoản giao dịch thông thường

Tài khoản giao dịch thông thường là loại tài khoản cơ bản nhất trong giao dịch chứng khoán. Thông qua tài khoản này, nhà đầu tư thực hiện các giao dịch mua và bán chứng khoán bằng chính nguồn vốn của mình, không được phép sử dụng đòn bẩy tài chính. Mọi giao dịch mua chỉ được hoàn tất khi khách hàng đã thanh toán đầy đủ tiền mua chứng khoán.

Tài khoản giao dịch thông thường được sử dụng để quản lý tiền và chứng khoán của nhà đầu tư. Trong loại hình giao dịch này, công ty chứng khoán không phải chịu rủi ro tín dụng, còn toàn bộ rủi ro thị trường phát sinh từ biến động giá chứng khoán thuộc về nhà đầu tư.

Tài khoản giao dịch ký quỹ

Tài khoản giao dịch ký quỹ là loại tài khoản cho phép nhà đầu tư vay tiền của công ty chứng khoán để mua chứng khoán, qua đó gia tăng quy mô giao dịch. Đây là tài khoản được sử dụng trong hoạt động giao dịch ký quỹ và chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật chứng khoán.

Trước khi thực hiện giao dịch ký quỹ, nhà đầu tư phải ký hợp đồng mở tài khoản giao dịch ký quỹ với công ty chứng khoán nơi mở tài khoản giao dịch chứng khoán. Hợp đồng này đồng thời là hợp đồng tín dụng, quy định rõ tài sản ký quỹ, nghĩa vụ bổ sung ký quỹ, thời hạn bổ sung và nguyên tắc xử lý tài sản ký quỹ trong trường hợp khách hàng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ.

Tài khoản giao dịch ký quỹ được hạch toán riêng biệt hoặc dưới hình thức tiểu khoản của tài khoản giao dịch hiện có. Công ty chứng khoán có trách nhiệm tách biệt tài khoản ký quỹ của từng nhà đầu tư, đồng thời tách biệt giữa các nhà đầu tư với nhau. Chứng khoán được phép giao dịch ký quỹ phải đáp ứng các tiêu chí về niêm yết, quy mô vốn, thanh khoản, mức độ minh bạch thông tin và các tiêu chí khác theo quy định của cơ quan quản lý. Nhà đầu tư nước ngoài không được phép giao dịch ký quỹ, và mỗi nhà đầu tư chỉ được mở một tài khoản giao dịch ký quỹ tại mỗi công ty chứng khoán.

margin: 15px auto;" />

Tài khoản tùy nghi

Tài khoản tùy nghi là loại tài khoản mà chủ tài khoản cho phép công ty chứng khoán được quyền chủ động quyết định việc mua và bán chứng khoán thay cho khách hàng. Trong trường hợp này, công ty chứng khoán không cần hỏi ý kiến khách hàng trước mỗi giao dịch, mà thực hiện giao dịch dựa trên đánh giá về thị trường và sự hiểu biết về khách hàng.

Việc ủy quyền này phải được xác lập bằng văn bản, trong đó nêu rõ phạm vi quyền hạn, giới hạn giao dịch và loại chứng khoán được phép mua bán. Văn bản thỏa thuận được lưu giữ tại công ty chứng khoán nhằm bảo vệ quyền lợi của cả hai bên và làm cơ sở giải quyết tranh chấp nếu phát sinh.

Tài khoản liên kết

Tài khoản liên kết là loại tài khoản do hai người cùng đứng tên và cùng chịu trách nhiệm đối với mọi quyết định liên quan đến tài khoản. Mọi giao dịch chỉ được thực hiện khi có sự đồng thuận của cả hai chủ tài khoản.

Tài khoản liên kết được chia thành hai hình thức. Với tài khoản liên kết thông thường, khi một người đứng tên qua đời, phần tài sản thuộc về người đó được xử lý như di sản thừa kế. Đối với tài khoản liên kết được quyền giữ trọn vẹn, người còn lại sẽ được hưởng toàn bộ tài sản trên tài khoản khi một trong hai người qua đời.

Tài khoản chung

Tài khoản chung là tài khoản do nhiều thành viên cùng đứng tên. Để mở loại tài khoản này, công ty chứng khoán phải xác nhận đầy đủ thông tin pháp lý và chữ ký của tất cả các thành viên hợp pháp. Đồng thời, các bên phải có văn bản thỏa thuận xác định mối quan hệ hợp tác và cử một thành viên làm đại diện được ủy quyền thực hiện giao dịch nhân danh toàn bộ các thành viên đứng tên trên tài khoản.

Tài khoản ủy thác

Tài khoản ủy thác là loại tài khoản mà chủ tài khoản ủy quyền cho một cá nhân khác được hành động hợp pháp nhân danh mình trong giao dịch chứng khoán. Người được ủy thác có trách nhiệm thực hiện giao dịch đúng với phạm vi và mục tiêu đã được xác lập trong thỏa thuận ủy thác.

Tài khoản giám hộ cho người chưa thành niên

Tài khoản giám hộ được mở cho người chưa đủ tuổi trưởng thành, trong đó một hoặc nhiều người trưởng thành đứng ra bảo đảm với tư cách người giám hộ. Mặc dù tài khoản đứng tên người chưa thành niên, nhưng quyền quản lý và trách nhiệm pháp lý gắn liền với người giám hộ theo quy định.

Tài khoản giao dịch quyền chọn

Tài khoản giao dịch quyền chọn là loại tài khoản chuyên biệt được mở khi khách hàng có nhu cầu thực hiện các giao dịch liên quan đến sản phẩm quyền chọn. Đây là loại tài khoản gắn với các công cụ tài chính có mức độ rủi ro cao, do đó thường đi kèm các điều kiện mở và quản lý riêng.

Tài khoản đánh số hoặc ghi mã

Tài khoản đánh số hoặc ghi mã là loại tài khoản mà tên khách hàng được mã hóa bằng số hoặc ký hiệu thay vì hiển thị công khai. Mặc dù thông tin nhận dạng được bảo mật, các chi tiết về khách hàng vẫn phải được lưu giữ đầy đủ trong hồ sơ tại công ty chứng khoán. Khách hàng sử dụng loại tài khoản này vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế như đối với tài khoản đứng tên thông thường và phải ghi đúng mã số tài khoản khi giao dịch.