- Hội nghị Quan chức Kinh tế cao cấp ASEAN lần thứ nhất: Từ định hướng chiến lược đến bài toán triển khai trong giai đoạn chuyển tiếp
- ASEAN tìm cơ chế đầu tư, thúc đẩy canh tác lúa giảm phát thải
- Việt Nam cam kết là thành viên chủ động, có trách nhiệm trong hợp tác số ASEAN
Trước yêu cầu cấp thiết phải khử carbon cho ngành hàng không, các nền kinh tế ASEAN được đánh giá có đủ tiềm lực để vươn lên trở thành một trung tâm sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) quy mô lớn của khu vực và thế giới.
Theo Báo cáo Dự báo SAF tại ASEAN năm 2050, khu vực này có thể tạo ra tối đa 8,5 triệu thùng SAF mỗi ngày trước năm 2050, vượt xa nhu cầu tiêu thụ nội khối, qua đó mở ra dư địa lớn cho xuất khẩu và hợp tác thương mại quốc tế.
Báo cáo do GHD thực hiện, với sự hỗ trợ tài chính từ Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada thông qua Dự án Hỗ trợ Thương mại và Đầu tư vì Phát triển Canada (CTIF). Dự án được triển khai bởi Cowater International phối hợp với Học viện Hành chính công Canada (IPAC) và Bộ Các vấn đề toàn cầu Canada, cùng sự tham gia của Boeing với vai trò đối tác kiến thức và hỗ trợ Ban Thư ký ASEAN. Báo cáo đánh giá chuỗi cung ứng SAF theo các mốc năm 2030, 2040 và 2050, tập trung vào các quốc gia ASEAN gồm Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam, đồng thời xem xét các thị trường nhập khẩu tiềm năng như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc.
SAF được xác định là loại nhiên liệu hàng không tái tạo hoặc có nguồn gốc từ phụ phẩm, đáp ứng các tiêu chí bền vững, giúp giảm đáng kể phát thải khí nhà kính. Loại nhiên liệu này có thể sử dụng trực tiếp và tương thích với các dòng máy bay hiện hành cũng như hạ tầng hàng không sẵn có. Theo báo cáo, nguồn nguyên liệu thô chủ yếu để sản xuất SAF tại ASEAN đến từ dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm trấu, sắn và phụ phẩm lâm nghiệp - những nguồn tài nguyên đang dồi dào trong khu vực.
margin: 15px auto;" />ASEAN tự tin sản xuất 8,5 triệu thùng SAF mỗi ngày. Ảnh minh hoạ
Một trong những phát hiện đáng chú ý là tất cả các quốc gia ASEAN được nghiên cứu đều có khả năng trở thành nhà xuất khẩu SAF ròng. Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan được đánh giá sở hữu nguồn nguyên liệu thô dồi dào nhất để hỗ trợ sản xuất quy mô lớn. Đặc biệt, Indonesia, Malaysia và Philippines có lợi thế trong việc phân phối SAF với chi phí tiết kiệm hàng đầu cho các thị trường nhập khẩu lớn như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc.
Không chỉ hướng tới xuất khẩu, ASEAN còn được dự báo sẽ trở thành một thị trường SAF quan trọng ngay trong nội khối. Nhu cầu SAF tại khu vực được ước tính tăng mạnh từ khoảng 15.000 thùng/ngày vào năm 2030 lên hơn 700.000 thùng/ngày trước năm 2050. Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan được dự báo là các trung tâm tiêu thụ lớn nhất, bên cạnh nhu cầu gia tăng từ các nền kinh tế châu Á khác như Nhật Bản và Hàn Quốc.
Báo cáo cũng phân tích sâu các công nghệ sản xuất SAF. Hiện nay, công nghệ hydro hóa ester và acid béo (HEFA) đang được sử dụng phổ biến nhất, song chi phí sản xuất còn cao, gần gấp đôi so với nhiên liệu máy bay phản lực truyền thống, trong đó nguyên liệu thô chiếm tỷ trọng lớn. Các lộ trình thay thế như khí hóa/Fischer-Tropsch, nhiên liệu rượu cồn cho máy bay (ATJ) và hóa lỏng thủy nhiệt (HTL) hiện có chi phí cao hơn từ 4 đến 7 lần, nhưng khoảng cách này được kỳ vọng sẽ thu hẹp khi công nghệ phát triển và quy mô sản xuất được mở rộng.
Phát biểu về kết quả báo cáo, ông Satvinder Singh, Phó Tổng Thư ký Cộng đồng Kinh tế ASEAN, khẳng định khu vực có lợi thế so sánh mạnh mẽ về nguồn cung SAF nhờ nguồn nguyên liệu sinh học bền vững dồi dào. Theo ông, sự gia tăng nhu cầu SAF trong khu vực và trên toàn cầu đang tạo ra một cơ hội thị trường rõ nét, đòi hỏi các quốc gia ASEAN phải phối hợp chặt chẽ hơn trong mở rộng quy mô sản xuất, triển khai công nghệ tối ưu chi phí và xây dựng khuôn khổ thương mại khu vực vững chắc.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Sharmine Tan, Giám đốc bền vững của Boeing khu vực Đông Nam Á, cho rằng ngành hàng không thương mại trong khu vực đang tăng trưởng nhanh để đáp ứng nhu cầu hành khách và vận tải hàng hóa. Trong bối cảnh đó, việc gia tăng nguồn cung SAF của châu Á, song song với việc bổ sung các dòng máy bay tiết kiệm nhiên liệu, sẽ thúc đẩy tăng trưởng có trách nhiệm của ngành hàng không.
Trong khi đó, ông Sachin Narang, Cố vấn Điều hành mảng Năng lượng và Cơ sở hạ tầng của GHD, nhận định ASEAN đang đứng trước thời điểm then chốt đối với SAF, khi nguồn phụ phẩm nông lâm nghiệp dồi dào có thể trở thành nguyên liệu thô chi phí thấp, giúp thu hẹp khoảng cách giữa chi phí sản xuất SAF và nhiên liệu phản lực truyền thống.
Với tiềm năng nguồn cung vượt trội, nhu cầu gia tăng nhanh và dư địa lớn cho đổi mới công nghệ, báo cáo cho thấy ASEAN hoàn toàn có cơ sở để tự tin hướng tới mục tiêu sản xuất 8,5 triệu thùng SAF mỗi ngày trước năm 2050, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm hàng không bền vững và nhà cung cấp năng lượng uy tín cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

