Xung đột Trung Đông gia tăng: Doanh nghiệp nào đón gió, doanh nghiệp nào ngược chiều?

01/03/2026 - 18:113 phút đọc

(Banker.vn) Giá dầu và cước vận tải biến động mạnh sau căng thẳng Trung Đông, tạo phân hóa rõ giữa nhóm năng lượng, logistics và hàng không, sản xuất.

Năng lượng và logistics hưởng lợi nếu giá dầu duy trì ở mức cao

Sự kiện xung đột Iran đang làm gia tăng đáng kể rủi ro địa chính trị tại Trung Đông – khu vực được xem là “trung tâm năng lượng” của thế giới. Phản ứng của thị trường tài chính toàn cầu diễn ra gần như tức thì: chứng khoán rung lắc, giá vàng và dầu thô bật tăng mạnh trong các phiên giao dịch đầu tiên.

margin: 15px auto;" />

Tuy nhiên, sau giai đoạn phản ứng cảm xúc ban đầu, thị trường thường bước vào quá trình tái định giá dựa trên mức độ lan rộng và kéo dài của xung đột. Trong bối cảnh đó, sự dịch chuyển của dòng vốn vĩ mô có thể tạo ra phân hóa đáng kể giữa các nhóm ngành.

Được biết, Trung Đông hiện kiểm soát phần lớn sản lượng dầu mỏ toàn cầu, đồng thời eo biển Hormuz (tuyến hàng hải huyết mạch) chiếm khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới. Bất kỳ nguy cơ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể đẩy giá dầu Brent lên các vùng cao mới.

Trong kịch bản giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian đủ dài, nhóm doanh nghiệp dầu khí trên thị trường chứng khoán thường được xem là nhóm được hưởng lợi trực tiếp. Các đơn vị dịch vụ kỹ thuật, khoan và xây lắp có thể cải thiện triển vọng nhờ nhu cầu đầu tư thượng nguồn gia tăng, trong khi doanh nghiệp lọc hóa dầu có khả năng hưởng lợi từ biến động chênh lệch giá đầu vào – đầu ra.

Bên cạnh đó, rủi ro an ninh tại biển Đỏ và khu vực Trung Đông cũng buộc nhiều hãng tàu phải thay đổi hải trình, kéo dài thời gian vận chuyển. Điều này có thể gây thiếu hụt tàu cục bộ và làm gia tăng giá cước vận tải biển, đặc biệt ở mảng container và vận tải dầu. Nhóm doanh nghiệp vận tải biển và cảng biển vì vậy có thể được hưởng lợi trong trường hợp căng thẳng kéo dài.

Ngoài ra, giá dầu và khí tự nhiên tăng cao còn tác động tới chi phí sản xuất phân bón tại châu Âu và Trung Đông. Nếu nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, các doanh nghiệp sản xuất phân bón hoặc các đơn vị hóa chất có thể ghi nhận lợi thế tương đối về giá bán và biên lợi nhuận.

Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý rằng mức độ hưởng lợi phụ thuộc lớn vào việc xung đột có leo thang và kéo dài hay không. Trong quá khứ, nhiều sự kiện địa chính trị chỉ tạo ra cú sốc giá ngắn hạn trước khi thị trường điều chỉnh trở lại.

Áp lực chi phí đè nặng lên hàng không và sản xuất

Ở chiều ngược lại, nhóm hàng không thường chịu tác động tiêu cực rõ rệt khi giá dầu tăng mạnh. Nhiên liệu bay Jet A1 chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí hoạt động của các hãng hàng không. Do đó, việc giá dầu neo cao có thể trực tiếp làm thu hẹp biên lợi nhuận của các doanh nghiệp hàng không nếu không có cơ chế phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu hiệu quả.

Các doanh nghiệp sản xuất phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu cũng có thể chịu sức ép kép từ chi phí vận tải tăng và giá hàng hóa cơ bản đi lên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn tạo áp lực lên tỷ giá và lạm phát chi phí đẩy trong nền kinh tế.

Nhìn rộng hơn, thị trường thường phản ứng mạnh trong một vài phiên đầu khi xuất hiện biến cố địa chính trị, song sau đó sẽ phân hóa dựa trên nền tảng cơ bản và triển vọng lợi nhuận của từng doanh nghiệp. Do vậy, yếu tố then chốt nằm ở mức độ và thời gian kéo dài của xung đột, thay vì chỉ phản ứng với biến động giá ngắn hạn.